૧૬. એકધમ્મપાળિ

(૧૬) ૪. એકધમ્મપાળિ-ચતુત્થવગ્ગવણ્ણના

૩૨૨. ચતુત્થસ્સ પઠમે સઞ્ઞાણભૂતાતિ ઉપલક્ખણભૂતા. પઞ્ચદસયોજનાવટ્ટક્ખન્ધાતિ પઞ્ચદસયોજનક્ખન્ધપરિક્ખેપા. યથા ચાતિ ચ-સદ્દેન કદમ્બરુક્ખાદીનં કપ્પટ્ઠાયિભાવં વિય યોજનસતુબ્બેધાદિભાવં સમુચ્ચિનોતિ, ન પન જમ્બુયા જમ્બુદીપસ્સ વિય તેહિ અપરગોયાનાદીનં સઞ્ઞાણભાવં. રામણેય્યકન્તિ રમણીયભાવં. સેસપદેસૂતિ વનરામણેય્યકાદિપદેસુ. ઉગ્ગતં કૂલં ઉસ્સિતભાવો એતસ્સાતિ ઉક્કૂલં, વિગતં અપગતં કૂલં એતસ્સાતિ વિકૂલન્તિ આહ – ‘‘ઉન્નતટ્ઠાનં નિન્નટ્ઠાન’’ન્તિ ચ. નન્દિયાવટ્ટમચ્છપિટ્ઠેનેવાતિ કુજ્જકકુલિસકમચ્છસઙ્ઘાતપિટ્ઠેનેવ.

૩૨૩. દુતિયાદીસુ ચત્તારો અપાયા અઞ્ઞત્ર મનુસ્સેહીતિ અધિપ્પેતા, ન દેવા અઞ્ઞત્ર મનુસ્સેહીતિ હીનાય જાતિયા અધિપ્પેતત્તા. ઉપાદાયુપાદાયાપિ મજ્ઝિમદેસો લબ્ભતિ, યત્થ ગતિ ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં અઞ્ઞેસમ્પિ કમ્મવાદિકિરિયવાદિવિઞ્ઞુજાતિકાનં, યો પતિરૂપદેસોતિ વુચ્ચતિ. તેનાહ – ‘‘સકલોપિ હી’’તિઆદિ.

૩૨૪. એળાતિ દોસો. તેનાહ – ‘‘નિદ્દોસમુખાતિ અત્થો’’તિ.

૩૨૬. તથાગતસ્સ ગુણે જાનિત્વા ચક્ખુનાપિ દસ્સનં દસ્સનમેવ, અજાનિત્વા પન દસ્સનં તિરચ્છાનગતાનમ્પિ હોતિયેવાતિ આહ – ‘‘યે તથાગતસ્સ ગુણે જાનિત્વા’’તિઆદિ.

૩૨૭. પકાસેત્વા કથિતન્તિ સચ્ચાનિ પકાસેત્વા કથિતં.

૩૨૮. સુતાનં ધમ્માનં અસમ્મોસો ધારણન્તિ આહ – ‘‘ધારેન્તીતિ ન પમ્મુસ્સન્તી’’તિ.

૩૨૯. અત્થાનત્થં ઉપપરિક્ખન્તીતિ ‘‘અયં ઇમિસ્સા પાળિયા અત્થો, અયં ન અત્થો’’તિ અત્થાનત્થં ઉપપરિક્ખન્તિ. અનત્થપરિહારેન હિ અત્થગ્ગહણં યથા અધમ્મપરિવજ્જનેન ધમ્મપ્પટિપત્તિ.

૩૩૦. અનુલોમપટિપદન્તિ નિબ્બાનસ્સ અનુલોમિકં પટિપદં.

૩૩૧. સંવેગજનકેસુ કારણેસૂતિ સંવેગજનકેસુ જાતિઆદીસુ કારણેસુ. સંવેજનીયેસુ ઠાનેસુ સહોત્તપ્પઞાણં સંવેગો.

૩૩૨. ઉપાયેનાતિ યેન ઉપાયેન વટ્ટૂપચ્છેદો, તેન ઉપાયેન. પધાનવીરિયં કરોન્તીતિ સમ્મપ્પધાનસઙ્ખાતં વીરિયં કરોન્તિ ઉપ્પાદેન્તિ.

૩૩૩. વવસ્સજીયન્તિ વિસ્સજ્જીયન્તિ એત્થ સઙ્ખારાતિ વવસ્સગ્ગો, અસઙ્ખતા ધાતૂતિ આહ – ‘‘વવસ્સગ્ગો વુચ્ચતિ નિબ્બાન’’ન્તિ.

૩૩૪. ઉત્તમન્નાનન્તિ ઉત્તમાનં પઞ્ચન્નં ભોજનાનં. ઉત્તમરસાનન્તિ ઉત્તમાનં રસાનં. ઉઞ્છાચારેનાતિ ઉઞ્છાચરિયાય કસ્સચિ અપરિગ્ગહભૂતસ્સ કિઞ્ચિ અયાચિત્વા ગહણં ઉઞ્છાચારો. એત્થ ચાતિઆદિના અન્નાદીનં અગ્ગભાવો નામ મનાપપરમો ઇચ્છિતક્ખણલાભો, ન તેસં લાભિતામત્તન્તિ દસ્સેતિ. પટિલભન્તીતિ દેન્તિ પણીતભાવેન. ભત્તસ્સ એકપાતીતિ એકપાતિપૂરં ભત્તં. ઇદં કિં નામાતિ ‘‘ઇદં અન્નગ્ગરસગ્ગં નામ હોતિ, ન હોતી’’તિ પુચ્છતિ. ઉઞ્છેન કપાલાભતેનાતિ મિસ્સકભત્તેન. યાપેન્તેતિ યાપનસીસેન યાપનહેતું ભત્તં વદતિ. ઉપાદાય અગ્ગરસં નામાતિ તં તં ઉપાદાયુપાદાય અન્નગ્ગરસગ્ગં દટ્ઠબ્બન્તિ દસ્સેતિ. ચક્કવત્તિઆહારતો હિ ચાતુમહારાજિકાનં આહારો અગ્ગોતિ એવં યાવ પરનિમ્મિતવસવત્તિદેવા નેતબ્બં.

૩૩૫. અત્થરસો નામ ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ ‘‘અરિયમગ્ગાનં ફલભૂતો રસો’’તિ કત્વા. ધમ્મરસો નામ ચત્તારો મગ્ગા ‘‘સામઞ્ઞફલસ્સ હેતુભૂતો રસો’’તિ કત્વા વિમુત્તિરસો નામ અમતં નિબ્બાનં ‘‘સબ્બસઙ્ખારસમથો’’તિ કત્વા.

ચતુત્થવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

જમ્બુદીપપેય્યાલો નિટ્ઠિતો.