૧. અમ્બલટ્ઠિકરાહુલોવાદસુત્તં

૧૦૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા રાહુલો અમ્બલટ્ઠિકાયં વિહરતિ. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન અમ્બલટ્ઠિકા યેનાયસ્મા રાહુલો તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસા ખો આયસ્મા રાહુલો ભગવન્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન આસનં પઞ્ઞાપેસિ, ઉદકઞ્ચ પાદાનં. નિસીદિ ભગવા પઞ્ઞત્તે આસને. નિસજ્જ પાદે પક્ખાલેસિ. આયસ્માપિ ખો રાહુલો ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ.

૧૦૮. અથ ખો ભગવા પરિત્તં ઉદકાવસેસં ઉદકાધાને ઠપેત્વા આયસ્મન્તં રાહુલં આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સસિ નો ત્વં, રાહુલ, ઇમં પરિત્તં ઉદકાવસેસં ઉદકાધાને ઠપિત’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘એવં પરિત્તકં ખો, રાહુલ, તેસં સામઞ્ઞં યેસં નત્થિ સમ્પજાનમુસાવાદે લજ્જા’’તિ. અથ ખો ભગવા પરિત્તં ઉદકાવસેસં છડ્ડેત્વા આયસ્મન્તં રાહુલં આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સસિ નો ત્વં, રાહુલ, પરિત્તં ઉદકાવસેસં છડ્ડિત’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘એવં છડ્ડિતં ખો, રાહુલ, તેસં સામઞ્ઞં યેસં નત્થિ સમ્પજાનમુસાવાદે લજ્જા’’તિ. અથ ખો ભગવા તં ઉદકાધાનં નિક્કુજ્જિત્વા આયસ્મન્તં રાહુલં આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સસિ નો ત્વં, રાહુલ, ઇમં ઉદકાધાનં નિક્કુજ્જિત’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘એવં નિક્કુજ્જિતં ખો, રાહુલ, તેસં સામઞ્ઞં યેસં નત્થિ સમ્પજાનમુસાવાદે લજ્જા’’તિ. અથ ખો ભગવા તં ઉદકાધાનં ઉક્કુજ્જિત્વા આયસ્મન્તં રાહુલં આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સસિ નો ત્વં, રાહુલ, ઇમં ઉદકાધાનં રિત્તં તુચ્છ’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘એવં રિત્તં તુચ્છં ખો, રાહુલ, તેસં સામઞ્ઞં યેસં નત્થિ સમ્પજાનમુસાવાદે લજ્જાતિ. સેય્યથાપિ, રાહુલ, રઞ્ઞો નાગો ઈસાદન્તો ઉરૂળ્હવા [ઉબ્બૂળ્હવા (સી. પી.)] અભિજાતો સઙ્ગામાવચરો સઙ્ગામગતો પુરિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પુરિમેનપિ કાયેન કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેનપિ કાયેન કમ્મં કરોતિ, સીસેનપિ કમ્મં કરોતિ, કણ્ણેહિપિ કમ્મં કરોતિ, દન્તેહિપિ કમ્મં કરોતિ, નઙ્ગુટ્ઠેનપિ કમ્મં કરોતિ; રક્ખતેવ સોણ્ડં. તત્થ હત્થારોહસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં ખો રઞ્ઞો નાગો ઈસાદન્તો ઉરૂળ્હવા અભિજાતો સઙ્ગામાવચરો સઙ્ગામગતો પુરિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ…પે… નઙ્ગુટ્ઠેનપિ કમ્મં કરોતિ; રક્ખતેવ સોણ્ડં. અપરિચ્ચત્તં ખો રઞ્ઞો નાગસ્સ જીવિત’ન્તિ. યતો ખો, રાહુલ, રઞ્ઞો નાગો ઈસાદન્તો ઉરૂળ્હવા અભિજાતો સઙ્ગામાવચરો સઙ્ગામગતો પુરિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ…પે… નઙ્ગુટ્ઠેનપિ કમ્મં કરોતિ, સોણ્ડાયપિ કમ્મં કરોતિ, તત્થ હત્થારોહસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં ખો રઞ્ઞો નાગો ઈસાદન્તો ઉરૂળ્હવા અભિજાતો સઙ્ગામાવચરો સઙ્ગામગતો પુરિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેહિપિ પાદેહિ કમ્મં કરોતિ, પુરિમેનપિ કાયેન કમ્મં કરોતિ, પચ્છિમેનપિ કાયેન કમ્મં કરોતિ, સીસેનપિ કમ્મં કરોતિ, કણ્ણેહિપિ કમ્મં કરોતિ, દન્તેહિપિ કમ્મં કરોતિ, નઙ્ગુટ્ઠેનપિ કમ્મં કરોતિ, સોણ્ડાયપિ કમ્મં કરોતિ. પરિચ્ચત્તં ખો રઞ્ઞો નાગસ્સ જીવિતં. નત્થિ દાનિ કિઞ્ચિ રઞ્ઞો નાગસ્સ અકરણીય’ન્તિ. એવમેવ ખો, રાહુલ, યસ્સ કસ્સચિ સમ્પજાનમુસાવાદે નત્થિ લજ્જા, નાહં તસ્સ કિઞ્ચિ પાપં અકરણીયન્તિ વદામિ. તસ્માતિહ તે, રાહુલ, ‘હસ્સાપિ ન મુસા ભણિસ્સામી’તિ – એવઞ્હિ તે, રાહુલ, સિક્ખિતબ્બં.

૧૦૯. ‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, રાહુલ, કિમત્થિયો આદાસો’’તિ? ‘‘પચ્ચવેક્ખણત્થો, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા કાયેન કમ્મં કત્તબ્બં, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા વાચાય કમ્મં કત્તબ્બં, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા મનસા કમ્મં કત્તબ્બં. યદેવ ત્વં, રાહુલ, કાયેન કમ્મં કત્તુકામો અહોસિ, તદેવ તે કાયકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં [દુક્ખુન્દ્રયં, દુક્ખુદયં (ક.)] દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, કાયેન કમ્મં સસક્કં ન કરણીયં [સંસક્કં ન ચ કરણીયં (ક.)]. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે કાયકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – કુસલં ઇદં કાયકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, કાયેન કમ્મં કરણીયં.

‘‘કરોન્તેનપિ તે, રાહુલ, કાયેન કમ્મં તદેવ તે કાયકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કરોમિ ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કરોમિ ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, પટિસંહરેય્યાસિ ત્વં, રાહુલ, એવરૂપં કાયકમ્મં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં કરોમિ ઇદં મે કાયકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં કાયકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, અનુપદજ્જેય્યાસિ ત્વં, રાહુલ, એવરૂપં કાયકમ્મં.

‘‘કત્વાપિ તે, રાહુલ, કાયેન કમ્મં તદેવ તે કાયકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં અકાસિં ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ [સંવત્તિ (પી.)], પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ખો ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં અકાસિં, ઇદં મે કાયકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં કાયકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, કાયકમ્મં સત્થરિ વા વિઞ્ઞૂસુ વા સબ્રહ્મચારીસુ દેસેતબ્બં, વિવરિતબ્બં, ઉત્તાનીકાતબ્બં; દેસેત્વા વિવરિત્વા ઉત્તાનીકત્વા આયતિં સંવરં આપજ્જિતબ્બં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં કાયેન કમ્મં અકાસિં ઇદં મે કાયકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં કાયકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, તેનેવ ત્વં, રાહુલ, પીતિપામોજ્જેન વિહરેય્યાસિ અહોરત્તાનુસિક્ખી કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

૧૧૦. ‘‘યદેવ ત્વં, રાહુલ, વાચાય કમ્મં કત્તુકામો અહોસિ, તદેવ તે વચીકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, વાચાય કમ્મં સસક્કં ન કરણીયં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે વચીકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – કુસલં ઇદં વચીકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, વાચાય કમ્મં કરણીયં.

‘‘કરોન્તેનપિ, રાહુલ, વાચાય કમ્મં તદેવ તે વચીકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કરોમિ ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કરોમિ ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, પટિસંહરેય્યાસિ ત્વં, રાહુલ, એવરૂપં વચીકમ્મં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં કરોમિ ઇદં મે વચીકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં વચીકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, અનુપદજ્જેય્યાસિ, ત્વં રાહુલ, એવરૂપં વચીકમ્મં.

‘‘કત્વાપિ તે, રાહુલ, વાચાય કમ્મં તદેવ તે વચીકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં અકાસિં ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ [સંવત્તિ (સી. પી.)], પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ખો ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં અકાસિં ઇદં મે વચીકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં વચીકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, વચીકમ્મં સત્થરિ વા વિઞ્ઞૂસુ વા સબ્રહ્મચારીસુ દેસેતબ્બં, વિવરિતબ્બં, ઉત્તાનીકત્તબ્બં; દેસેત્વા વિવરિત્વા ઉત્તાનીકત્વા આયતિં સંવરં આપજ્જિતબ્બં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં વાચાય કમ્મં અકાસિં ઇદં મે વચીકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં વચીકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, તેનેવ ત્વં, રાહુલ, પીતિપામોજ્જેન વિહરેય્યાસિ અહોરત્તાનુસિક્ખી કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

૧૧૧. ‘‘યદેવ ત્વં, રાહુલ, મનસા કમ્મં કત્તુકામો અહોસિ, તદેવ તે મનોકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, મનસા કમ્મં સસક્કં ન કરણીયં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કત્તુકામો ઇદં મે મનોકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તેય્ય – કુસલં ઇદં મનોકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં તે, રાહુલ, મનસા કમ્મં કરણીયં.

‘‘કરોન્તેનપિ તે, રાહુલ, મનસા કમ્મં તદેવ તે મનોકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કરોમિ ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કરોમિ ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, પટિસંહરેય્યાસિ ત્વં, રાહુલ, એવરૂપં મનોકમ્મં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં કરોમિ ઇદં મે મનોકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં મનોકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, અનુપદજ્જેય્યાસિ ત્વં, રાહુલ, એવરૂપં મનોકમ્મં.

‘‘કત્વાપિ તે, રાહુલ, મનસા કમ્મં તદેવ તે મનોકમ્મં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘યં નુ ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં અકાસિં ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ [સંવત્તિ (સી. પી.)], પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ? સચે ખો ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં અકાસિં ઇદં મે મનોકમ્મં અત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – અકુસલં ઇદં મનોકમ્મં દુક્ખુદ્રયં દુક્ખવિપાક’ન્તિ, એવરૂપં પન [એવરૂપે (સી. પી.), એવરૂપે પન (સ્યા. કં.)] તે, રાહુલ, મનોકમ્મં [મનોકમ્મે (સી. સ્યા. કં. પી.)] અટ્ટીયિતબ્બં હરાયિતબ્બં જિગુચ્છિતબ્બં; અટ્ટીયિત્વા હરાયિત્વા જિગુચ્છિત્વા આયતિં સંવરં આપજ્જિતબ્બં. સચે પન ત્વં, રાહુલ, પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનેય્યાસિ – ‘યં ખો અહં ઇદં મનસા કમ્મં અકાસિં ઇદં મે મનોકમ્મં નેવત્તબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન પરબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ, ન ઉભયબ્યાબાધાયપિ સંવત્તતિ – કુસલં ઇદં મનોકમ્મં સુખુદ્રયં સુખવિપાક’ન્તિ, તેનેવ ત્વં, રાહુલ, પીતિપામોજ્જેન વિહરેય્યાસિ અહોરત્તાનુસિક્ખી કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

૧૧૨. ‘‘યે હિ કેચિ, રાહુલ, અતીતમદ્ધાનં સમણા વા બ્રાહ્મણા વા કાયકમ્મં પરિસોધેસું, વચીકમ્મં પરિસોધેસું, મનોકમ્મં પરિસોધેસું, સબ્બે તે એવમેવં પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા કાયકમ્મં પરિસોધેસું, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા વચીકમ્મં પરિસોધેસું, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા મનોકમ્મં પરિસોધેસું. યેપિ હિ કેચિ, રાહુલ, અનાગતમદ્ધાનં સમણા વા બ્રાહ્મણા વા કાયકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ, વચીકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ, મનોકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ, સબ્બે તે એવમેવં પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા કાયકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા વચીકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા મનોકમ્મં પરિસોધેસ્સન્તિ. યેપિ હિ કેચિ, રાહુલ, એતરહિ સમણા વા બ્રાહ્મણા વા કાયકમ્મં પરિસોધેન્તિ, વચીકમ્મં પરિસોધેન્તિ, મનોકમ્મં પરિસોધેન્તિ, સબ્બે તે એવમેવં પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા કાયકમ્મં પરિસોધેન્તિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા વચીકમ્મં પરિસોધેન્તિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા મનોકમ્મં પરિસોધેન્તિ. તસ્માતિહ, રાહુલ, ‘પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા કાયકમ્મં પરિસોધેસ્સામિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા વચીકમ્મં પરિસોધેસ્સામિ, પચ્ચવેક્ખિત્વા પચ્ચવેક્ખિત્વા મનોકમ્મં પરિસોધેસ્સામી’તિ – એવઞ્હિ તે, રાહુલ, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ.

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમનો આયસ્મા રાહુલો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દીતિ.

અમ્બલટ્ઠિકરાહુલોવાદસુત્તં નિટ્ઠિતં પઠમં.