૧. પઠમઝાનપઞ્હાસુત્તં

૩૩૨. એકં સમયં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો, ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો મહામોગ્ગલ્લાનસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો એતદવોચ –

‘‘ઇધ મય્હં, આવુસો, રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘પઠમં ઝાનં, પઠમં ઝાન’ન્તિ વુચ્ચતિ. કતમં નુ ખો પઠમં ઝાનન્તિ? તસ્સ મય્હં, આવુસો, એતદહોસિ – ‘ઇધ ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદં વુચ્ચતિ પઠમં ઝાન’ન્તિ. સો ખ્વાહં, આવુસો, વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. તસ્સ મય્હં, આવુસો, ઇમિના વિહારેન વિહરતો કામસહગતા સઞ્ઞામનસિકારા સમુદાચરન્તિ.

‘‘અથ ખો મં, આવુસો, ભગવા ઇદ્ધિયા ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘મોગ્ગલ્લાન, મોગ્ગલ્લાન! મા, બ્રાહ્મણ, પઠમં ઝાનં પમાદો, પઠમે ઝાને ચિત્તં સણ્ઠપેહિ, પઠમે ઝાને ચિત્તં એકોદિં કરોહિ [એકોદિકરોહિ (પી.)], પઠમે ઝાને ચિત્તં સમાદહા’તિ. સો ખ્વાહં, આવુસો, અપરેન સમયેન વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિં. યઞ્હિ તં, આવુસો, સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – ‘સત્થારાનુગ્ગહિતો સાવકો મહાભિઞ્ઞતં પત્તો’તિ, મમં તં સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – ‘સત્થારાનુગ્ગહિતો સાવકો મહાભિઞ્ઞતં પત્તો’’’તિ. પઠમં.