૭. વનપત્થસુત્તં

૧૯૦. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ – ‘‘વનપત્થપરિયાયં વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, તં સુણાથ, સાધુકં મનસિકરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

૧૯૧. ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ, તસ્સ મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના રત્તિભાગં વા દિવસભાગં વા તમ્હા વનપત્થા પક્કમિતબ્બં, ન વત્થબ્બં.

૧૯૨. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. ન ખો પનાહં ચીવરહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો ન પિણ્ડપાતહેતુ…પે… ન સેનાસનહેતુ…પે… ન ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો. અથ ચ પન મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સઙ્ખાપિ તમ્હા વનપત્થા પક્કમિતબ્બં, ન વત્થબ્બં.

૧૯૩. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા, તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. ન ખો પનાહં ચીવરહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો, ન પિણ્ડપાતહેતુ…પે… ન સેનાસનહેતુ…પે… ન ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો. અથ ચ પન મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સઙ્ખાપિ તસ્મિં વનપત્થે વત્થબ્બં, ન પક્કમિતબ્બં.

૧૯૪. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં વનપત્થં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના યાવજીવમ્પિ તસ્મિં વનપત્થે વત્થબ્બં, ન પક્કમિતબ્બં.

૧૯૫. ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ …પે… અઞ્ઞતરં નિગમં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ…પે… અઞ્ઞતરં નગરં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ…પે… અઞ્ઞતરં જનપદં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ…પે… અઞ્ઞતરં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના રત્તિભાગં વા દિવસભાગં વા સો પુગ્ગલો અનાપુચ્છા પક્કમિતબ્બં, નાનુબન્ધિતબ્બો.

૧૯૬. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા, તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. ન ખો પનાહં ચીવરહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો, ન પિણ્ડપાતહેતુ…પે… ન સેનાસનહેતુ…પે… ન ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો. અથ ચ પન મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ન ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં ન સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા ન પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં નાનુપાપુણામી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સઙ્ખાપિ સો પુગ્ગલો આપુચ્છા પક્કમિતબ્બં, નાનુબન્ધિતબ્બો.

૧૯૭. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે કસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. ન ખો પનાહં ચીવરહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો, ન પિણ્ડપાતહેતુ…પે… ન સેનાસનહેતુ…પે… ન ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો. અથ ચ પન મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સઙ્ખાપિ સો પુગ્ગલો અનુબન્ધિતબ્બો, ન પક્કમિતબ્બં.

૧૯૮. ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. તસ્સ તં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણાતિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખિતબ્બં – ‘અહં ખો ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરામિ. તસ્સ મે ઇમં પુગ્ગલં ઉપનિસ્સાય વિહરતો અનુપટ્ઠિતા ચેવ સતિ ઉપટ્ઠાતિ, અસમાહિતઞ્ચ ચિત્તં સમાધિયતિ, અપરિક્ખીણા ચ આસવા પરિક્ખયં ગચ્છન્તિ, અનનુપ્પત્તઞ્ચ અનુત્તરં યોગક્ખેમં અનુપાપુણામિ. યે ચ ખો ઇમે પબ્બજિતેન જીવિતપરિક્ખારા સમુદાનેતબ્બા – ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારા – તે અપ્પકસિરેન સમુદાગચ્છન્તી’તિ. તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના યાવજીવમ્પિ સો પુગ્ગલો અનુબન્ધિતબ્બો, ન પક્કમિતબ્બં, અપિ પનુજ્જમાનેનપી’’તિ [અપિ પણુજ્જમાનેનાતિ (?)].

ઇદમવોચ ભગવા. અત્તમના તે ભિક્ખૂ ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

વનપત્થસુત્તં નિટ્ઠિતં સત્તમં.