૧. રહોગતસુત્તં

૨૫૯. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ મય્હં, ભન્તે, રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘તિસ્સો વેદના વુત્તા ભગવતા. સુખા વેદના, દુક્ખા વેદના, અદુક્ખમસુખા વેદના – ઇમા તિસ્સો વેદના વુત્તા ભગવતા. વુત્તં ખો પનેતં ભગવતા – ‘યં કિઞ્ચિ વેદયિતં તં દુક્ખસ્મિ’ન્તિ. કિં નુ ખો એતં ભગવતા સન્ધાય ભાસિતં – ‘યં કિઞ્ચિ વેદયિતં તં દુક્ખસ્મિ’’’ન્તિ?

‘‘સાધુ સાધુ, ભિક્ખુ! તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખુ, વેદના વુત્તા મયા. સુખા વેદના, દુક્ખા વેદના, અદુક્ખમસુખા વેદના – ઇમા તિસ્સો વેદના વુત્તા મયા. વુત્તં ખો પનેતં, ભિક્ખુ, મયા – ‘યં કિઞ્ચિ વેદયિતં, તં દુક્ખસ્મિ’ન્તિ. તં ખો પનેતં, ભિક્ખુ, મયા સઙ્ખારાનંયેવ અનિચ્ચતં સન્ધાય ભાસિતં – ‘યં કિઞ્ચિ વેદયિતં તં દુક્ખસ્મિ’ન્તિ. તં ખો પનેતં, ભિક્ખુ, મયા સઙ્ખારાનંયેવ ખયધમ્મતં…પે… વયધમ્મતં…પે… વિરાગધમ્મતં …પે… નિરોધધમ્મતં…પે… વિપરિણામધમ્મતં સન્ધાય ભાસિતં – ‘યં કિઞ્ચિ વેદયિતં તં દુક્ખસ્મિ’ન્તિ. અથ ખો પન, ભિક્ખુ, મયા અનુપુબ્બસઙ્ખારાનં નિરોધો અક્ખાતો. પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા નિરુદ્ધા હોતિ. દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વિતક્કવિચારા નિરુદ્ધા હોન્તિ. તતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ પીતિ નિરુદ્ધા હોતિ. ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અસ્સાસપસ્સાસા નિરુદ્ધા હોન્તિ. આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ રૂપસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ. વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ આકાસાનઞ્ચાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ. આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ. નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસઞ્ઞા નિરુદ્ધા હોતિ. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ નિરુદ્ધા હોન્તિ. ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગો નિરુદ્ધો હોતિ, દોસો નિરુદ્ધો હોતિ, મોહો નિરુદ્ધો હોતિ. અથ ખો, ભિક્ખુ, મયા અનુપુબ્બસઙ્ખારાનં વૂપસમો અક્ખાતો. પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા વૂપસન્તા હોતિ. દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વિતક્કવિચારા વૂપસન્તા હોન્તિ…પે… સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ વૂપસન્તા હોન્તિ. ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગો વૂપસન્તો હોતિ, દોસો વૂપસન્તો હોતિ, મોહો વૂપસન્તો હોતિ. છયિમા, ભિક્ખુ, પસ્સદ્ધિયો. પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા પટિપ્પસ્સદ્ધા હોતિ. દુતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વિતક્કવિચારા પટિપ્પસ્સદ્ધા હોન્તિ. તતિયં ઝાનં સમાપન્નસ્સ પીતિ પટિપ્પસ્સદ્ધા હોતિ. ચતુત્થં ઝાનં સમાપન્નસ્સ અસ્સાસપસ્સાસા પટિપ્પસ્સદ્ધા હોન્તિ. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ પટિપ્પસ્સદ્ધા હોન્તિ. ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો રાગો પટિપ્પસ્સદ્ધો હોતિ, દોસો પટિપ્પસ્સદ્ધો હોતિ, મોહો પટિપ્પસ્સદ્ધો હોતી’’તિ. પઠમં.