(૧૧) ૧. વલાહકવગ્ગો

૧-૨. વલાહકસુત્તદ્વયવણ્ણના

૧૦૧-૨. તતિયપણ્ણાસકસ્સ પઠમે ગજ્જિતાતિ થનિતા. તત્થ ગજ્જિત્વા નોવસ્સનભાવો નામ પાપકો. મનુસ્સા હિ યદા દેવો ગજ્જતિ, તદા ‘‘સુવુટ્ઠિતા ભવિસ્સતી’’તિ બીજાનિ નીહરિત્વા વપન્તિ. અથ દેવે અવસ્સન્તે ખેત્તે બીજાનિ ખેત્તેયેવ નસ્સન્તિ, ગેહે બીજાનિ ગેહેયેવ નસ્સન્તીતિ દુબ્ભિક્ખં હોતિ. નોગજ્જિત્વા વસ્સનભાવોપિ પાપકો. મનુસ્સા હિ ઇમસ્મિં કાલે ‘‘દુબ્બુટ્ઠિકા ભવિસ્સતી’’તિ નિન્નટ્ઠાનેસુયેવ વપ્પં કરોન્તિ. અથ દેવો વસ્સિત્વા સબ્બબીજાનિ મહાસમુદ્દં પાપેતિ, દુબ્ભિક્ખમેવ હોતિ. ગજ્જિત્વા વસ્સનભાવો પન ભદ્દકો. તદા હિ સુભિક્ખં હોતિ. નોગજ્જિત્વા નોવસ્સનભાવો એકન્તપાપકોવ. ભાસિતા હોતિ નો કત્તાતિ ‘‘ઇદાનિ ગન્થધુરં પૂરેસ્સામિ, વાસધુરં પૂરેસ્સામી’’તિ કથેતિયેવ, ન ઉદ્દેસં ગણ્હાતિ, ન કમ્મટ્ઠાનં ભાવેતિ.

કત્તા હોતિ નો ભાસિતાતિ ‘‘ગન્થધુરં પૂરેસ્સામિ, વાસધુરં વા’’તિ ન ભાસતિ, સમ્પત્તે પન કાલે સમત્તં સમ્પાદેતિ. ઇમિના નયેન ઇતરેપિ વેદિતબ્બા. અથ વા સબ્બં પનેતં પચ્ચયદાયકેહેવ કથિતં. એકો હિ ‘‘અસુકદિવસે નામ દાનં દસ્સામી’’તિ સઙ્ઘં નિમન્તેતિ, સમ્પત્તે કાલે નો કરોતિ. અયં પુગ્ગલો પુઞ્ઞેન પરિહાયતિ, ભિક્ખુસઙ્ઘો પન લાભેન પરિહાયતિ. અપરો સઙ્ઘં અનિમન્તેત્વા સક્કારં કત્વા ‘‘ભિક્ખૂ આનેસ્સામી’’તિ ન લભિ, સબ્બે અઞ્ઞત્થ નિમન્તિતા હોન્તિ. અયમ્પિ પુઞ્ઞેન પરિહાયતિ, સઙ્ઘોપિ લાભેન પરિહાયતિ. અપરો પઠમં સઙ્ઘં નિમન્તેત્વા પચ્છા સક્કારં કત્વા દાનં દેતિ, અયં કિચ્ચકારી હોતિ. અપરો નેવ સઙ્ઘં નિમન્તેતિ, ન દાનં દેતિ, અયં પાપપુગ્ગલોતિ વેદિતબ્બો. દુતિયં ઉત્તાનમેવ.

વલાહકસુત્તદ્વયવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. કુમ્ભસુત્તવણ્ણના

૧૦૩. તતિયે રિત્તકોતિ અન્તો રિત્તો. પિહિતમુખોતિ પિદહિત્વા ઠપિતો. અપારુતમુખોતિ વિવરિત્વા ઠપિતો, ઉપમિતપુગ્ગલેસુ પનેત્થ અન્તોગુણસારવિરહિતો ચ તુચ્છો, બાહિરસોભનતાય પિહિતો પુગ્ગલોતિ વેદિતબ્બો. સેસેસુપિ એસેવ નયો.

કુમ્ભસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ઉદકરહદસુત્તવણ્ણના

૧૦૪. ચતુત્થે ઉદકરહદો જણ્ણુકમત્તેપિ ઉદકે સતિ પણ્ણરસસમ્ભિન્નવણ્ણત્તા વા બહલત્તા વા ઉદકસ્સ અપઞ્ઞાયમાનતલો ઉત્તાનો ગમ્ભીરોભાસો નામ હોતીતિ આહ ‘‘પુરાણપણ્ણરસ…પે… ગમ્ભીરોભાસો નામા’’તિ. તિપોરિસચતુપોરિસે પન ઉદકે સતિ અચ્છત્તા ઉદકસ્સ પઞ્ઞાયમાનતલો ગમ્ભીરો ઉત્તાનોભાસો નામ હોતીતિ આહ ‘‘અચ્છવિપ્પસન્નમણિવણ્ણઉદકો ઉત્તાનોભાસો નામા’’તિ. ઉભયકારણસમ્ભવતો પન ઇતરે દ્વે વેદિતબ્બા. પુગ્ગલેપિ કિલેસુસ્સદભાવતો ગુણગમ્ભીરતાય ચ અભાવતો ગુણગમ્ભીરાનં સદિસેહિ અભિક્કમનાદીહિ યુત્તો ઉત્તાનો ગમ્ભીરોભાસો નામ. ઇમિના નયેન સેસા વેદિતબ્બા.

ઉદકરહદસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫-૬. અમ્બસુત્તાદિવણ્ણના

૧૦૫-૬. પઞ્ચમે આમકં હુત્વાતિ અન્તો આમં હુત્વા. પક્કં આમવણ્ણીતિ અન્તો પક્કં બહિ આમસદિસં. તત્થ યથા અમ્બે અપક્કભાવો આમતા હોતિ, એવં પુગ્ગલેપિ પુથુજ્જનતા. યથા ચ તત્થ પક્કસદિસતા પક્કવણ્ણિતા, એવં પુગ્ગલેપિ અરિયાનં અભિક્કમનાદિસદિસતા પક્કવણ્ણિતાતિ ઇમિના નયેન સેસા વેદિતબ્બા. છટ્ઠં ઉત્તાનમેવ.

અમ્બસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. મૂસિકસુત્તવણ્ણના

૧૦૭. સત્તમે આવાટં ખનતીતિ અત્તનો આસયં બિલકૂપં ખનતિ. ન ચ તત્થ વસતીતિ તત્થ અવસિત્વા કિસ્મિઞ્ચિદેવ ઠાને વસતિ, એવં બિળારાદિઅમિત્તવસં ગચ્છતિ. વસિતા નો ગાધં કત્તાતિ સયં ન ખનતિ, પરેન કતે બિલે વસતિ, એવં જીવિતં રક્ખતિ. તતિયા દ્વેપિ કરોન્તી જીવિતં રક્ખતિ. ચતુત્થી દ્વેપિ અકરોન્તી અમિત્તવસં ગચ્છતિ. ઇમાય પન ઉપમાય ઉપમિતેસુ પુગ્ગલેસુ પઠમો યથા સા મૂસિકા ગાધં ખનતિ, એવં નવઙ્ગં સત્થુસાસનં ઉગ્ગણ્હાતિ. યથા પન સા તત્થ ન વસતિ, કિસ્મિઞ્ચિદેવ ઠાને વસન્તી અમિત્તવસં ગચ્છતિ, તથા અયમ્પિ પરિયત્તિવસેન ઞાણં પેસેત્વા ચતુસચ્ચધમ્મં ન પટિવિજ્ઝતિ, લોકામિસટ્ઠાનેસુ વિચરન્તો મચ્ચુમારકિલેસમારદેવપુત્તમારસઙ્ખાતાનં વસં ગચ્છતિ. દુતિયો યથા મૂસિકા ગાધં ન ખનતિ, એવં નવઙ્ગં સત્થુસાસનં ન ઉગ્ગણ્હાતિ. યથા પન પરેન ખનિતે બિલે વસન્તી જીવિતં રક્ખતિ, એવં પરસ્સ કથં સુત્વા ચતુસચ્ચધમ્મં પટિવિજ્ઝિત્વા તિણ્ણં મારાનં વસં અતિક્કમતિ. ઇમિના નયેન તતિયચતુત્થેસુપિ ઓપમ્મસંસન્દનં વેદિતબ્બં.

મૂસિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. બલીબદ્દસુત્તવણ્ણના

૧૦૮. અટ્ઠમે બલીબદ્દો તાવ યો અત્તનો ગોગણં ઘટ્ટેતિ ઉબ્બેજેતિ, પરગોણે પન સૂરતો સુખસીલો હોતિ, અયં સગવચણ્ડો નો પરગવચણ્ડો નામ. પુગ્ગલોપિ અત્તનો પરિસં ઘટ્ટેન્તો વિજ્ઝન્તો ફરુસે સમુદાચરન્તો, પરપરિસાય પન સોરચ્ચં નિવાતવુત્તિતં આપજ્જન્તો સગવચણ્ડો નામાતિ ઇમિના નયેન સેસાપિ વેદિતબ્બા.

બલીબદ્દસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. રુક્ખસુત્તવણ્ણના

૧૦૯. નવમે રુક્ખો તાવ ફેગ્ગુ સારપરિવારોતિ વનજેટ્ઠકરુક્ખો સયં ફેગ્ગુ હોતિ, પરિવારરુક્ખા પનસ્સ સારા હોન્તિ. ઇમિના નયેન સેસા વેદિતબ્બા. પુગ્ગલેસુ પન સીલસારવિરહિતતો ફેગ્ગુતા, સીલાચારસમન્નાગમેન ચ સારતા વેદિતબ્બા.

રુક્ખસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. આસીવિસસુત્તવણ્ણના

૧૧૦. દસમે યસ્સ વિસં પજ્જલિતતિણુક્કાય અગ્ગિ વિય સીઘં અભિરુહિત્વા અક્ખીનિ ગહેત્વા ખન્ધં ગહેત્વા સીસં ગહેત્વા ઠિતન્તિ વત્તબ્બતં આપજ્જતિ મણિસપ્પાદીનં વિસં વિય, મન્તં પન પરિવત્તેત્વા કણ્ણવાતં દત્વા દણ્ડકેન પહટમત્તે ઓતરિત્વા દટ્ઠટ્ઠાનેયેવ તિટ્ઠતિ, અયં આગતવિસો ન ઘોરવિસો નામ. યસ્સ પન વિસં સણિકં અભિરુહતિ, આરુળ્હારુળ્હટ્ઠાને પન આસિત્તઉદકં વિય હોતિ ઉદકસપ્પાદીનં વિય, દ્વાદસવસ્સચ્ચયેનપિ કણ્ણવિદ્ધખન્ધપિટ્ઠિકાદીસુ પઞ્ઞાયતિ, મન્તપરિવત્તનાદીસુ ચ કરિયમાનેસુ સીઘં ન ઓતરતિ, અયં ઘોરવિસો ન આગતવિસો નામ. યસ્સ પન વિસં સીઘં અભિરુહતિ, ન સીઘં ઓતરતિ અનેળકસપ્પાદીનં વિસં વિય, અયં આગતવિસો ચ ઘોરવિસો ચ. અનેળકસપ્પો નામ મહાઆસીવિસો. યસ્સ વિસં મન્દં હોતિ, ઓહારિયમાનમ્પિ સુખેનેવ ઓતરતિ નીલસપ્પધમનિસપ્પાદીનં વિસં વિય, અયં નેવ આગતવિસો ન ઘોરવિસો. નીલસપ્પો નામ સાખવણ્ણો રુક્ખગ્ગાદીસુ વિચરણસપ્પો.

આસીવિસસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

વલાહકવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.