૩-૪. પઠમસંવાસસુત્તાદિવણ્ણના

૫૩-૫૪. તતિયે યથાકમ્મં તા તા ગતિયો અરન્તિ ઉપગચ્છન્તીતિ અરિયા, સત્તા. ઇમે પન કુચ્છિતા અરિયાતિ કદરિયા. થદ્ધમચ્છરિનો, થદ્ધેન મચ્છરેન સમન્નાગતાતિ અત્થો. થદ્ધમચ્છરિયસદિસઞ્હિ કુચ્છિતં સબ્બદા નિહીનં નત્થિ સબ્બગુણાનં આદિભૂતસ્સ ભોગસમ્પત્તિઆદિસબ્બસમ્પત્તીનં મૂલભૂતસ્સ દાનસ્સ નિસેધનતો. તેનાહ ‘‘કદરિયાતિ થદ્ધમચ્છરિનો’’તિ. એકચ્ચો હિ અત્તનો વસનટ્ઠાને ભિક્ખૂ હત્થં પસારેત્વાપિ ન વન્દતિ. અઞ્ઞત્થ ગતો વિહારં પવિસિત્વા સક્કચ્ચં વન્દિત્વા મધુરપ્પટિસન્થારં કરોતિ ‘‘કિં, ભન્તે, અમ્હાકં વસનટ્ઠાનં નાગચ્છથ, સમ્પન્નો પદેસો, પટિબલાહં અય્યાનં યાગુભત્તાદીહિ ઉપટ્ઠાનં કાતુ’’ન્તિ. ભિક્ખુ ‘‘સદ્ધો અયં ઉપાસકો’’તિ યાગુભત્તાદીહિ સઙ્ગણ્હાતિ.

અથેકો થેરો તસ્સ ગામં ગન્ત્વા પિણ્ડાય ચરતિ. સો તં દિસ્વા અઞ્ઞેન વા ગચ્છતિ, ઘરં વા પવિસતિ. સચેપિ સમ્મુખીભાવં આગચ્છતિ, હત્થેન વન્દિત્વા ‘‘અય્યસ્સ ભિક્ખં દેથ, અહં એકેન કમ્મેન ગચ્છામી’’તિ પક્કમતિ. થેરો સકલગામં ચરિત્વા તુચ્છપત્તોવ નિક્ખમતિ. ઇદં તાવ મુદુમચ્છરિયં નામ. યેન અદાયકોપિ દાયકો વિય પઞ્ઞાયતિ. ઇધ પન થદ્ધમચ્છરિયં અધિપ્પેતં. યેન સમન્નાગતો ભિક્ખૂસુ પિણ્ડાય પવિટ્ઠેસુ ‘‘થેરા ઠિતા’’તિ વુત્તે ‘‘કિં મય્હં પાદા રુજ્જન્તી’’તિઆદીનિ વત્વા સિલાથમ્ભો વિય ખાણુકો વિય ચ થદ્ધો હુત્વા તિટ્ઠતિ, સામીચિમ્પિ ન કરોતિ, કુતો દાનં. અયમિધ અધિપ્પેતો. તેન વુત્તં ‘‘થદ્ધમચ્છરિનોતિ થદ્ધેન મચ્છરેન સમન્નાગતાતિ અત્થો’’તિ. મચ્છરં મચ્છેરં મચ્છરિયન્તિ અત્થતો એકં.

પરિભાસકાતિ ભિક્ખૂ ઘરદ્વારે ઠિતે દિસ્વા ‘‘કિં તુમ્હે કસિત્વા આગતા વપિત્વા લાયિત્વા, મયં અત્તનોપિ ન લભામ, કુતો તુમ્હાકં, સીઘં નિક્ખમથા’’તિઆદીહિ સન્તજ્જકા. યાચકાનં વચનસ્સ અત્થં જાનન્તીતિ એત્થ કિઞ્ચાપિ ભિક્ખૂ ઘરદ્વારે ઠિતા તુણ્હી હોન્તિ, અત્થતો પન ‘‘ભિક્ખં દેથા’’તિ વદન્તિ નામ અરિયાય યાચનાય. વુત્તઞ્હેતં ‘‘ઉદ્દિસ્સ અરિયા તિટ્ઠન્તિ, એસા અરિયાન યાચના’’તિ (મિ. પ. ૪.૫.૯). તત્ર યે ‘‘મયં પચામ, ઇમે ન પચન્તિ, પચમાને પત્વા અલભન્તા કુહિં લભિસ્સતી’’તિ દેય્યધમ્મં સંવિભજન્તિ, તે વદઞ્ઞૂ યાચકાનં વચનસ્સ અત્થં જાનન્તિ નામ ઞત્વા કત્તબ્બકરણતો. ચતુત્થં ઉત્તાનમેવ.

પઠમસંવાસસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.