૨. વિહારવગ્ગો

૧. પઠમવિહારસુત્તં

૧૧. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ઇચ્છામહં, ભિક્ખવે, અડ્ઢમાસં પટિસલ્લિયિતું. નમ્હિ કેનચિ ઉપસઙ્કમિતબ્બો, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેના’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પટિસ્સુત્વા નાસ્સુધ કોચિ ભગવન્તં ઉપસઙ્કમતિ, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેન.

અથ ખો ભગવા તસ્સ અડ્ઢમાસસ્સ અચ્ચયેન પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘યેન સ્વાહં, ભિક્ખવે, વિહારેન પઠમાભિસમ્બુદ્ધો વિહરામિ, તસ્સ પદેસેન વિહાસિં. સો એવં પજાનામિ – ‘મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયાપિ વેદયિતં…પે… મિચ્છાસમાધિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સમ્માસમાધિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દપચ્ચયાપિ વેદયિતં; વિતક્કપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સઞ્ઞાપચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દો ચ અવૂપસન્તો હોતિ, વિતક્કો ચ અવૂપસન્તો હોતિ, સઞ્ઞા ચ અવૂપસન્તા હોતિ, તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દો ચ વૂપસન્તો હોતિ, વિતક્કો ચ વૂપસન્તો હોતિ, સઞ્ઞા ચ વૂપસન્તા હોતિ, તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિતં; અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અત્થિ આયામં [વાયામં (સી. સ્યા.)], તસ્મિમ્પિ ઠાને અનુપ્પત્તે તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિત’’’ન્તિ. પઠમં.

૨. દુતિયવિહારસુત્તં

૧૨. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ઇચ્છામહં, ભિક્ખવે, તેમાસં પટિસલ્લિયિતું. નમ્હિ કેનચિ ઉપસઙ્કમિતબ્બો, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેના’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પટિસ્સુત્વા નાસ્સુધ કોચિ ભગવન્તં ઉપસઙ્કમતિ, અઞ્ઞત્ર એકેન પિણ્ડપાતનીહારકેન.

અથ ખો ભગવા તસ્સ તેમાસસ્સ અચ્ચયેન પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘યેન સ્વાહં, ભિક્ખવે, વિહારેન પઠમાભિસમ્બુદ્ધો વિહરામિ, તસ્સ પદેસેન વિહાસિં. સો એવં પજાનામિ – ‘મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; મિચ્છાદિટ્ઠિવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સમ્માદિટ્ઠિવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં…પે… મિચ્છાસમાધિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; મિચ્છાસમાધિવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં, સમ્માસમાધિપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સમ્માસમાધિવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દપચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં; વિતક્કપચ્ચયાપિ વેદયિતં; વિતક્કવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સઞ્ઞાપચ્ચયાપિ વેદયિતં; સઞ્ઞાવૂપસમપચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દો ચ અવૂપસન્તો હોતિ, વિતક્કો ચ અવૂપસન્તો હોતિ, સઞ્ઞા ચ અવૂપસન્તા હોતિ, તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિતં; છન્દો ચ વૂપસન્તો હોતિ, વિતક્કો ચ વૂપસન્તો હોતિ, સઞ્ઞા ચ વૂપસન્તા હોતિ, તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિતં; અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અત્થિ આયામં [વાયામં (સી. સ્યા.)], તસ્મિમ્પિ ઠાને અનુપ્પત્તે તપ્પચ્ચયાપિ વેદયિત’’’ન્તિ. દુતિયં.

૩. સેક્ખસુત્તં

૧૩. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘સેક્ખો, સેક્ખો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, સેક્ખો હોતી’’તિ?

‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, સેક્ખાય સમ્માદિટ્ઠિયા સમન્નાગતો હોતિ…પે… સેક્ખેન સમ્માસમાધિના સમન્નાગતો હોતિ. એત્તાવતા ખો, ભિક્ખુ, સેક્ખો હોતી’’તિ. તતિયં.

૪. પઠમઉપ્પાદસુત્તં

૧૪. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સ પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ. કતમે અટ્ઠ? સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સ પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’’તિ. ચતુત્થં.

૫. દુતિયઉપ્પાદસુત્તં

૧૫. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર સુગતવિનયા. કતમે અટ્ઠ? સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર સુગતવિનયા’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. પઠમપરિસુદ્ધસુત્તં

૧૬. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા પરિસુદ્ધા પરિયોદાતા અનઙ્ગણા વિગતૂપક્કિલેસા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સ પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ. કતમે અટ્ઠ? સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ ધમ્મા પરિસુદ્ધા પરિયોદાતા અનઙ્ગણા વિગતૂપક્કિલેસા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સ પાતુભાવા અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’’તિ. છટ્ઠં.

૭. દુતિયપરિસુદ્ધસુત્તં

૧૭. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા પરિસુદ્ધા પરિયોદાતા અનઙ્ગણા વિગતૂપક્કિલેસા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર સુગતવિનયા. કતમે અટ્ઠ? સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ ધમ્મા પરિસુદ્ધા પરિયોદાતા અનઙ્ગણા વિગતૂપક્કિલેસા અનુપ્પન્ના ઉપ્પજ્જન્તિ, નાઞ્ઞત્ર સુગતવિનયા’’તિ. સત્તમં.

૮. પઠમકુક્કુટારામસુત્તં

૧૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં આયસ્મા ચ આનન્દો આયસ્મા ચ ભદ્દો પાટલિપુત્તે વિહરન્તિ કુક્કુટારામે. અથ ખો આયસ્મા ભદ્દો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા આનન્દેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા ભદ્દો આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ –

‘‘‘અબ્રહ્મચરિયં, અબ્રહ્મચરિય’ન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, અબ્રહ્મચરિય’’ન્તિ? ‘‘સાધુ સાધુ, આવુસો ભદ્દ! ભદ્દકો ખો તે, આવુસો ભદ્દ, ઉમ્મઙ્ગો, ભદ્દકં પટિભાનં, કલ્યાણી પરિપુચ્છા. એવઞ્હિ ત્વં, આવુસો ભદ્દ, પુચ્છસિ – ‘અબ્રહ્મચરિયં, અબ્રહ્મચરિયન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, અબ્રહ્મચરિય’’’ન્તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. ‘‘અયમેવ ખો, આવુસો, અટ્ઠઙ્ગિકો મિચ્છામગ્ગો અબ્રહ્મચરિયં, સેય્યથિદં – મિચ્છાદિટ્ઠિ…પે… મિચ્છાસમાધી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. દુતિયકુક્કુટારામસુત્તં

૧૯. પાટલિપુત્તનિદાનં. ‘‘‘બ્રહ્મચરિયં, બ્રહ્મચરિય’ન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, બ્રહ્મચરિયં, કતમં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’ન્તિ? ‘‘સાધુ સાધુ, આવુસો ભદ્દ! ભદ્દકો ખો તે, આવુસો ભદ્દ, ઉમ્મઙ્ગો, ભદ્દકં પટિભાનં, કલ્યાણી પરિપુચ્છા. એવઞ્હિ ત્વં, આવુસો ભદ્દ, પુચ્છસિ – ‘બ્રહ્મચરિયં, બ્રહ્મચરિયન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, બ્રહ્મચરિયં, કતમં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’’ન્તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. ‘‘અયમેવ ખો, આવુસો, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો બ્રહ્મચરિયં, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. યો ખો, આવુસો, રાગક્ખયો દોસક્ખયો મોહક્ખયો – ઇદં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’ન્તિ. નવમં.

૧૦. તતિયકુક્કુટારામસુત્તં

૨૦. પાટલિપુત્તનિદાનં. ‘‘‘બ્રહ્મચરિયં, બ્રહ્મચરિય’ન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, બ્રહ્મચરિયં, કતમો બ્રહ્મચારી, કતમં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’ન્તિ? ‘‘સાધુ સાધુ, આવુસો ભદ્દ! ભદ્દકો ખો તે, આવુસો ભદ્દ, ઉમ્મઙ્ગો, ભદ્દકં પટિભાનં, કલ્યાણી પરિપુચ્છા. એવઞ્હિ ત્વં, આવુસો ભદ્દ, પુચ્છસિ – ‘બ્રહ્મચરિયં, બ્રહ્મચરિયન્તિ, આવુસો આનન્દ, વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો, આવુસો, બ્રહ્મચરિયં, કતમો બ્રહ્મચારી, કતમં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’’ન્તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. ‘‘અયમેવ ખો, આવુસો, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો બ્રહ્મચરિયં, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધિ. યો ખો, આવુસો, ઇમિના અરિયેન અટ્ઠઙ્ગિકેન મગ્ગેન સમન્નાગતો – અયં વુચ્ચતિ બ્રહ્મચારી. યો ખો, આવુસો, રાગક્ખયો દોસક્ખયો મોહક્ખયો – ઇદં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાન’’ન્તિ. દસમં.

તીણિ સુત્તન્તાનિ એકનિદાનાનિ.વિહારવગ્ગો દુતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

દ્વે વિહારા ચ સેક્ખો ચ, ઉપ્પાદા અપરે દુવે;

પરિસુદ્ધેન દ્વે વુત્તા, કુક્કુટારામેન તયોતિ.