૩. ગિઞ્જકાવસથસુત્તં

૯૭. એકં સમયં ભગવા ઞાતિકે વિહરતિ ગિઞ્જકાવસથે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ધાતું, ભિક્ખવે, પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સઞ્ઞા, ઉપ્પજ્જતિ દિટ્ઠિ, ઉપ્પજ્જતિ વિતક્કો’’તિ. એવં વુત્તે, આયસ્મા કચ્ચાનો [સદ્ધો કચ્ચાનો (ક.)] ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યાયં, ભન્તે, દિટ્ઠિ – ‘અસમ્માસમ્બુદ્ધેસુ સમ્માસમ્બુદ્ધા’તિ, અયં નુ ખો, ભન્તે, દિટ્ઠિ કિં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતી’’તિ?

‘‘મહતિ ખો એસા, કચ્ચાન, ધાતુ યદિદં અવિજ્જાધાતુ. હીનં, કચ્ચાન, ધાતું પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ હીના સઞ્ઞા, હીના દિટ્ઠિ, હીનો વિતક્કો, હીના ચેતના, હીના પત્થના, હીનો પણિધિ, હીનો પુગ્ગલો, હીના વાચા; હીનં આચિક્ખતિ દેસેતિ પઞ્ઞપેતિ પટ્ઠપેતિ વિવરતિ વિભજતિ ઉત્તાનીકરોતિ; હીના તસ્સ ઉપપત્તીતિ વદામિ.

‘‘મજ્ઝિમં, કચ્ચાન, ધાતું પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ મજ્ઝિમા સઞ્ઞા, મજ્ઝિમા દિટ્ઠિ, મજ્ઝિમો વિતક્કો, મજ્ઝિમા ચેતના, મજ્ઝિમા પત્થના, મજ્ઝિમો પણિધિ, મજ્ઝિમો પુગ્ગલો, મજ્ઝિમા વાચા; મજ્ઝિમં આચિક્ખતિ દેસેતિ પઞ્ઞપેતિ પટ્ઠપેતિ વિવરતિ વિભજતિ ઉત્તાનીકરોતિ; મજ્ઝિમા તસ્સ ઉપપત્તીતિ વદામિ.

‘‘પણીતં, કચ્ચાન, ધાતું પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ પણીતા સઞ્ઞા, પણીતા દિટ્ઠિ, પણીતો વિતક્કો, પણીતા ચેતના, પણીતા પત્થના, પણીતો પણિધિ, પણીતો પુગ્ગલો, પણીતા વાચા; પણીતં આચિક્ખતિ દેસેતિ પઞ્ઞપેતિ પટ્ઠપેતિ વિવરતિ વિભજતિ ઉત્તાનીકરોતિ; પણીતા તસ્સ ઉપપત્તીતિ વદામી’’તિ. તતિયં.