૧૩. પાટલિયસુત્તં

૩૬૫. એકં સમયં ભગવા કોલિયેસુ વિહરતિ ઉત્તરં નામ [ઉત્તરકં નામ (સી.)] કોલિયાનં નિગમો. અથ ખો પાટલિયો ગામણિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો પાટલિયો ગામણિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘સમણો ગોતમો માયં જાનાતી’તિ. યે તે, ભન્તે, એવમાહંસુ – ‘સમણો ગોતમો માયં જાનાતી’તિ, કચ્ચિ તે, ભન્તે, ભગવતો વુત્તવાદિનો, ન ચ ભગવન્તં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખન્તિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોન્તિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતિ? અનબ્ભાચિક્ખિતુકામા હિ મયં, ભન્તે, ભગવન્ત’’ન્તિ. ‘‘યે તે, ગામણિ, એવમાહંસુ – ‘સમણો ગોતમો માયં જાનાતી’તિ, વુત્તવાદિનો ચેવ મે, તે ન ચ મં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખન્તિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોન્તિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતીતિ, સચ્ચંયેવ કિર, ભો, મયં તેસં સમણબ્રાહ્મણાનં ન સદ્દહામ – ‘સમણો ગોતમો માયં જાનાતીતિ, સમણો ખલુ ભો ગોતમો માયાવી’તિ. યો નુ ખો, ગામણિ, એવં વદેતિ – ‘અહં માયં જાનામી’તિ, સો એવં વદેતિ – ‘અહં માયાવી’તિ. તથેવ તં ભગવા હોતિ, તથેવ તં સુગત હોતી’’તિ. તેન હિ, ગામણિ, તઞ્ઞેવેત્થ પટિપુચ્છિસ્સામિ; યથા તે ખમેય્ય, તથા તં બ્યાકરેય્યાસિ –

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, જાનાસિ ત્વં કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે’’તિ? ‘‘જાનામહં, ભન્તે, કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, કિમત્થિયા કોલિયાનં લમ્બચૂળકા ભટા’’તિ? ‘‘યે ચ, ભન્તે, કોલિયાનં ચોરા તે ચ પટિસેધેતું, યાનિ ચ કોલિયાનં દૂતેય્યાનિ તાનિ ચ વહાતું [તાનિ ચ પહાતું (સ્યા. કં.), તાનિ ચ યાતું (કત્થચિ), તાનિ ચાવહાતું (?)], એતદત્થિયા, ભન્તે, કોલિયાનં લમ્બચૂળકા ભટા’’તિ. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, જાનાસિ ત્વં કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે સીલવન્તે વા તે દુસ્સીલે વા’’તિ? ‘‘જાનામહં, ભન્તે, કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે દુસ્સીલે પાપધમ્મે; યે ચ લોકે દુસ્સીલા પાપધમ્મા કોલિયાનં લમ્બચૂળકા ભટા તેસં અઞ્ઞતરા’’તિ. ‘‘યો નુ ખો, ગામણિ, એવં વદેય્ય – ‘પાટલિયો ગામણિ જાનાતિ કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે દુસ્સીલે પાપધમ્મે, પાટલિયોપિ ગામણિ દુસ્સીલો પાપધમ્મો’તિ, સમ્મા નુ ખો સો વદમાનો વદેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે! અઞ્ઞે, ભન્તે, કોલિયાનં લમ્બચૂળકા ભટા, અઞ્ઞોહમસ્મિ. અઞ્ઞથાધમ્મા કોલિયાનં લમ્બચૂળકા ભટા, અઞ્ઞથાધમ્મોહમસ્મી’’તિ. ‘‘ત્વઞ્હિ નામ, ગામણિ, લચ્છસિ – ‘પાટલિયો ગામણિ જાનાતિ કોલિયાનં લમ્બચૂળકે ભટે દુસ્સીલે પાપધમ્મે, ન ચ પાટલિયો ગામણિ દુસ્સીલો પાપધમ્મો’તિ, કસ્મા તથાગતો ન લચ્છતિ – ‘તથાગતો માયં જાનાતિ, ન ચ તથાગતો માયાવી’તિ? માયં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, માયાય ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ માયાવી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ’’.

‘‘પાણાતિપાતં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, પાણાતિપાતસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ પાણાતિપાતી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. અદિન્નાદાનં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, અદિન્નાદાનસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ અદિન્નાદાયી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. કામેસુમિચ્છાચારં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, કામેસુમિચ્છાચારસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ કામેસુમિચ્છાચારી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. મુસાવાદં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, મુસાવાદસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ મુસાવાદી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. પિસુણવાચં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, પિસુણવાચાય ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ પિસુણવાચો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. ફરુસવાચં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, ફરુસવાચાય ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ ફરુસવાચો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. સમ્ફપ્પલાપં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, સમ્ફપ્પલાપસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ સમ્ફપ્પલાપી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. અભિજ્ઝં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, અભિજ્ઝાય ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ અભિજ્ઝાલુ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. બ્યાપાદપદોસં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, બ્યાપાદપદોસસ્સ ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ બ્યાપન્નચિત્તો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ. મિચ્છાદિટ્ઠિં ચાહં, ગામણિ, પજાનામિ, મિચ્છાદિટ્ઠિયા ચ વિપાકં, યથાપટિપન્નો ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ તઞ્ચ પજાનામિ.

‘‘સન્તિ હિ, ગામણિ, એકે સમણબ્રાહ્મણા એવંવાદિનો એવંદિટ્ઠિનો – ‘યો કોચિ પાણમતિપાતેતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતિ. યો કોચિ અદિન્નં આદિયતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતિ. યો કોચિ કામેસુ મિચ્છા ચરતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતિ. યો કોચિ મુસા ભણતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતી’’’તિ.

‘‘દિસ્સતિ ખો પન, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો [સુનહાતો (સી. સ્યા. કં. પી.)] સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેન્તો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો રઞ્ઞો પચ્ચત્થિકં પસય્હ જીવિતા વોરોપેસિ. તસ્સ રાજા અત્તમનો અભિહારમદાસિ. તેનાયં પુરિસો માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ, ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’’’તિ.

‘‘દિસ્સતિ ખો, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો દળ્હાય રજ્જુયા પચ્છાબાહં ગાળ્હબન્ધનં બન્ધિત્વા ખુરમુણ્ડં કરિત્વા ખરસ્સરેન પણવેન રથિયાય રથિયં [રથિકાય રથિકં (સી.)] સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં પરિનેત્વા, દક્ખિણેન દ્વારેન નિક્ખામેત્વા, દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિજ્જમાનો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ, દળ્હાય રજ્જુયા પચ્છાબાહં ગાળ્હબન્ધનં બન્ધિત્વા ખુરમુણ્ડં કરિત્વા ખરસ્સરેન પણવેન રથિયાય રથિયં સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં પરિનેત્વા દક્ખિણેન દ્વારેન નિક્ખામેત્વા દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિન્દતી’તિ [છિજ્જતીતિ (કત્થચિ)]? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો રાજવેરી ઇત્થિં વા પુરિસં વા જીવિતા વોરોપેસિ, તેન નં રાજાનો ગહેત્વા એવરૂપં કમ્મકારણં કારેન્તી’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અપિ નુ તે એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ. ‘‘તત્ર, ગામણિ, યે તે સમણબ્રાહ્મણા એવંવાદિનો એવંદિટ્ઠિનો – ‘યો કોચિ પાણમતિપાતેતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતી’તિ, સચ્ચં વા તે આહંસુ મુસા વા’’તિ? ‘‘મુસા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે તુચ્છં મુસા વિલપન્તિ, સીલવન્તો વા તે દુસ્સીલા વા’’તિ? ‘‘દુસ્સીલા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે દુસ્સીલા પાપધમ્મા મિચ્છાપટિપન્ના વા તે સમ્માપટિપન્ના વા’’તિ? ‘‘મિચ્છાપટિપન્ના, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે મિચ્છાપટિપન્ના મિચ્છાદિટ્ઠિકા વા તે સમ્માદિટ્ઠિકા વા’’તિ? ‘‘મિચ્છાદિટ્ઠિકા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે મિચ્છાદિટ્ઠિકા કલ્લં નુ તેસુ પસીદિતુ’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘દિસ્સતિ ખો પન, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેન્તો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો રઞ્ઞો પચ્ચત્થિકસ્સ પસય્હ રતનં અહાસિ [પસય્હ અદિન્નં રતનં આદિયિ (ક.)]. તસ્સ રાજા અત્તમનો અભિહારમદાસિ. તેનાયં પુરિસો માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’’’તિ.

‘‘દિસ્સતિ ખો, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો દળ્હાય રજ્જુયા…પે… દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિજ્જમાનો તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ દળ્હાય રજ્જુયા…પે… દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિન્દતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો ગામા વા અરઞ્ઞા વા અદિન્નં થેય્યસઙ્ખાતં આદિયિ. તેન નં રાજાનો ગહેત્વા એવરૂપં કમ્મકારણં કારેન્તી’તિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અપિ નુ તે એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ. ‘‘તત્ર, ગામણિ, યે તે સમણબ્રાહ્મણા એવંવાદિનો એવંદિટ્ઠિનો – ‘યો કોચિ અદિન્નં આદિયતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતી’તિ, સચ્ચં વા તે આહંસુ મુસા વાતિ…પે… કલ્લં નુ તેસુ પસીદિતુ’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘દિસ્સતિ ખો પન, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેન્તો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો રઞ્ઞો પચ્ચત્થિકસ્સ દારેસુ ચારિત્તં આપજ્જિ. તસ્સ રાજા અત્તમનો અભિહારમદાસિ. તેનાયં પુરિસો માલી કુણ્ડલી…પે… ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’’’તિ.

‘‘દિસ્સતિ ખો, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો દળ્હાય રજ્જુયા…પે… દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિજ્જમાનો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ દળ્હાય રજ્જુયા…પે… દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિન્દતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કુલિત્થીસુ કુલકુમારીસુ ચારિત્તં આપજ્જિ, તેન નં રાજાનો ગહેત્વા એવરૂપં કમ્મકારણં કારેન્તી’તિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અપિ નુ તે એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ. ‘‘તત્ર, ગામણિ, યે તે સમણબ્રાહ્મણા એવંવાદિનો એવંદિટ્ઠિનો – ‘યો કોચિ કામેસુ મિચ્છા ચરતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતી’તિ, સચ્ચં વા તે આહંસુ મુસા વાતિ…પે… કલ્લં નુ તેસુ પસીદિતુ’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘દિસ્સતિ ખો પન, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેન્તો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો રાજાનં મુસાવાદેન હાસેસિ. તસ્સ રાજા અત્તમનો અભિહારમદાસિ. તેનાયં પુરિસો માલી કુણ્ડલી સુન્હાતો સુવિલિત્તો કપ્પિતકેસમસ્સુ ઇત્થિકામેહિ રાજા મઞ્ઞે પરિચારેતી’’’તિ.

‘‘દિસ્સતિ ખો, ગામણિ, ઇધેકચ્ચો દળ્હાય રજ્જુયા પચ્છાબાહં ગાળ્હબન્ધનં બન્ધિત્વા ખુરમુણ્ડં કરિત્વા ખરસ્સરેન પણવેન રથિયાય રથિયં સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં પરિનેત્વા દક્ખિણેન દ્વારેન નિક્ખામેત્વા દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિજ્જમાનો. તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો કિં અકાસિ દળ્હાય રજ્જુયા પચ્છાબાહં ગાળ્હબન્ધનં બન્ધિત્વા ખુરમુણ્ડં કરિત્વા ખરસ્સરેન પણવેન રથિયાય રથિયં સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં પરિનેત્વા, દક્ખિણેન દ્વારેન નિક્ખામેત્વા, દક્ખિણતો નગરસ્સ સીસં છિન્દતી’તિ? તમેનં એવમાહંસુ – ‘અમ્ભો! અયં પુરિસો ગહપતિસ્સ વા ગહપતિપુત્તસ્સ વા મુસાવાદેન અત્થં ભઞ્જિ, તેન નં રાજાનો ગહેત્વા એવરૂપં કમ્મકારણં કારેન્તી’તિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગામણિ, અપિ નુ તે એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ. ‘‘તત્ર, ગામણિ, યે તે સમણબ્રાહ્મણા એવંવાદિનો એવંદિટ્ઠિનો – ‘યો કોચિ મુસા ભણતિ, સબ્બો સો દિટ્ઠેવ ધમ્મે દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતી’તિ, સચ્ચં વા તે આહંસુ મુસા વા’’તિ? ‘‘મુસા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે તુચ્છં મુસા વિલપન્તિ સીલવન્તો વા તે દુસ્સીલા વા’’તિ? ‘‘દુસ્સીલા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે દુસ્સીલા પાપધમ્મા મિચ્છાપટિપન્ના વા તે સમ્માપટિપન્ના વા’’તિ? ‘‘મિચ્છાપટિપન્ના, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે મિચ્છાપટિપન્ના મિચ્છાદિટ્ઠિકા વા તે સમ્માદિટ્ઠિકા વા’’તિ? ‘‘મિચ્છાદિટ્ઠિકા, ભન્તે’’. ‘‘યે પન તે મિચ્છાદિટ્ઠિકા કલ્લં નુ તેસુ પસીદિતુ’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! અત્થિ મે, ભન્તે, આવસથાગારં. તત્થ અત્થિ મઞ્ચકાનિ, અત્થિ આસનાનિ, અત્થિ ઉદકમણિકો, અત્થિ તેલપ્પદીપો. તત્થ યો સમણો વા બ્રાહ્મણો વા વાસં ઉપેતિ, તેનાહં યથાસત્તિ યથાબલં સંવિભજામિ. ભૂતપુબ્બં, ભન્તે, ચત્તારો સત્થારો નાનાદિટ્ઠિકા નાનાખન્તિકા નાનારુચિકા, તસ્મિં આવસથાગારે વાસં ઉપગચ્છું’’.

‘‘એકો સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – ‘નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં, નત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો. નત્થિ અયં લોકો, નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા, નત્થિ પિતા, નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’’’તિ.

‘‘એકો સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – ‘અત્થિ દિન્નં, અત્થિ યિટ્ઠં, અત્થિ હુતં, અત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, અત્થિ અયં લોકો, અત્થિ પરો લોકો, અત્થિ માતા, અત્થિ પિતા, અત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, અત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના, યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’’’તિ.

‘‘એકો સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – ‘કરોતો કારયતો, છિન્દતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો ન કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણં ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરં ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો યજન્તો યજાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન નત્થિ પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’’’તિ.

‘‘એકો સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – ‘કરોતો કારયતો, છિન્દતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણં ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરં ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો, યજન્તો યજાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન અત્થિ પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’’’તિ.

‘‘તસ્સ મય્હં, ભન્તે, અહુદેવ કઙ્ખા, અહુ વિચિકિચ્છા – ‘કોસુ નામ ઇમેસં ભવતં સમણબ્રાહ્મણાનં સચ્ચં આહ, કો મુસા’’’તિ?

‘‘અલઞ્હિ તે, ગામણિ, કઙ્ખિતું, અલં વિચિકિચ્છિતું. કઙ્ખનીયે ચ પન તે ઠાને વિચિકિચ્છા ઉપ્પન્ના’’તિ. ‘‘એવં પસન્નોહં, ભન્તે, ભગવતિ. પહોતિ મે ભગવા તથા ધમ્મં દેસેતું યથાહં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્ય’’ન્તિ.

‘‘અત્થિ, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ. એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ. કતમો ચ, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ? ઇધ, ગામણિ, અરિયસાવકો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાનં પહાય અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારં પહાય કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદં પહાય મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પિસુણં વાચં પહાય પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, ફરુસં વાચં પહાય ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપં પહાય સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ, અભિજ્ઝં પહાય અનભિજ્ઝાલુ હોતિ, બ્યાપાદપદોસં પહાય અબ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, મિચ્છાદિટ્ઠિં પહાય સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો મેત્તાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં, નત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, નત્થિ અયં લોકો, નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા, નત્થિ પિતા, નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા, સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ. ‘સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં [યોહં (સી. સ્યા. કં. પી.)] ન કિઞ્ચિ [કઞ્ચિ (?)] બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ [ઉભયત્થ મે (?) મ. નિ. ૨.૯૫ પાળિયા સંસન્દેતબ્બં] કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ [પરં મરણા ન ઉપપજ્જિસ્સામીતિ (?)]. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો મેત્તાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – અત્થિ દિન્નં, અત્થિ યિટ્ઠં, અત્થિ હુતં, અત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, અત્થિ અયં લોકો, અત્થિ પરો લોકો, અત્થિ માતા, અત્થિ પિતા, અત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, અત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા, સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ. ‘સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો મેત્તાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – કરોતો કારયતો, છિન્દતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો ન કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો, યજન્તો યજાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન નત્થિ પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’તિ. ‘સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ [પરં મરણા ન ઉપપજ્જિસ્સામીતિ (?)]. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો મેત્તાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – કરોતો કારયતો, છિન્દતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો, યજન્તો યજાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન અત્થિ પુઞ્ઞં અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમોતિ. સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો કરુણાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ…પે… મુદિતાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ…પે….

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો ઉપેક્ખાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં નત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, નત્થિ અયં લોકો નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા નત્થિ પિતા નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તીતિ. સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો ઉપેક્ખાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – અત્થિ દિન્નં, અત્થિ યિટ્ઠં, અત્થિ હુતં, અત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, અત્થિ અયં લોકો અત્થિ પરો લોકો, અત્થિ માતા અત્થિ પિતા અત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, અત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તીતિ. સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો ઉપેક્ખાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – કરોતો કારયતો, છેદતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો ન કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પાપં, નત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો, યજન્તો યજાપેન્તો, નત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન નત્થિ પુઞ્ઞં, નત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’તિ. ‘સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસિ.

‘‘સ ખો સો, ગામણિ, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો ઉપેક્ખાસહગતે ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ, તથા દુતિયં, તથા તતિયં, તથા ચતુત્થં, ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ. સો ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘ય્વાયં સત્થા એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – કરોતો કારયતો, છિન્દતો છેદાપયતો, પચતો પાચાપયતો, સોચયતો સોચાપયતો, કિલમતો કિલમાપયતો, ફન્દતો ફન્દાપયતો, પાણમતિપાતયતો, અદિન્નં આદિયતો, સન્ધિં છિન્દતો, નિલ્લોપં હરતો, એકાગારિકં કરોતો, પરિપન્થે તિટ્ઠતો, પરદારં ગચ્છતો, મુસા ભણતો, કરોતો કરીયતિ પાપં. ખુરપરિયન્તેન ચેપિ ચક્કેન યો ઇમિસ્સા પથવિયા પાણે એકં મંસખલં એકં મંસપુઞ્જં કરેય્ય, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. દક્ખિણઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય હનન્તો ઘાતેન્તો છિન્દન્તો છેદાપેન્તો પચન્તો પાચાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પાપં, અત્થિ પાપસ્સ આગમો. ઉત્તરઞ્ચેપિ ગઙ્ગાય તીરં ગચ્છેય્ય દદન્તો દાપેન્તો, યજન્તો યજાપેન્તો, અત્થિ તતોનિદાનં પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો. દાનેન દમેન સંયમેન સચ્ચવજ્જેન અત્થિ પુઞ્ઞં, અત્થિ પુઞ્ઞસ્સ આગમો’તિ. ‘સચે તસ્સ ભોતો સત્થુનો સચ્ચં વચનં, અપણ્ણકતાય મય્હં, ય્વાહં ન કિઞ્ચિ બ્યાબાધેમિ તસં વા થાવરં વા? ઉભયમેત્થ કટગ્ગાહો, યં ચમ્હિ કાયેન સંવુતો વાચાય સંવુતો મનસા સંવુતો, યઞ્ચ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ. તસ્સ પામોજ્જં જાયતિ. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ. પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ. પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદયતિ. સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. અયં ખો, ગામણિ, ધમ્મસમાધિ. તત્ર ચે ત્વં ચિત્તસમાધિં પટિલભેય્યાસિ, એવં ત્વં ઇમં કઙ્ખાધમ્મં પજહેય્યાસી’’તિ.

એવં વુત્તે, પાટલિયો ગામણિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભન્તે, અભિક્કન્તં, ભન્તે…પે… અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. તેરસમં.

ગામણિસંયુત્તં સમત્તં.