૨. કઙ્ખેય્યસુત્તં

૯૮૮. એકં સમયં આયસ્મા લોમસકંભિયો [લોમસવઙ્ગિસો (સી. પી.)] સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. અથ ખો મહાનામો સક્કો યેનાયસ્મા લોમસકંભિયો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં લોમસકંભિયં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મહાનામો સક્કો આયસ્મન્તં લોમસકંભિયં એતદવોચ – ‘‘સો એવ નુ ખો, ભન્તે, સેખો વિહારો સો તથાગતવિહારો, ઉદાહુ અઞ્ઞોવ [અઞ્ઞો (સ્યા. કં. પી. ક.)] સેખો વિહારો અઞ્ઞો તથાગતવિહારો’’તિ?

‘‘ન ખો, આવુસો મહાનામ, સ્વેવ સેખો વિહારો, સો તથાગતવિહારો. અઞ્ઞો ખો, આવુસો મહાનામ, સેખો વિહારો, અઞ્ઞો તથાગતવિહારો. યે તે, આવુસો મહાનામ, ભિક્ખૂ સેખા અપ્પત્તમાનસા અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાના વિહરન્તિ, તે પઞ્ચ નીવરણે પહાય વિહરન્તિ. કતમે પઞ્ચ? કામચ્છન્દનીવરણં પહાય વિહરન્તિ, બ્યાપાદનીવરણં…પે… થિનમિદ્ધનીવરણં…પે… ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચનીવરણં…પે… વિચિકિચ્છાનીવરણં પહાય વિહરન્તિ.

‘‘યેપિ તે, આવુસો મહાનામ, ભિક્ખૂ સેખા અપ્પત્તમાનસા અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાના વિહરન્તિ, તે ઇમે પઞ્ચ નીવરણે પહાય વિહરન્તિ.

‘‘યે ચ ખો તે, આવુસો મહાનામ, ભિક્ખૂ અરહન્તો ખીણાસવા વુસિતવન્તો કતકરણીયા ઓહિતભારા અનુપ્પત્તસદત્થા પરિક્ખીણભવસંયોજના સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તા, તેસં પઞ્ચ નીવરણા પહીના ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા [અનભાવકતા (સી. પી.)] આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. કતમે પઞ્ચ? કામચ્છન્દનીવરણં પહીનં ઉચ્છિન્નમૂલં તાલાવત્થુકતં અનભાવંકતં આયતિં અનુપ્પાદધમ્મં; બ્યાપાદનીવરણં પહીનં…પે… થિનમિદ્ધનીવરણં…પે… ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચનીવરણં…પે… વિચિકિચ્છાનીવરણં પહીનં ઉચ્છિન્નમૂલં તાલાવત્થુકતં અનભાવંકતં આયતિં અનુપ્પાદધમ્મં.

‘‘યે તે, આવુસો મહાનામ, ભિક્ખૂ અરહન્તો ખીણાસવા વુસિતવન્તો કતકરણીયા ઓહિતભારા અનુપ્પત્તસદત્થા પરિક્ખીણભવસંયોજના સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તા, તેસં ઇમે પઞ્ચ નીવરણા પહીના ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. તદમિનાપેતં, આવુસો મહાનામ, પરિયાયેન વેદિતબ્બં યથા – અઞ્ઞોવ સેખો વિહારો, અઞ્ઞો તથાગતવિહારો.

‘‘એકમિદં, આવુસો મહાનામ, સમયં ભગવા ઇચ્છાનઙ્ગલે વિહરતિ ઇચ્છાનઙ્ગલવનસણ્ડે. તત્ર ખો, આવુસો મહાનામ, ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘ઇચ્છામહં, ભિક્ખવે, તેમાસં પટિસલ્લીયિતું. નામ્હિ કેનચિ ઉપસઙ્કમિતબ્બો, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેના’તિ. ‘એવં, ભન્તે’તિ ખો, આવુસો મહાનામ, તે ભિક્ખૂ ભગવતો પટિસ્સુત્વા નાસ્સુધ કોચિ ભગવન્તં ઉપસઙ્કમતિ, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેન.

‘‘અથ ખો, આવુસો, ભગવા તસ્સ તેમાસસ્સ અચ્ચયેન પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘સચે ખો, ભિક્ખવે, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં પુચ્છેય્યું – કતમેનાવુસો, વિહારેન સમણો ગોતમો વસ્સાવાસં બહુલં વિહાસીતિ, એવં પુટ્ઠા તુમ્હે, ભિક્ખવે, તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં એવં બ્યાકરેય્યાથ – આનાપાનસ્સતિસમાધિના ખો, આવુસો, ભગવા વસ્સાવાસં બહુલં વિહાસીતિ. ઇધાહં, ભિક્ખવે, સતો અસ્સસામિ, સતો પસ્સસામિ. દીઘં અસ્સસન્તો દીઘં અસ્સસામીતિ પજાનામિ, દીઘં પસ્સસન્તો દીઘં પસ્સસામીતિ પજાનામિ…પે… પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સી અસ્સસિસ્સામીતિ પજાનામિ, પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સી પસ્સસિસ્સામી’તિ પજાનામિ’’.

‘‘યે તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ સેખા અપ્પત્તમાનસા અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાના વિહરન્તિ, તેસં આનાપાનસ્સતિસમાધિ ભાવિતો બહુલીકતો આસવાનં ખયાય સંવત્તતિ.

‘‘યે ચ ખો તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અરહન્તો ખીણાસવા વુસિતવન્તો કતકરણીયા ઓહિતભારા અનુપ્પત્તસદત્થા પરિક્ખીણભવસંયોજના સમ્મદઞ્ઞા વિમુત્તા, તેસં આનાપાનસ્સતિસમાધિ ભાવિતો બહુલીકતો દિટ્ઠેવ ધમ્મે સુખવિહારાય ચેવ સંવત્તતિ સતિસમ્પજઞ્ઞાય ચ.

‘‘યઞ્હિ તં, ભિક્ખવે, સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – અરિયવિહારો ઇતિપિ, બ્રહ્મવિહારો ઇતિપિ, તથાગતવિહારો ઇતિપિ. આનાપાનસ્સતિસમાધિં સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – અરિયવિહારો ઇતિપિ, બ્રહ્મવિહારો ઇતિપિ, તથાગતવિહારો ઇતિપી’’તિ. ‘‘ઇમિના ખો એતં, આવુસો મહાનામ, પરિયાયેન વેદિતબ્બં, યથા – અઞ્ઞોવ સેખો વિહારો, અઞ્ઞો તથાગતવિહારો’’તિ. દુતિયં.