૬. ચતુત્થસારિપુત્તકોટ્ઠિકસુત્તં

૪૧૫. એકં સમયં આયસ્મા ચ સારિપુત્તો, આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો બારાણસિયં વિહરન્તિ ઇસિપતને મિગદાયે. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા મહાકોટ્ઠિકેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં મહાકોટ્ઠિકં એતદવોચ – ‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ…પે… ‘કિં પનાવુસો, નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો – ‘એતમ્પિ ખો, આવુસો, અબ્યાકતં ભગવતા – નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ વદેસિ’’. ‘‘કો નુ ખો, આવુસો, હેતુ, કો પચ્ચયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ?

‘‘રૂપારામસ્સ ખો, આવુસો, રૂપરતસ્સ રૂપસમ્મુદિતસ્સ રૂપનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ; ‘ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ; ‘હોતિ ચ ન ચ હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ; ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ. વેદનારામસ્સ ખો, આવુસો, વેદનારતસ્સ વેદનાસમ્મુદિતસ્સ, વેદનાનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ…પે… સઞ્ઞારામસ્સ ખો, આવુસો…પે… સઙ્ખારારામસ્સ ખો આવુસો…પે… વિઞ્ઞાણારામસ્સ ખો, આવુસો, વિઞ્ઞાણરતસ્સ વિઞ્ઞાણસમ્મુદિતસ્સ વિઞ્ઞાણનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ’’.

‘‘ન રૂપારામસ્સ ખો, આવુસો, ન રૂપરતસ્સ ન રૂપસમ્મુદિતસ્સ, રૂપનિરોધં જાનતો પસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ. ન વેદનારામસ્સ ખો, આવુસો…પે… ન સઞ્ઞારામસ્સ ખો, આવુસો…પે… ન સઙ્ખારારામસ્સ ખો, આવુસો…પે… ન વિઞ્ઞાણારામસ્સ ખો, આવુસો, ન વિઞ્ઞાણરતસ્સ ન વિઞ્ઞાણસમ્મુદિતસ્સ, વિઞ્ઞાણનિરોધં જાનતો પસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ, અયં પચ્ચયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ.

‘‘સિયા પનાવુસો, અઞ્ઞોપિ પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ? ‘‘સિયા, આવુસો. ભવારામસ્સ ખો, આવુસો, ભવરતસ્સ ભવસમ્મુદિતસ્સ, ભવનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ. ન ભવારામસ્સ ખો, આવુસો, ન ભવરતસ્સ ન ભવસમ્મુદિતસ્સ, ભવનિરોધં જાનતો પસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ. અયમ્પિ ખો, આવુસો, પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ.

‘‘સિયા પનાવુસો, અઞ્ઞોપિ પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ? ‘‘સિયા, આવુસો. ઉપાદાનારામસ્સ ખો, આવુસો, ઉપાદાનરતસ્સ ઉપાદાનસમ્મુદિતસ્સ, ઉપાદાનનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ. ન ઉપાદાનારામસ્સ ખો, આવુસો, ન ઉપાદાનરતસ્સ ન ઉપાદાનસમ્મુદિતસ્સ, ઉપાદાનનિરોધં જાનતો પસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ…પે… ‘નેવ, હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ. અયમ્પિ ખો આવુસો, પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ.

‘‘સિયા પનાવુસો, અઞ્ઞોપિ પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ? ‘‘સિયા, આવુસો. તણ્હારામસ્સ ખો, આવુસો, તણ્હારતસ્સ તણ્હાસમ્મુદિતસ્સ, તણ્હાનિરોધં અજાનતો અપસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ…પે… ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ હોતિ. ન તણ્હારામસ્સ ખો, આવુસો, ન તણ્હારતસ્સ ન તણ્હાસમ્મુદિતસ્સ, તણ્હાનિરોધં જાનતો પસ્સતો યથાભૂતં, ‘હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ…પે. … ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિપિસ્સ ન હોતિ. અયમ્પિ ખો, આવુસો, પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ.

‘‘સિયા પનાવુસો, અઞ્ઞોપિ પરિયાયો, યેનેતં અબ્યાકતં ભગવતા’’તિ? ‘‘એત્થ દાનિ, આવુસો સારિપુત્ત, ઇતો ઉત્તરિ કિં ઇચ્છસિ? તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તસ્સ, આવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુનો વટ્ટં [વત્તં (સ્યા. કં. ક.) વદ્ધં (પી.)] નત્થિ પઞ્ઞાપનાયા’’તિ. છટ્ઠં.