૧૨. ધમ્મકથિકવગ્ગો

૧. અવિજ્જાસુત્તં

૧૧૩. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘અવિજ્જા અવિજ્જા’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કતમા નુ ખો, ભન્તે, અવિજ્જા, કિત્તાવતા ચ અવિજ્જાગતો હોતી’’તિ? ‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો રૂપં નપ્પજાનાતિ, રૂપસમુદયં નપ્પજાનાતિ, રૂપનિરોધં નપ્પજાનાતિ, રૂપનિરોધગામિનિં પટિપદં નપ્પજાનાતિ; વેદનં નપ્પજાનાતિ… સઞ્ઞં… સઙ્ખારે નપ્પજાનાતિ…પે… વિઞ્ઞાણનિરોધગામિનિં પટિપદં નપ્પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ, અવિજ્જા. એત્તાવતા ચ અવિજ્જાગતો હોતી’’તિ. પઠમં.

૨. વિજ્જાસુત્તં

૧૧૪. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘વિજ્જા વિજ્જા’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કતમા નુ ખો, ભન્તે, વિજ્જા, કિત્તાવતા ચ વિજ્જાગતો હોતી’’તિ? ‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, સુતવા અરિયસાવકો રૂપં પજાનાતિ, રૂપસમુદયં પજાનાતિ, રૂપનિરોધં પજાનાતિ, રૂપનિરોધગામિનિં પટિપદં પજાનાતિ. વેદનં… સઞ્ઞં… સઙ્ખારે પજાનાતિ…પે… વિઞ્ઞાણનિરોધગામિનિં પટિપદં પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ, વિજ્જા. એત્તાવતા ચ વિજ્જાગતો હોતી’’તિ. દુતિયં.

૩. ધમ્મકથિકસુત્તં

૧૧૫. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘ધમ્મકથિકો ધમ્મકથિકો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ધમ્મકથિકો હોતી’’તિ? ‘‘રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ ‘ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ‘ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ, ‘દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વેદનાય ચે, ભિક્ખુ…પે… સઞ્ઞાય ચે, ભિક્ખુ… સઙ્ખારાનં ચે, ભિક્ખુ… વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ, ‘ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ‘ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ, ‘દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાયા’’તિ. તતિયં.

૪. દુતિયધમ્મકથિકસુત્તં

૧૧૬. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘ધમ્મકથિકો ધમ્મકથિકો’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ધમ્મકથિકો હોતિ, કિત્તાવતા ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો હોતિ, કિત્તાવતા દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો હોતી’’તિ? ‘‘રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ, ‘ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ‘ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. રૂપસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ, ‘દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વેદનાય ચે, ભિક્ખુ…પે… સઞ્ઞાય ચે, ભિક્ખુ… સઙ્ખારાનં ચે, ભિક્ખુ… વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય ધમ્મં દેસેતિ, ‘ધમ્મકથિકો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ, ‘ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાય. વિઞ્ઞાણસ્સ ચે, ભિક્ખુ, નિબ્બિદા વિરાગા નિરોધા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ, ‘દિટ્ઠધમ્મનિબ્બાનપ્પત્તો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાયા’’તિ. ચતુત્થં.

૫. બન્ધનસુત્તં

૧૧૭. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ઇધ ભિક્ખવે અસ્સુતવા પુથુજ્જનો અરિયાનં અદસ્સાવી…પે… સપ્પુરિસધમ્મે અવિનીતો રૂપં અત્તતો સમનુપસ્સતિ, રૂપવન્તં વા અત્તાનં; અત્તનિ વા રૂપં, રૂપસ્મિં વા અત્તાનં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો રૂપબન્ધનબદ્ધો સન્તરબાહિરબન્ધનબદ્ધો અતીરદસ્સી અપારદસ્સી, બદ્ધો જીયતિ [બદ્ધો જાયતિ (સી. પી.) બદ્ધો જાયતિ બદ્ધો જીયતિ (સી. અટ્ઠ. સ્યા. અટ્ઠ.)] બદ્ધો મીયતિ બદ્ધો અસ્મા લોકા પરં લોકં ગચ્છતિ. વેદનં અત્તતો સમનુપસ્સતિ…પે… વેદનાય વા અત્તાનં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો વેદનાબન્ધનબદ્ધો સન્તરબાહિરબન્ધનબદ્ધો અતીરદસ્સી અપારદસ્સી, બદ્ધો જીયતિ બદ્ધો મીયતિ બદ્ધો અસ્મા લોકા પરં લોકં ગચ્છતિ. સઞ્ઞં… સઙ્ખારે… વિઞ્ઞાણં અત્તતો સમનુપસ્સતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો વિઞ્ઞાણબન્ધનબદ્ધો સન્તરબાહિરબન્ધનબદ્ધો અતીરદસ્સી અપારદસ્સી, બદ્ધો જીયતિ બદ્ધો મીયતિ બદ્ધો અસ્મા લોકા પરં લોકં ગચ્છતિ’’.

‘‘સુતવા ચ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અરિયાનં દસ્સાવી…પે… સપ્પુરિસધમ્મે સુવિનીતો ન રૂપં અત્તતો સમનુપસ્સતિ, ન રૂપવન્તં વા અત્તાનં; ન અત્તનિ વા રૂપં, ન રૂપસ્મિં વા અત્તાનં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સુતવા અરિયસાવકો ન રૂપબન્ધનબદ્ધો, ન સન્તરબાહિરબન્ધનબદ્ધો, તીરદસ્સી, પારદસ્સી; ‘પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ. ન વેદનં અત્તતો…પે… ન સઞ્ઞં અત્તતો…પે… ન સઙ્ખારે અત્તતો…પે… ન વિઞ્ઞાણં અત્તતો સમનુપસ્સતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સુતવા અરિયસાવકો ન વિઞ્ઞાણબન્ધનબદ્ધો, ન સન્તરબાહિરબન્ધનબદ્ધો, તીરદસ્સી, પારદસ્સી, ‘પરિમુત્તો સો દુક્ખસ્મા’તિ વદામી’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. પરિપુચ્છિતસુત્તં

૧૧૮. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં ‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’તિ સમનુપસ્સથા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! રૂપં, ભિક્ખવે, ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દટ્ઠબ્બં. ‘‘વેદનં… સઞ્ઞં… સઙ્ખારે… વિઞ્ઞાણં ‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’તિ સમનુપસ્સથા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! વિઞ્ઞાણં, ભિક્ખવે, ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દટ્ઠબ્બં…પે… એવં પસ્સં…પે… કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ પજાનાતીતિ. છટ્ઠં.

૭. દુતિયપરિપુચ્છિતસુત્તં

૧૧૯. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ સમનુપસ્સથા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ ભિક્ખવે! રૂપં, ભિક્ખવે, ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દટ્ઠબ્બં. વેદનં… સઞ્ઞં… સઙ્ખારે… વિઞ્ઞાણં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ સમનુપસ્સથા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ ભિક્ખવે! વિઞ્ઞાણં, ભિક્ખવે, ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દટ્ઠબ્બં…પે… એવં…પે… નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ પજાનાતી’’તિ. સત્તમં.

૮. સંયોજનિયસુત્તં

૧૨૦. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘સંયોજનિયે ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મે દેસેસ્સામી સંયોજનઞ્ચ. તં સુણાથ. કતમે ચ, ભિક્ખવે, સંયોજનિયા ધમ્મા, કતમં સંયોજનં? રૂપં, ભિક્ખવે, સંયોજનિયો ધમ્મો; યો તત્થ છન્દરાગો, તં તત્થ સંયોજનં. વેદના…પે… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં સંયોજનિયો ધમ્મો; યો તત્થ છન્દરાગો, તં તત્થ સંયોજનં. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, સંયોજનિયા ધમ્મા, ઇદં સંયોજન’’ન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. ઉપાદાનિયસુત્તં

૧૨૧. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘ઉપાદાનિયે ચ, ભિક્ખવે, ધમ્મે દેસેસ્સામિ ઉપાદાનઞ્ચ. તં સુણાથ. કતમે ચ, ભિક્ખવે, ઉપાદાનિયા ધમ્મા, કતમં ઉપાદાનં? રૂપં, ભિક્ખવે, ઉપાદાનિયો ધમ્મો, યો તત્થ છન્દરાગો, તં તત્થ ઉપાદાનં. વેદના…પે… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં ઉપાદાનિયો ધમ્મો; યો તત્થ છન્દરાગો, તં તત્થ ઉપાદાનં. ઇમે વુચ્ચન્તિ, ભિક્ખવે, ઉપાદાનિયા ધમ્મા, ઇદં ઉપાદાન’’ન્તિ. નવમં.

૧૦. સીલવન્તસુત્તં

૧૨૨. એકં સમયં આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો [મહાકોટ્ઠિતો (સી. સ્યા. કં. પી.)] બારાણસિયં વિહરન્તિ ઇસિપતને મિગદાયે. અથ ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ…પે… એતદવોચ – ‘‘સીલવતાવુસો, સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિકાતબ્બા’’તિ? ‘‘સીલવતાવુસો, કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો દુક્ખતો રોગતો ગણ્ડતો સલ્લતો અઘતો આબાધતો પરતો પલોકતો સુઞ્ઞતો અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. કતમે પઞ્ચ? સેય્યથિદં – રૂપુપાદાનક્ખન્ધો, વેદનુપાદાનક્ખન્ધો, સઞ્ઞુપાદાનક્ખન્ધો, સઙ્ખારુપાદાનક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણુપાદાનક્ખન્ધો. સીલવતાવુસો, કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો દુક્ખતો રોગતો ગણ્ડતો સલ્લતો અઘતો આબાધતો પરતો પલોકતો સુઞ્ઞતો અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ યં સીલવા ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો સોતાપત્તિફલં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘સોતાપન્નેન પનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘સોતાપન્નેનપિ ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ યં સોતાપન્નો ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો સકદાગામિફલં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘સકદાગામિના પનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘સકદાગામિનાપિ ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ યં સકદાગામી ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો અનાગામિફલં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘અનાગામિના પનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘અનાગામિનાપિ ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ યં અનાગામી ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો અરહત્તં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘અરહતા પનાવુસો સારિપુત્ત, કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘અરહતાપિ ખો, આવુસો કોટ્ઠિક, ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો દુક્ખતો રોગતો ગણ્ડતો સલ્લતો અઘતો આબાધતો પરતો પલોકતો સુઞ્ઞતો અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. નત્થિ, ખ્વાવુસો, અરહતો ઉત્તરિ કરણીયં કતસ્સ વા પતિચયો; અપિ ચ ઇમે ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારા ચેવ સંવત્તન્તિ સતિસમ્પજઞ્ઞા ચા’’તિ. દસમં.

૧૧. સુતવન્તસુત્તં

૧૨૩. એકં સમયં આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો બારાણસિયં વિહરન્તિ ઇસિપતને મિગદાયે. અથ ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા…પે… એતદવોચ –

‘‘સુતવતાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘સુતવતાવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. કતમે પઞ્ચ? સેય્યથિદં – રૂપુપાદાનક્ખન્ધો…પે… વિઞ્ઞાણુપાદાનક્ખન્ધો. સુતવતાવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ – યં સુતવા ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો સોતાપત્તિફલં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘સોતાપન્નેન પનાવુસો સારિપુત્ત, ભિક્ખુના કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘સોતાપન્નેનપિ ખો આવુસો કોટ્ઠિક, ભિક્ખુના ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. ઠાનં ખો પનેતં, આવુસો, વિજ્જતિ – યં સોતાપન્નો ભિક્ખુ ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધે અનિચ્ચતો…પે… અનત્તતો યોનિસો મનસિ કરોન્તો સકદાગામિફલં…પે… અનાગામિફલં…પે… અરહત્તફલં સચ્છિકરેય્યા’’તિ.

‘‘અરહતા પનાવુસો સારિપુત્ત, કતમે ધમ્મા યોનિસો મનસિ કાતબ્બા’’તિ? ‘‘અરહતાપિ ખ્વાવુસો, કોટ્ઠિક, ઇમે પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા અનિચ્ચતો દુક્ખતો રોગતો ગણ્ડતો સલ્લતો અઘતો આબાધતો પરતો પલોકતો સુઞ્ઞતો અનત્તતો યોનિસો મનસિ કાતબ્બા. નત્થિ, ખ્વાવુસો, અરહતો ઉત્તરિ કરણીયં, કતસ્સ વા પતિચયો; અપિ ચ ખો ઇમે ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાય ચેવ સંવત્તન્તિ સતિસમ્પજઞ્ઞા ચા’’તિ. એકાદસમં.

૧૨. કપ્પસુત્તં

૧૨૪. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મા કપ્પો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ…પે… એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા કપ્પો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કથં નુ ખો, ભન્તે, જાનતો કથં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહઙ્કારમમઙ્કારમાનાનુસયા ન હોન્તી’’તિ?

‘‘યં કિઞ્ચિ, કપ્પ, રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ઓળારિકં વા સુખુમં વા હીનં વા પણીતં વા યં દૂરે સન્તિકે વા, સબ્બં રૂપં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતિ. યા કાચિ વેદના…પે… યા કાચિ સઞ્ઞા… યે કેચિ સઙ્ખારા… યં કિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ઓળારિકં વા સુખુમં વા હીનં વા પણીતં વા યં દૂરે સન્તિકે વા, સબ્બં વિઞ્ઞાણં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતિ. એવં ખો, કપ્પ, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહઙ્કારમમઙ્કારમાનાનુસયા ન હોન્તી’’તિ. દ્વાદસમં.

૧૩. દુતિયકપ્પસુત્તં

૧૨૫. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા કપ્પો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કથં નુ ખો, ભન્તે, જાનતો કથં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહઙ્કારમમઙ્કારમાનાપગતં માનસં હોતિ વિધા સમતિક્કન્તં સન્તં સુવિમુત્ત’’ન્તિ?

‘‘યં કિઞ્ચિ, કપ્પ, રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં…પે… સબ્બં રૂપં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દિસ્વા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ. યા કાચિ વેદના… યા કાચિ સઞ્ઞા… યે કેચિ સઙ્ખારા… યં કિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ઓળારિકં વા સુખુમં વા હીનં વા પણીતં વા યં દૂરે સન્તિકે વા, સબ્બં વિઞ્ઞાણં ‘નેતં મમ, નેસોહમસ્મિ, ન મેસો અત્તા’તિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય દિસ્વા અનુપાદાવિમુત્તો હોતિ. એવં ખો, કપ્પ, જાનતો એવં પસ્સતો ઇમસ્મિઞ્ચ સવિઞ્ઞાણકે કાયે બહિદ્ધા ચ સબ્બનિમિત્તેસુ અહઙ્કારમમઙ્કારમાનાપગતં માનસં હોતિ વિધા સમતિક્કન્તં સન્તં સુવિમુત્ત’’ન્તિ. તેરસમં.

ધમ્મકથિકવગ્ગો દ્વાદસમો.

તસ્સુદ્દાનં –

અવિજ્જા વિજ્જા દ્વે કથિકા, બન્ધના પરિપુચ્છિતા દુવે;

સંયોજનં ઉપાદાનં, સીલં સુતવા દ્વે ચ કપ્પેનાતિ.