૧૩. તેરસમો પરિચ્છેદો

કારકપટિવેધવણ્ણના

વેદકસ્સાતિ સુખદુક્ખવેદકસ્સ. તદાયત્તવુત્તીનન્તિ તેસં આયત્તા પટિબદ્ધા યેસં વિપાકાનં તે તદાયત્તવુત્તિનો, તેસં. અત્ર ઇમસ્મિં ઠાને આચરિયેન પરિહારો વુચ્ચતે. કુતોયં તવ તત્થાનુરોધોતિ તત્થ તસ્મિં અઞ્ઞસ્સ અત્તકારકસ્સ અભાવેપિ સત્તુસઙ્ખાતસ્સ અત્તનો ભાવેપિ અયં તવ અનુરોધો અનુનયો કુતો કેન કારણેન ઇધ ઇમસ્મિં અસતિ કત્તરિ કુસલાદીનં અત્થિભાવે કમ્મવિરોધો કુતો કેન કારણેન. અથાપીતિ અપરો નયોપિ. કિઞ્ચેત્થાતિ એત્થ એતિસ્સં ચોદનાયં કિઞ્ચિ વત્તબ્બં અત્થિ, અવસિટ્ઠં તાવ બ્રૂહિ, અપરિસમત્તા તે ચોદના. તસ્સાતિ અત્તનો. કારકવેદકત્તાભાવોતિ કારકવેદકત્તસ્સ અભાવો સિયા.

અથ ન ભવતીતિ અત્તનો અનાસે ચેતનાપિ અનાસો યદિ ન ભવતિ. પટિઞ્ઞા હીનાતિ ‘‘ચેતનાય અનઞ્ઞો અત્તા’’તિ પટિઞ્ઞા હીના. વુત્તપ્પકારતોતિ ‘‘અત્તનો અનાસે ચેતનાય નાસો ન ભવતિ’’ઇતિ વુત્તપ્પકારતો. વિપરીતન્તિ ‘‘અત્તનો અનાસે ચેતનાય અનાસો’’ઇતિ વિપરીતગ્ગહણં સિયા. અત્તા નસ્સતુ, ચેતના તિટ્ઠતુ, અથ પન એવં ન ભવતીતિ અત્તા નસ્સતુ, ચેતના તિટ્ઠતુ, એવં ગહણં પન ન ભવતિ. અનઞ્ઞત્તપક્ખં પરિચ્ચજ પરિચ્ચજાહિ ‘‘ચેતનાય અનઞ્ઞો અત્તા’’તિ. પટિઞ્ઞા હીના યસ્સ સો પટિઞ્ઞાહીનો.

ઉભિન્નં ચેતનત્તાનં એકદેસતા એકદેસભાવો નત્થિ. એવઞ્ચ સતીતિ એવં ઉભિન્નં એકદેસસ્સ અભાવે સતિ કો દોસો ઇતિ ત્વં ચે વદેય્યાસિ. યં પન તયા વુત્તં યથા રૂપરસગન્ધાદીનં એકદેસે વત્તમાનાનમ્પિ લક્ખણતો અઞ્ઞત્તન્તિ યં વચનં પન તયા વુત્તં, તં વચનં અયુત્તં, નાનુરૂપન્તિ અત્થો. તવ પટિઞ્ઞા હીનાતિ ‘‘એકદેસે વત્તમાનાનં ચેતનત્તાનં લક્ખણતો અઞ્ઞત્ત’’ન્તિ પટિઞ્ઞા હીના.

એવઞ્ચ સતીતિ એતં ચેતનાય અઞ્ઞભાવે સતિ કો દોસો ઇતિ ચે ભવં વદેય્ય. ‘‘અચેતનો અત્તા’’તિ વચનં, પુબ્બે વુત્તદોસતોતિ ‘‘પાકારતરુપાસાણતિણસદિસો સિયા’’તિ પુબ્બે વુત્તદોસતો.

૭૮૦. અત્થિ સત્તોપપાતિકોતિ ઓપપાતિકા સત્તા અત્થિ.

૭૮૧. ભારાદાનન્તિ ભારગ્ગહણં. ભારનિક્ખેપનન્તિ ભારોરોપનં.

૭૮૩. એકસ્સ પુગ્ગલસ્સ અટ્ઠિસઞ્ચયો અટ્ઠિસમૂહો એકેન કપ્પેન પબ્બતસમો રાસિ સિયા.

૭૮૫. ભો માર, ત્વં સત્તો ઇતિ પચ્ચેસિ, કં સદ્દહસિ, ‘‘સત્તો’’તિ ગહણં તે તવ દિટ્ઠિગતં, સુદ્ધસઙ્ખારપુઞ્જો અયં, ઇધ લોકે સત્તો ન ઉપલબ્ભતિ.

૭૮૭. યો ભિક્ખુ ઇમં ગન્થં અચ્ચન્તં સતતમ્પિ ચિન્તેતિ, તસ્સ ભિક્ખુનો પરમા પઞ્ઞા વેપુલં વિપુલભાવં ગચ્છતિ.

૭૮૮. યો ભિક્ખુ ઇમં અભિધમ્માવતારં અતિમતિકરં ઉત્તમં અભિઞ્ઞાણકરં વિમતિવિનાસકરં કઙ્ખચ્છેદકરં પિયક્કરં પેમકરં સદા પઠતિ, સુણાતિ, તસ્સ ભિક્ખુનો મતિ ઇધ સાસને ઠિતે વિકસતિ પટિફુલ્લતિ.

ઇતિ અભિધમ્માવતારટીકાય

કારકપટિવેધવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તેરસમો પરિચ્છેદો.