૨. અભિસમયસંયુત્તં

૧. નખસિખાસુત્તં

૭૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો ભગવા પરિત્તં નખસિખાયં પંસું આરોપેત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યો વાયં [યો ચાયં (સબ્બત્થ) દુતિયસુત્તાદીસુ પન વાસદ્દોયેવ દિસ્સતિ] મયા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો, અયં વા મહાપથવી’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં, યદિદં મહાપથવી. અપ્પમત્તકો ભગવતા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો. નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ મહાપથવિં ઉપનિધાય ભગવતા પરિત્તો નખસિખાયં પંસુ આરોપિતો’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકસ્સ દિટ્ઠિસમ્પન્નસ્સ પુગ્ગલસ્સ અભિસમેતાવિનો એતદેવ બહુતરં દુક્ખં યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તકં અવસિટ્ઠં. નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ પુરિમં દુક્ખક્ખન્ધં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય યદિદં સત્તક્ખત્તુંપરમતા. એવં મહત્થિયો ખો, ભિક્ખવે, ધમ્માભિસમયો; એવં મહત્થિયો ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. પઠમં.

૨. પોક્ખરણીસુત્તં

૭૫. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પોક્ખરણી પઞ્ઞાસયોજનાનિ આયામેન પઞ્ઞાસયોજનાનિ વિત્થારેન પઞ્ઞાસયોજનાનિ ઉબ્બેધેન, પુણ્ણા ઉદકસ્સ સમતિત્તિકા કાકપેય્યા. તતો પુરિસો કુસગ્ગેન ઉદકં ઉદ્ધરેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યં વા કુસગ્ગેન ઉદકં ઉબ્ભતં યં વા પોક્ખરણિયા ઉદક’’ન્તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં, યદિદં પોક્ખરણિયા ઉદકં. અપ્પમત્તકં કુસગ્ગેન ઉદકં ઉબ્ભતં. નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ પોક્ખરણિયા ઉદકં ઉપનિધાય કુસગ્ગેન ઉદકં ઉબ્ભત’’ન્તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકસ્સ દિટ્ઠિસમ્પન્નસ્સ પુગ્ગલસ્સ અભિસમેતાવિનો એતદેવ બહુતરં દુક્ખં યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તકં અવસિટ્ઠં. નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ પુરિમં દુક્ખક્ખન્ધં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય, યદિદં સત્તક્ખત્તુંપરમતા. એવં મહત્થિયો ખો, ભિક્ખવે, ધમ્માભિસમયો; એવં મહત્થિયો ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. દુતિયં.

૩. સમ્ભેજ્જઉદકસુત્તં

૭૬. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યત્થિમા મહાનદિયો સંસન્દન્તિ સમેન્તિ, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા યમુના અચિરવતી સરભૂ મહી, તતો પુરિસો દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉદ્ધરેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યાનિ વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાનિ યં વા સમ્ભેજ્જઉદક’’ન્તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં યદિદં સમ્ભેજ્જઉદકં; અપ્પમત્તકાનિ દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાનિ. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ સમ્ભેજ્જઉદકં ઉપનિધાય દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાની’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. તતિયં.

૪. દુતિયસમ્ભેજ્જઉદકસુત્તં

૭૭. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, યત્થિમા મહાનદિયો સંસન્દન્તિ સમેન્તિ, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા યમુના અચિરવતી સરભૂ મહી, તં ઉદકં પરિક્ખયં પરિયાદાનં ગચ્છેય્ય ઠપેત્વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યં વા સમ્ભેજ્જઉદકં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં યાનિ વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાની’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં સમ્ભેજ્જઉદકં યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તકાનિ દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાનિ. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ સમ્ભેજ્જઉદકં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાની’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પથવીસુત્તં

૭૮. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો મહાપથવિયા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા ઉપનિક્ખિપેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યા વા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા ઉપનિક્ખિત્તા અયં [યા (સ્યા. ક.)] વા મહાપથવી’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં, યદિદં મહાપથવી; અપ્પમત્તિકા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા ઉપનિક્ખિત્તા. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ મહાપથવિં ઉપનિધાય સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા ઉપનિક્ખિત્તા’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયપથવીસુત્તં

૭૯. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, મહાપથવી પરિક્ખયં પરિયાદાનં ગચ્છેય્ય, ઠપેત્વા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યં વા મહાપથવિયા પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં યા વા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા અવસિટ્ઠા’’તિ?

‘‘એતદેવ ભન્તે, બહુતરં, મહાપથવિયા, યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તિકા સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા અવસિટ્ઠા. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ મહાપથવિયા પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય સત્ત કોલટ્ઠિમત્તિયો ગુળિકા અવસિટ્ઠા’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. છટ્ઠં.

૭. સમુદ્દસુત્તં

૮૦. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો મહાસમુદ્દતો દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉદ્ધરેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યાનિ વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાનિ યં વા મહાસમુદ્દે ઉદક’’ન્તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં, યદિદં મહાસમુદ્દે ઉદકં; અપ્પમત્તકાનિ દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાનિ. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ મહાસમુદ્દે ઉદકં ઉપનિધાય દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ ઉબ્ભતાની’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયસમુદ્દસુત્તં

૮૧. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, મહાસમુદ્દો પરિક્ખયં પરિયાદાનં ગચ્છેય્ય, ઠપેત્વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યં વા મહાસમુદ્દે ઉદકં પરિક્ખીણં પરિયાદિન્નં યાનિ વા દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાની’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં મહાસમુદ્દે ઉદકં, યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તકાનિ દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાનિ. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ મહાસમુદ્દે ઉદકં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય દ્વે વા તીણિ વા ઉદકફુસિતાનિ અવસિટ્ઠાની’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો ભિક્ખવે…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. પબ્બતસુત્તં

૮૨. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો હિમવતો પબ્બતરાજસ્સ સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિપેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યા વા સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા યો વા હિમવા [ઉપનિક્ખિત્તા, હિમવા વા (સી.)] પબ્બતરાજા’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં યદિદં હિમવા પબ્બતરાજા; અપ્પમત્તિકા સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ હિમવન્તં પબ્બતરાજાનં ઉપનિધાય સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો…પે… ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. નવમં.

૧૦. દુતિયપબ્બતસુત્તં

૮૩. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, હિમવા પબ્બતરાજા પરિક્ખયં પરિયાદાનં ગચ્છેય્ય, ઠપેત્વા સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યં વા હિમવતો પબ્બતરાજસ્સ પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં યા વા સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા અવસિટ્ઠા’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં હિમવતો પબ્બતરાજસ્સ યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તિકા સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા અવસિટ્ઠા. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ હિમવતો પબ્બતરાજસ્સ પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય સત્ત સાસપમત્તિયો પાસાણસક્ખરા અવસિટ્ઠા’’તિ.

‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકસ્સ દિટ્ઠિસમ્પન્નસ્સ પુગ્ગલસ્સ અભિસમેતાવિનો એતદેવ બહુતરં દુક્ખં યદિદં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં; અપ્પમત્તકં અવસિટ્ઠં. નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ પુરિમં દુક્ખક્ખન્ધં પરિક્ખીણં પરિયાદિણ્ણં ઉપનિધાય યદિદં સત્તક્ખત્તુંપરમતા. એવં મહત્થિયો ખો, ભિક્ખવે, ધમ્માભિસમયો, એવં મહત્થિયો ધમ્મચક્ખુપટિલાભો’’તિ. દસમં.

૧૧. તતિયપબ્બતસુત્તં

૮૪. સાવત્થિયં વિહરતિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો સિનેરુસ્સ પબ્બતરાજસ્સ સત્ત મુગ્ગમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિપેય્ય. તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, કતમં નુ ખો બહુતરં, યા વા સત્ત મુગ્ગમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા યો વા સિનેરુ [ઉપનિક્ખિત્તા, સિનેરુ વા (સી.)] પબ્બતરાજા’’તિ?

‘‘એતદેવ, ભન્તે, બહુતરં યદિદં સિનેરુ પબ્બતરાજા; અપ્પમત્તિકા સત્ત મુગ્ગમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા. નેવ સતિમં કલં ઉપેન્તિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેન્તિ સિનેરું પબ્બતરાજાનં ઉપનિધાય સત્ત મુગ્ગમત્તિયો પાસાણસક્ખરા ઉપનિક્ખિત્તા’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકસ્સ દિટ્ઠિસમ્પન્નસ્સ પુગ્ગલસ્સ અધિગમં ઉપનિધાય અઞ્ઞતિત્થિયસમણબ્રાહ્મણપરિબ્બાજકાનં અધિગમો નેવ સતિમં કલં ઉપેતિ ન સહસ્સિમં કલં ઉપેતિ ન સતસહસ્સિમં કલં ઉપેતિ. એવં મહાધિગમો, ભિક્ખવે, દિટ્ઠિસમ્પન્નો પુગ્ગલો, એવં મહાભિઞ્ઞો’’તિ. એકાદસમં.

અભિસમયસંયુત્તં સમત્તં.