૫. કસિણસુત્તવણ્ણના

૨૫. પઞ્ચમે સકલટ્ઠેનાતિ નિસ્સેસટ્ઠેન. અનવસેસફરણવસેન ચેત્થ સકલટ્ઠો વેદિતબ્બો, અસુભનિમિત્તાદીસુ વિય એકદેસે અટ્ઠત્વા અનવસેસતો ગહેતબ્બટ્ઠેનાતિ અત્થો. તદારમ્મણાનં ધમ્માનન્તિ તં કસિણં આરબ્ભ પવત્તનકધમ્માનં. ખેત્તટ્ઠેનાતિ ઉપ્પત્તિટ્ઠાનટ્ઠેન. અધિટ્ઠાનટ્ઠેનાતિ પવત્તિટ્ઠાનભાવેન. યથા ખેત્તં સસ્સાનં ઉપ્પત્તિટ્ઠાનં વડ્ઢનટ્ઠાનઞ્ચ, એવમેવ તં ત ઝાનં સમ્પયુત્તધમ્માનન્તિ. યોગિનો વા સુખવિસેસાનં કારણભાવેન. પરિચ્છિન્દિત્વાતિ ઇદં ‘‘ઉદ્ધં અધો તિરિય’’ન્તિ એત્થાપિ યોજેતબ્બં. પરિચ્છિન્દિત્વા એવ હિ સબ્બત્થ કસિણં વડ્ઢેતબ્બં. તેન તેન વા કારણેનાતિ તેન તેન ઉપરિઆદીસુ કસિણવડ્ઢનકારણેન. યથા કિન્તિ આહ ‘‘આલોકમિવ રૂપદસ્સનકામો’’તિ. યથા દિબ્બચક્ખુના ઉદ્ધં ચે રૂપં દટ્ઠુકામો, ઉદ્ધં આલોકં પસારેતિ. અધો ચે, અધો. સમન્તતો ચે રૂપં દટ્ઠુકામો, સમન્તતો આલોકં પસારેતિ, એવં સબ્બકસિણન્તિ અત્થો. એકસ્સાતિ પથવીકસિણાદીસુ એકેકસ્સ. અઞ્ઞભાવાનુપગમનત્થન્તિ અઞ્ઞકસિણભાવાનુપગમનદીપનત્થં, અઞ્ઞસ્સ વા કસિણભાવાનુપગમનદીપનત્થં. ન હિ અઞ્ઞેન પસારિતકસિણં તતો અઞ્ઞેન પસારિતકસિણભાવં ઉપગચ્છતિ, એવમ્પિ નેસં અઞ્ઞકસિણસમ્ભેદાભાવો વેદિતબ્બો. ન અઞ્ઞં પથવીઆદિ. ન હિ ઉદકેન ઠિતટ્ઠાને સસમ્ભારપથવી અત્થિ. અઞ્ઞકસિણસમ્ભેદોતિ આપોકસિણાદિના સઙ્કરો. સબ્બત્થાતિ સબ્બેસુ સેસકસિણેસુ.

એકદેસે અટ્ઠત્વા અનવસેસફરણં પમાણસ્સ અગ્ગહણતો અપ્પમાણં. તેનેવ હિ નેસં કસિણસમઞ્ઞા. તથા ચાહ ‘‘તઞ્હી’’તિઆદિ. તત્થ ચેતસા ફરન્તોતિ ભાવનાચિત્તેન આરમ્મણં કરોન્તો. ભાવનાચિત્તઞ્હિ કસિણં પરિત્તં વા વિપુલં વા સકલમેવ મનસિ કરોતિ, ન એકદેસં. કસિણુગ્ઘાટિમાકાસે પવત્તવિઞ્ઞાણં ફરણઅપ્પમાણવસેન વિઞ્ઞાણકસિણન્તિ વુત્તં. તથા હિ તં વિઞ્ઞાણન્તિ વુચ્ચતિ. કસિણવસેનાતિ ઉગ્ઘાટિતકસિણવસેન કસિણુગ્ઘાટિમાકાસે ઉદ્ધંઅધોતિરિયતા વેદિતબ્બા. યત્તકઞ્હિ ઠાનં કસિણં પસારિતં, તત્તકં આકાસભાવનાવસેન આકાસં હોતીતિ. એવં યત્તકં ઠાનં આકાસં હુત્વા ઉપટ્ઠિતં, તત્તકં સકલમેવ ફરિત્વા વિઞ્ઞાણસ્સ પવત્તનતો આગમનવસેન વિઞ્ઞાણકસિણેપિ ઉદ્ધંઅધોતિરિયતા વુત્તાતિ આહ ‘‘કસિણુગ્ઘાટિમાકાસવસેન તત્થ પવત્તવિઞ્ઞાણે ઉદ્ધંઅધોતિરિયતા વેદિતબ્બા’’તિ.

કસિણસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.