૧. ઘટિકારસુત્તં

૨૮૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરતિ મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં. અથ ખો ભગવા મગ્ગા ઓક્કમ્મ અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે સિતં પાત્વાકાસિ. અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસિ – ‘‘કો નુ ખો હેતુ, કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન [ન અકારણે (સી.)] તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો એકંસં ચીવરં [ઉત્તરાસઙ્ગ (સ્યા. કં.)] કત્વા યેન ભગવા તેનઞ્જલિં પણામેત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, હેતુ, કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ. ‘‘ભૂતપુબ્બં, આનન્દ, ઇમસ્મિં પદેસે વેગળિઙ્ગં [વેહલિઙ્ગં (સી.), વેભલિગં (સ્યા. કં.), વેભલિઙ્ગં (પી.)] નામ ગામનિગમો અહોસિ ઇદ્ધો ચેવ ફીતો ચ બહુજનો આકિણ્ણમનુસ્સો. વેગળિઙ્ગં ખો, આનન્દ, ગામનિગમં કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ઉપનિસ્સાય વિહાસિ. ઇધ સુદં, આનન્દ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ આરામો અહોસિ. ઇધ સુદં, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો નિસિન્નકો ભિક્ખુસઙ્ઘં ઓવદતી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ચતુગ્ગુણં સઙ્ઘાટિં પઞ્ઞપેત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘તેન હિ, ભન્તે, ભગવા નિસીદતુ એત્થ. અયં ભૂમિપદેસો દ્વીહિ અરહન્તેહિ સમ્માસમ્બુદ્ધેહિ પરિભુત્તો ભવિસ્સતી’’તિ. નિસીદિ ભગવા પઞ્ઞત્તે આસને. નિસજ્જ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ –

‘‘ભૂતપુબ્બં, આનન્દ, ઇમસ્મિં પદેસે વેગળિઙ્ગં નામ ગામનિગમો અહોસિ ઇદ્ધો ચેવ ફીતો ચ બહુજનો આકિણ્ણમનુસ્સો. વેગળિઙ્ગં ખો, આનન્દ, ગામનિગમં કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ઉપનિસ્સાય વિહાસિ. ઇધ સુદં, આનન્દ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ આરામો અહોસિ. ઇધ સુદં, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો નિસિન્નકો ભિક્ખુસઙ્ઘં ઓવદતિ.

૨૮૩. ‘‘વેગળિઙ્ગે ખો, આનન્દ, ગામનિગમે ઘટિકારો [ઘટીકારો (સી. પી.)] નામ કુમ્ભકારો કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ઉપટ્ઠાકો અહોસિ અગ્ગુપટ્ઠાકો. ઘટિકારસ્સ ખો, આનન્દ, કુમ્ભકારસ્સ જોતિપાલો નામ માણવો સહાયો અહોસિ પિયસહાયો. અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં આમન્તેસિ – ‘આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. એવં વુત્તે, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘અલં, સમ્મ ઘટિકાર. કિં પન તેન મુણ્ડકેન સમણકેન દિટ્ઠેના’તિ? દુતિયમ્પિ ખો, આનન્દ…પે… તતિયમ્પિ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં એતદવોચ – ‘આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. તતિયમ્પિ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘અલં, સમ્મ ઘટિકાર. કિં પન તેન મુણ્ડકેન સમણકેન દિટ્ઠેના’તિ? ‘તેન હિ, સમ્મ જોતિપાલ, સોત્તિસિનાનિં [સોત્તિં સિનાનિં (સી. પી.), સોત્તિસિનાનં (સ્યા. કં. ક.)] આદાય [આહર (ક.)] નદિં ગમિસ્સામ સિનાયિતુ’ન્તિ. ‘એવં સમ્મા’તિ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ પચ્ચસ્સોસિ. અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો ચ કુમ્ભકારો જોતિપાલો ચ માણવો સોત્તિસિનાનિં આદાય નદિં અગમંસુ સિનાયિતું’.

૨૮૪. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં આમન્તેસિ – ‘અયં, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અવિદૂરે આરામો. આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. એવં વુત્તે, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘અલં, સમ્મ ઘટિકાર. કિં પન તેન મુણ્ડકેન સમણકેન દિટ્ઠેના’તિ? દુતિયમ્પિ ખો, આનન્દ…પે… તતિયમ્પિ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં એતદવોચ – ‘અયં, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અવિદૂરે આરામો. આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. તતિયમ્પિ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘અલં, સમ્મ ઘટિકાર. કિં પન તેન મુણ્ડકેન સમણકેન દિટ્ઠેના’તિ? અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં ઓવટ્ટિકાયં પરામસિત્વા એતદવોચ – ‘અયં, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અવિદૂરે આરામો. આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઓવટ્ટિકં વિનિવટ્ટેત્વા [વિનિવેઠેત્વા (સી. સ્યા. કં. પી.)] ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘અલં, સમ્મ ઘટિકાર. કિં પન તેન મુણ્ડકેન સમણકેન દિટ્ઠેના’તિ? અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો જોતિપાલં માણવં સીસંન્હાતં [સસીસં નહાતં (સી.), સીસન્હાતં (સ્યા. કં.)] કેસેસુ પરામસિત્વા એતદવોચ – ‘અયં, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અવિદૂરે આરામો. આયામ, સમ્મ જોતિપાલ, કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિસ્સામ. સાધુસમ્મતઞ્હિ મે તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, જોતિપાલસ્સ માણવસ્સ એતદહોસિ – ‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! યત્ર હિ નામાયં ઘટિકારો કુમ્ભકારો ઇત્તરજચ્ચો સમાનો અમ્હાકં સીસંન્હાતાનં કેસેસુ પરામસિતબ્બં મઞ્ઞિસ્સતિ; ન વતિદં કિર ઓરકં મઞ્ઞે ભવિસ્સતી’તિ; ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘યાવતાદોહિપિ [યાવેતદોહિપિ (સી. સ્યા. કં. પી.)], સમ્મ ઘટિકારા’તિ? ‘યાવતાદોહિપિ, સમ્મ જોતિપાલ. તથા હિ પન મે સાધુસમ્મતં તસ્સ ભગવતો દસ્સનં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’તિ. ‘તેન હિ, સમ્મ ઘટિકાર, મુઞ્ચ; ગમિસ્સામા’તિ.

૨૮૫. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો ચ કુમ્ભકારો જોતિપાલો ચ માણવો યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ઘટિકારો કુમ્ભકારો કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. જોતિપાલો પન માણવો કસ્સપેન ભગવતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અયં મે, ભન્તે, જોતિપાલો માણવો સહાયો પિયસહાયો. ઇમસ્સ ભગવા ધમ્મં દેસેતૂ’તિ. અથ ખો, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ઘટિકારઞ્ચ કુમ્ભકારં જોતિપાલઞ્ચ માણવં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો ચ કુમ્ભકારો જોતિપાલો ચ માણવો કસ્સપેન ભગવતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતા સમાદપિતા સમુત્તેજિતા સમ્પહંસિતા કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કમિંસુ.

૨૮૬. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો ઘટિકારં કુમ્ભકારં એતદવોચ – ‘ઇમં નુ ત્વં, સમ્મ ઘટિકાર, ધમ્મં સુણન્તો અથ ચ પન અગારસ્મા અનગારિયં ન પબ્બજિસ્સસી’તિ? ‘નનુ મં, સમ્મ જોતિપાલ, જાનાસિ, અન્ધે જિણ્ણે માતાપિતરો પોસેમી’તિ? ‘તેન હિ, સમ્મ ઘટિકાર, અહં અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિસ્સામી’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ઘટિકારો ચ કુમ્ભકારો જોતિપાલો ચ માણવો યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો, આનન્દ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અયં મે, ભન્તે, જોતિપાલો માણવો સહાયો પિયસહાયો. ઇમં ભગવા પબ્બાજેતૂ’તિ. અલત્થ ખો, આનન્દ, જોતિપાલો માણવો કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં.

૨૮૭. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો અચિરૂપસમ્પન્ને જોતિપાલે માણવે અડ્ઢમાસુપસમ્પન્ને વેગળિઙ્ગે યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન બારાણસી તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન બારાણસી તદવસરિ. તત્ર સુદં, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે. અસ્સોસિ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા – ‘કસ્સપો કિર ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો બારાણસિં અનુપ્પત્તો બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે’તિ. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા ભદ્રાનિ ભદ્રાનિ યાનાનિ યોજાપેત્વા ભદ્રં [ભદ્રં ભદ્રં (ક.)] યાનં અભિરુહિત્વા ભદ્રેહિ ભદ્રેહિ યાનેહિ બારાણસિયા નિય્યાસિ મહચ્ચરાજાનુભાવેન [મહચ્ચા રાજાનુભાવેન (સી.), મહતા રાજાનુભાવેન (પી.)] કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં દસ્સનાય. યાવતિકા યાનસ્સ ભૂમિ યાનેન ગન્ત્વા યાના પચ્ચોરોહિત્વા પત્તિકોવ યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો, આનન્દ, કિકિં કાસિરાજાનં કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપેન ભગવતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતો સમાદપિતો સમુત્તેજિતો સમ્પહંસિતો કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અધિવાસેતુ મે, ભન્તે, ભગવા સ્વાતનાય ભત્તં સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેના’તિ. અધિવાસેસિ ખો, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તુણ્હીભાવેન. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપસ્સ ભગવતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ અધિવાસનં વિદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન સકે નિવેસને પણીતં ખાદનીયં ભોજનીયં પટિયાદાપેત્વા પણ્ડુપુટકસ્સ [પણ્ડુમુટીકસ્સ (સી. પી.), પણ્ડુમુદિકસ્સ (સ્યા. કં.)] સાલિનો વિગતકાળકં અનેકસૂપં અનેકબ્યઞ્જનં, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કાલં આરોચાપેસિ – ‘કાલો, ભન્તે, નિટ્ઠિતં ભત્ત’ન્તિ.

૨૮૮. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન કિકિસ્સ કાસિરઞ્ઞો નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેન. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં પણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન સહત્થા સન્તપ્પેસિ સમ્પવારેસિ. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં ભુત્તાવિં ઓનીતપત્તપાણિં અઞ્ઞતરં નીચં આસનં ગહેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અધિવાસેતુ મે, ભન્તે, ભગવા બારાણસિયં વસ્સાવાસં; એવરૂપં સઙ્ઘસ્સ ઉપટ્ઠાનં ભવિસ્સતી’તિ. ‘અલં, મહારાજ. અધિવુત્થો મે વસ્સાવાસો’તિ. દુતિયમ્પિ ખો, આનન્દ… તતિયમ્પિ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અધિવાસેતુ મે, ભન્તે, ભગવા બારાણસિયં વસ્સાવાસં; એવરૂપં સઙ્ઘસ્સ ઉપટ્ઠાનં ભવિસ્સતી’તિ. ‘અલં, મહારાજ. અધિવુત્થો મે વસ્સાવાસો’તિ. અથ ખો, આનન્દ, કિકિસ્સ કાસિરઞ્ઞો ‘ન મે કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો અધિવાસેતિ બારાણસિયં વસ્સાવાસ’ન્તિ અહુદેવ અઞ્ઞથત્તં, અહુ દોમનસ્સં. અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, અઞ્ઞો કોચિ મયા ઉપટ્ઠાકતરો’તિ?

‘‘‘અત્થિ, મહારાજ, વેગળિઙ્ગં નામ ગામનિગમો. તત્થ ઘટિકારો નામ કુમ્ભકારો; સો મે ઉપટ્ઠાકો અગ્ગુપટ્ઠાકો. તુય્હં ખો પન, મહારાજ, ન મે કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો અધિવાસેતિ બારાણસિયં વસ્સાવાસન્તિ અત્થેવ [અત્થિ (સી. પી.)] અઞ્ઞથત્તં, અત્થિ દોમનસ્સં. તયિદં ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ [ઘટિકારે કુમ્ભકારે (સી. સ્યા. કં. પી.)] નત્થિ ચ ન ચ ભવિસ્સતિ. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો બુદ્ધં સરણં ગતો, ધમ્મં સરણં ગતો, સઙ્ઘં સરણં ગતો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો પાણાતિપાતા પટિવિરતો, અદિન્નાદાના પટિવિરતો, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો, મુસાવાદા પટિવિરતો, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો, ધમ્મે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો, સઙ્ઘે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો, અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો દુક્ખે નિક્કઙ્ખો, દુક્ખસમુદયે નિક્કઙ્ખો, દુક્ખનિરોધે નિક્કઙ્ખો, દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય નિક્કઙ્ખો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો એકભત્તિકો બ્રહ્મચારી સીલવા કલ્યાણધમ્મો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો નિક્ખિત્તમણિસુવણ્ણો અપેતજાતરૂપરજતો. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો પન્નમુસલો ન સહત્થા પથવિં ખણતિ [કુમ્ભકારો ન મુસલેન ન સહત્થા પઠવિં ખણતિ (સ્યા. કં. પી.), કુમ્ભકારો ન મુસલેન સહત્થા પથવિઞ્ચ ખણતિ (ક.)]. યં હોતિ કૂલપલુગ્ગં વા મૂસિકુક્કરો [મૂસિકુક્કુરો (સી. સ્યા. કં. પી.)] વા તં કાજેન આહરિત્વા ભાજનં કરિત્વા એવમાહ – ‘‘એત્થ યો ઇચ્છતિ તણ્ડુલપટિભસ્તાનિ [તણ્ડુલ પભિવત્તાનિ (સી. પી.)] વા મુગ્ગપટિભસ્તાનિ વા કળાયપટિભસ્તાનિ વા નિક્ખિપિત્વા યં ઇચ્છતિ તં હરતૂ’’તિ. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો અન્ધે જિણ્ણે માતાપિતરો પોસેતિ. ઘટિકારો ખો, મહારાજ, કુમ્ભકારો પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઓપપાતિકો તત્થ પરિનિબ્બાયી અનાવત્તિધમ્મો તસ્મા લોકા.

૨૮૯. ‘‘‘એકમિદાહં, મહારાજ, સમયં વેગળિઙ્ગે નામ ગામનિગમે વિહરામિ. અથ ખ્વાહં, મહારાજ, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ માતાપિતરો તેનુપસઙ્કમિં; ઉપસઙ્કમિત્વા ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ માતાપિતરો એતદવોચં – ‘‘હન્દ, કો નુ ખો અયં ભગ્ગવો ગતો’’તિ? ‘‘નિક્ખન્તો ખો તે, ભન્તે, ઉપટ્ઠાકો અન્તોકુમ્ભિયા ઓદનં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જા’’તિ. અથ ખ્વાહં, મહારાજ, કુમ્ભિયા ઓદનં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કમિં [પક્કામિં (સ્યા. કં. પી.)]. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો યેન માતાપિતરો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા માતાપિતરો એતદવોચ – ‘‘કો કુમ્ભિયા ઓદનં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કન્તો’’તિ? ‘‘કસ્સપો, તાત, ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો કુમ્ભિયા ઓદનં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કન્તો’’તિ? અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ એતદહોસિ – ‘‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યસ્સ મે કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો એવં અભિવિસ્સત્થો’’તિ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારં કુમ્ભકારં અડ્ઢમાસં પીતિસુખં ન વિજહતિ [ન વિજહિ (સી. સ્યા. કં. પી.)], સત્તાહં માતાપિતૂનં.

૨૯૦. ‘‘‘એકમિદાહં, મહારાજ, સમયં તત્થેવ વેગળિઙ્ગે નામ ગામનિગમે વિહરામિ. અથ ખ્વાહં, મહારાજ, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ માતાપિતરો તેનુપસઙ્કમિં; ઉપસઙ્કમિત્વા ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ માતાપિતરો એતદવોચં – ‘‘હન્દ, કો નુ ખો અયં ભગ્ગવો ગતો’’તિ? ‘‘નિક્ખન્તો ખો તે, ભન્તે, ઉપટ્ઠાકો અન્તો કળોપિયા કુમ્માસં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જા’’તિ. અથ ખ્વાહં, મહારાજ, કળોપિયા કુમ્માસં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કમિં. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો યેન માતાપિતરો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા માતાપિતરો એતદવોચ – ‘‘કો કળોપિયા કુમ્માસં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કન્તો’’તિ? ‘‘કસ્સપો, તાત, ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો કળોપિયા કુમ્માસં ગહેત્વા પરિયોગા સૂપં ગહેત્વા પરિભુઞ્જિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કન્તો’’તિ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ એતદહોસિ – ‘‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યસ્સ મે કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો એવં અભિવિસ્સત્થો’’તિ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારં કુમ્ભકારં અડ્ઢમાસં પીતિસુખં ન વિજહતિ, સત્તાહં માતાપિતૂનં.

૨૯૧. ‘‘‘એકમિદાહં, મહારાજ, સમયં તત્થેવ વેગળિઙ્ગે નામ ગામનિગમે વિહરામિ. તેન ખો પન સમયેન કુટિ [ગન્ધકુટિ (સી.)] ઓવસ્સતિ. અથ ખ્વાહં, મહારાજ, ભિક્ખૂ આમન્તેસિં – ‘‘ગચ્છથ, ભિક્ખવે, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ નિવેસને તિણં જાનાથા’’તિ. એવં વુત્તે, મહારાજ, તે ભિક્ખૂ મં એતદવોચું – ‘‘નત્થિ ખો, ભન્તે, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ નિવેસને તિણં, અત્થિ ચ ખ્વાસ્સ આવેસને [આવેસનં (સી. સ્યા. કં. પી.)] તિણચ્છદન’’ [નવચ્છદનં (સી.)] ન્તિ. ‘‘ગચ્છથ, ભિક્ખવે, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ આવેસનં ઉત્તિણં કરોથા’’તિ. અથ ખો તે, મહારાજ, ભિક્ખૂ ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ આવેસનં ઉત્તિણમકંસુ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ માતાપિતરો તે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘કે આવેસનં ઉત્તિણં કરોન્તી’’તિ? ‘‘ભિક્ખૂ, ભગિનિ, કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કુટિ ઓવસ્સતી’’તિ. ‘‘હરથ, ભન્તે, હરથ, ભદ્રમુખા’’તિ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો યેન માતાપિતરો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા માતાપિતરો એતદવોચ – ‘‘કે આવેસનં ઉત્તિણમકંસૂ’’તિ? ‘‘ભિક્ખૂ, તાત, કસ્સપસ્સ કિર ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કુટિ ઓવસ્સતી’’તિ. અથ ખો, મહારાજ, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ એતદહોસિ – ‘‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યસ્સ મે કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો એવં અભિવિસ્સત્થો’’તિ. અથ ખો, મહારાજ ઘટિકારં કુમ્ભકારં અડ્ઢમાસં પીતિસુખં ન વિજહતિ, સત્તાહં માતાપિતૂનં. અથ ખો, મહારાજ, આવેસનં સબ્બન્તં તેમાસં આકાસચ્છદનં અટ્ઠાસિ, ન દેવોતિવસ્સિ [ન ચાતિવસ્સિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. એવરૂપો ચ, મહારાજ, ઘટિકારો કુમ્ભકારો’તિ. ‘લાભા, ભન્તે, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ, સુલદ્ધા, ભન્તે, ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ યસ્સ ભગવા એવં અભિવિસ્સત્થો’’’તિ.

૨૯૨. ‘‘અથ ખો, આનન્દ, કિકી કાસિરાજા ઘટિકારસ્સ કુમ્ભકારસ્સ પઞ્ચમત્તાનિ તણ્ડુલવાહસતાનિ પાહેસિ પણ્ડુપુટકસ્સ સાલિનો તદુપિયઞ્ચ સૂપેય્યં. અથ ખો તે, આનન્દ, રાજપુરિસા ઘટિકારં કુમ્ભકારં ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘ઇમાનિ ખો, ભન્તે, પઞ્ચમત્તાનિ તણ્ડુલવાહસતાનિ કિકિના કાસિરાજેન પહિતાનિ પણ્ડુપુટકસ્સ સાલિનો તદુપિયઞ્ચ સૂપેય્યં. તાનિ, ભન્તે, પટિગ્ગણ્હથા’તિ [પતિગ્ગણ્હાતૂતિ (સી. પી.), પટિગ્ગણ્હાતૂતિ (સ્યા. કં.)]. ‘રાજા ખો બહુકિચ્ચો બહુકરણીયો. અલં મે! રઞ્ઞોવ હોતૂ’તિ. સિયા ખો પન તે, આનન્દ, એવમસ્સ – ‘અઞ્ઞો નૂન તેન સમયેન જોતિપાલો માણવો અહોસી’તિ. ન ખો પનેતં, આનન્દ, એવં દટ્ઠબ્બં. અહં તેન સમયેન જોતિપાલો માણવો અહોસિ’’ન્તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમનો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દીતિ.

ઘટિકારસુત્તં નિટ્ઠિતં પઠમં.