૧. વિવેકજસુત્તં

૩૩૨. એકં સમયં આયસ્મા સારિપુત્તો સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પાવિસિ. સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો યેન અન્ધવનં તેનુપસઙ્કમિ દિવાવિહારાય. અન્ધવનં અજ્ઝોગાહેત્વા અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે દિવાવિહારં નિસીદિ.

અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન જેતવનં અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામો તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસા ખો આયસ્મા આનન્દો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘વિપ્પસન્નાનિ ખો તે, આવુસો સારિપુત્ત, ઇન્દ્રિયાનિ; પરિસુદ્ધો મુખવણ્ણો પરિયોદાતો. કતમેનાયસ્મા સારિપુત્તો અજ્જ વિહારેન વિહાસી’’તિ?

‘‘ઇધાહં, આવુસો, વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરામિ. તસ્સ મય્હં, આવુસો, ન એવં હોતિ – ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામી’તિ વા ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપન્નો’તિ વા ‘અહં પઠમા ઝાના વુટ્ઠિતો’તિ વા’’તિ. ‘‘તથા હિ પનાયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ દીઘરત્તં અહઙ્કારમમઙ્કારમાનાનુસયા સુસમૂહતા. તસ્મા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ન એવં હોતિ – ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામી’તિ વા ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપન્નો’તિ વા ‘અહં પઠમા ઝાના વુટ્ઠિતો’તિ વા’’તિ. પઠમં.