૫. સમાધિસુત્તં

૫. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘સમાધિં, ભિક્ખવે, ભાવેથ; સમાહિતો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યથાભૂતં પજાનાતિ. કિઞ્ચ યથાભૂતં પજાનાતિ? રૂપસ્સ સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ, વેદનાય સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ, સઞ્ઞાય સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ, સઙ્ખારાનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ, વિઞ્ઞાણસ્સ સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ’’.

‘‘કો ચ, ભિક્ખવે, રૂપસ્સ સમુદયો, કો વેદનાય સમુદયો, કો સઞ્ઞાય સમુદયો, કો સઙ્ખારાનં સમુદયો, કો વિઞ્ઞાણસ્સ સમુદયો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અભિનન્દતિ અભિવદતિ અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ.

‘‘કિઞ્ચ અભિનન્દતિ અભિવદતિ અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ? રૂપં અભિનન્દતિ અભિવદતિ અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ રૂપં અભિનન્દતો અભિવદતો અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો ઉપ્પજ્જતિ નન્દી. યા રૂપે નન્દી તદુપાદાનં. તસ્સુપાદાનપચ્ચયા ભવો; ભવપચ્ચયા જાતિ; જાતિપચ્ચયા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા સમ્ભવન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

‘‘વેદનં અભિનન્દતિ…પે… સઞ્ઞં અભિનન્દતિ… સઙ્ખારે અભિનન્દતિ… વિઞ્ઞાણં અભિનન્દતિ અભિવદતિ અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ વિઞ્ઞાણં અભિનન્દતો અભિવદતો અજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો ઉપ્પજ્જતિ નન્દી. યા વિઞ્ઞાણે નન્દી તદુપાદાનં. તસ્સુપાદાનપચ્ચયા ભવો; ભવપચ્ચયા જાતિ; જાતિપચ્ચયા…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

‘‘અયં, ભિક્ખવે, રૂપસ્સ સમુદયો; અયં વેદનાય સમુદયો; અયં સઞ્ઞાય સમુદયો; અયં સઙ્ખારાનં સમુદયો; અયં વિઞ્ઞાણસ્સ સમુદયો.

‘‘કો ચ, ભિક્ખવે, રૂપસ્સ અત્થઙ્ગમો, કો વેદનાય… કો સઞ્ઞાય… કો સઙ્ખારાનં… કો વિઞ્ઞાણસ્સ અત્થઙ્ગમો?

ઇધ, ભિક્ખવે, નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ.

‘‘કિઞ્ચ નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ? રૂપં નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ રૂપં અનભિનન્દતો અનભિવદતો અનજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો યા રૂપે નન્દી સા નિરુજ્ઝતિ. તસ્સ નન્દીનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો; ઉપાદાનનિરોધા ભવનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ.

‘‘વેદનં નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ વેદનં અનભિનન્દતો અનભિવદતો અનજ્ઝોસા તિટ્ઠતો યા વેદનાય નન્દી સા નિરુજ્ઝતિ. તસ્સ નન્દીનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો; ઉપાદાનનિરોધા ભવનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ.

‘‘સઞ્ઞં નાભિનન્દતિ…પે… સઙ્ખારે નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ સઙ્ખારે અનભિનન્દતો અનભિવદતો અનજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો યા સઙ્ખારેસુ નન્દી સા નિરુજ્ઝતિ. તસ્સ નન્દીનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો; ઉપાદાનનિરોધા ભવનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ.

‘‘વિઞ્ઞાણં નાભિનન્દતિ નાભિવદતિ નાજ્ઝોસાય તિટ્ઠતિ. તસ્સ વિઞ્ઞાણં અનભિનન્દતો અનભિવદતો અનજ્ઝોસાય તિટ્ઠતો યા વિઞ્ઞાણે નન્દી સા નિરુજ્ઝતિ. તસ્સ નન્દીનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો…પે… એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ.

‘‘અયં, ભિક્ખવે, રૂપસ્સ અત્થઙ્ગમો, અયં વેદનાય અત્થઙ્ગમો, અયં સઞ્ઞાય અત્થઙ્ગમો, અયં સઙ્ખારાનં અત્થઙ્ગમો, અયં વિઞ્ઞાણસ્સ અત્થઙ્ગમો’’તિ. પઞ્ચમં.