૯. અચેલકસ્સપસુત્તં

૩૫૧. તેન ખો પન સમયેન અચેલો કસ્સપો મચ્છિકાસણ્ડં અનુપ્પત્તો હોતિ ચિત્તસ્સ ગહપતિનો પુરાણગિહિસહાયો. અસ્સોસિ ખો ચિત્તો ગહપતિ – ‘‘અચેલો કિર કસ્સપો મચ્છિકાસણ્ડં અનુપ્પત્તો અમ્હાકં પુરાણગિહિસહાયો’’તિ. અથ ખો ચિત્તો ગહપતિ યેન અચેલો કસ્સપો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા અચેલેન કસ્સપેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ચિત્તો ગહપતિ અચેલં કસ્સપં એતદવોચ – ‘‘કીવચિરં પબ્બજિતસ્સ, ભન્તે, કસ્સપા’’તિ? ‘‘તિંસમત્તાનિ ખો મે, ગહપતિ, વસ્સાનિ પબ્બજિતસ્સા’’તિ. ‘‘ઇમેહિ પન તે, ભન્તે, તિંસમત્તેહિ વસ્સેહિ અત્થિ કોચિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા [ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મો (સ્યા. કં.)] અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો ફાસુવિહારો’’તિ? ‘‘ઇમેહિ ખો મે, ગહપતિ, તિંસમત્તેહિ વસ્સેહિ પબ્બજિતસ્સ નત્થિ કોચિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો ફાસુવિહારો, અઞ્ઞત્ર નગ્ગેય્યા ચ મુણ્ડેય્યા ચ પાવળનિપ્ફોટનાય ચા’’તિ. એવં વુત્તે, ચિત્તો ગહપતિ અચેલં કસ્સપં એતદવોચ – ‘‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! ધમ્મસ્સ સ્વાક્ખાતતા [સબ્બત્થપિ એવમેવ દિસ્સતિ] યત્ર હિ નામ તિંસમત્તેહિ વસ્સેહિ ન કોચિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો અભવિસ્સ ફાસુવિહારો, અઞ્ઞત્ર નગ્ગેય્યા ચ મુણ્ડેય્યા ચ પાવળનિપ્ફોટનાય ચા’’તિ!

‘‘તુય્હં પન, ગહપતિ, કીવચિરં ઉપાસકત્તં ઉપગતસ્સા’’તિ? ‘‘મય્હમ્પિ ખો પન, ભન્તે, તિંસમત્તાનિ વસ્સાનિ ઉપાસકત્તં ઉપગતસ્સા’’તિ. ‘‘ઇમેહિ પન તે, ગહપતિ, તિંસમત્તેહિ વસ્સેહિ અત્થિ કોચિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસો અધિગતો ફાસુવિહારો’’તિ? ‘‘ગિહિનોપિ સિયા, ભન્તે. અહઞ્હિ, ભન્તે, યાવદેવ આકઙ્ખામિ, વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. અહઞ્હિ, ભન્તે, યાવદેવ આકઙ્ખામિ, વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા …પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. અહઞ્હિ, ભન્તે, યાવદેવ આકઙ્ખામિ, પીતિયા ચ વિરાગા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. અહઞ્હિ, ભન્તે, યાવદેવ આકઙ્ખામિ, સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. સચે ખો પનાહં, ભન્તે, ભગવતો [ભગવતા (સ્યા. કં.)] પઠમતરં કાલં કરેય્યં, અનચ્છરિયં ખો પનેતં યં મં ભગવા એવં બ્યાકરેય્ય – ‘નત્થિ તં સંયોજનં યેન સંયોજનેન સંયુત્તો ચિત્તો ગહપતિ પુન ઇમં લોકં આગચ્છેય્યા’’’તિ. એવં વુત્તે, અચેલો કસ્સપો ચિત્તં ગહપતિં એતદવોચ – ‘‘અચ્છરિયં વત ભો, અબ્ભુતં વત ભો! ધમ્મસ્સ સ્વાક્ખાતતા, યત્ર હિ નામ ગિહી ઓદાતવસનો [ગિહી ઓદાતવસના (સી. પી.)] એવરૂપં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસં અધિગમિસ્સતિ [અધિગમિસ્સન્તિ (સી. પી.)] ફાસુવિહારં. લભેય્યાહં, ગહપતિ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પબ્બજ્જં, લભેય્યં ઉપસમ્પદ’’ન્તિ.

અથ ખો ચિત્તો ગહપતિ અચેલં કસ્સપં આદાય યેન થેરા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા થેરે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘અયં, ભન્તે, અચેલો કસ્સપો અમ્હાકં પુરાણગિહિસહાયો. ઇમં થેરા પબ્બાજેન્તુ ઉપસમ્પાદેન્તુ. અહમસ્સ ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાન’’ન્તિ. અલત્થ ખો અચેલો કસ્સપો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો ચ પનાયસ્મા કસ્સપો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાયસ્મા કસ્સપો અરહતં અહોસીતિ. નવમં.