૧-૩. પુબ્બેવસમ્બોધસુત્તાદિવણ્ણના

૧૦૪-૧૦૬. તતિયસ્સ પઠમે સમ્બોધિતો પુબ્બેવાતિ સમ્બોધો વુચ્ચતિ ચતૂસુ મગ્ગેસુ ઞાણં ‘‘સામં સમ્મા બુજ્ઝિ એતેના’’તિ કત્વા, તતો પુબ્બેયેવાતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘અરિયમગ્ગપ્પત્તિતો અપરભાગેયેવા’’તિ. બોધિસત્તસ્સેવ સતોતિ એત્થ યથા ઉદકતો ઉગ્ગન્ત્વા ઠિતં પરિપાકગતં પદુમં સૂરિયરસ્મિસમ્ફસ્સેન અવસ્સં બુજ્ઝિસ્સતીતિ બુજ્ઝનકપદુમન્તિ વુચ્ચતિ. એવં બુદ્ધાનં સન્તિકે બ્યાકરણસ્સ લદ્ધત્તા અવસ્સં અનન્તરાયેન પારમિયો પૂરેત્વા બુજ્ઝિસ્સતીતિ બુજ્ઝનકસત્તોતિ બોધિસત્તો. તેનાહ ‘‘બુજ્ઝનકસત્તસ્સેવ…પે… આરભન્તસ્સેવ સતો’’તિ. યા વા એસા ચતુમગ્ગઞાણસઙ્ખાતા બોધિ, ‘‘તં બોધિં કુદાસ્સુ નામાહં પાપુણિસ્સામી’’તિ પત્થયમાનો પટિપજ્જતીતિ બોધિયં સત્તો આસત્તોતિપિ બોધિસત્તો. તેનાહ ‘‘સમ્બોધિયા વા સત્તસ્સેવ લગ્ગસ્સેવ સતો’’તિ.

અથ વા બોધીતિ ઞાણં ‘‘બુજ્ઝતિ એતેના’’તિ કત્વા, બોધિમા સત્તો બોધિસત્તો, પુરિમપદે ઉત્તરપદલોપં કત્વા યથા ‘‘ઞાણસત્તો’’તિ, ઞાણવા પઞ્ઞવા પણ્ડિતો સત્તોતિ અત્થો. બુદ્ધાનઞ્હિ પાદમૂલે અભિનીહારતો પટ્ઠાય પણ્ડિતોવ સો સત્તો, ન અન્ધબાલોતિ બોધિસત્તો. એવં ગુણવતો ઉપ્પન્નનામવસેન બોધિસત્તસ્સેવ સતો. અસ્સાદીયતીતિ અસ્સાદો, સુખં. તઞ્ચ સાતાકારલક્ખણન્તિ આહ ‘‘અસ્સાદોતિ મધુરાકારો’’તિ. છન્દરાગો વિનીયતિ ચેવ પહીયતિ ચ એત્થાતિ નિબ્બાનં ‘‘છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનઞ્ચા’’તિ વુચ્ચતિ. તેનાહ ‘‘નિબ્બાન’’ન્તિઆદિ. તત્થ આગમ્માતિ ઇદં યો જનો રાગં વિનેતિ પજહતિ ચ, તસ્સ આરમ્મણકરણં સન્ધાય વુત્તં. દુતિયતતિયાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

પુબ્બેવસમ્બોધસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.