૨. સત્તજટિલસુત્તં

૫૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ પુબ્બારામે મિગારમાતુપાસાદે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો બહિદ્વારકોટ્ઠકે નિસિન્નો હોતિ. અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ.

તેન ખો પન સમયેન સત્ત ચ જટિલા, સત્ત ચ નિગણ્ઠા, સત્ત ચ અચેલકા, સત્ત ચ એકસાટકા, સત્ત ચ પરિબ્બાજકા, પરૂળ્હકચ્છનખલોમા ખારિવિવિધમાદાય [ખારીવિધમાદાય (ક. સં. નિ. ૧.૧૨૨; દી. નિ. ૧.૨૮૦)] ભગવતો અવિદૂરે અતિક્કમન્તિ.

અદ્દસા ખો રાજા પસેનદિ કોસલો તે સત્ત ચ જટિલે, સત્ત ચ નિગણ્ઠે, સત્ત ચ અચેલકે, સત્ત ચ એકસાટકે, સત્ત ચ પરિબ્બાજકે, પરૂળ્હકચ્છનખલોમે ખારિવિવિધમાદાય ભગવતો અવિદૂરે અતિક્કમન્તે. દિસ્વાન ઉટ્ઠાયાસના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા દક્ખિણજાણુમણ્ડલં પથવિયં [પઠવિયં (સી. સ્યા. પી.)] નિહન્ત્વા યેન તે સત્ત ચ જટિલા, સત્ત ચ નિગણ્ઠા, સત્ત ચ અચેલકા, સત્ત ચ એકસાટકા, સત્ત ચ પરિબ્બાજકા, તેનઞ્જલિં પણામેત્વા તિક્ખત્તું નામં સાવેસિ – ‘‘રાજાહં, ભન્તે, પસેનદિ કોસલો; રાજાહં, ભન્તે, પસેનદિ કોસલો; રાજાહં, ભન્તે, પસેનદિ કોસલો’’તિ.

અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો અચિરપક્કન્તેસુ તેસુ સત્તસુ ચ જટિલેસુ, સત્તસુ ચ નિગણ્ઠેસુ, સત્તસુ ચ અચેલકેસુ, સત્તસુ ચ એકસાટકેસુ, સત્તસુ ચ પરિબ્બાજકેસુ, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો રાજા પસેનદિ કોસલો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યે ખો [યે ચ ખો (સી.), યે ચ તે (સ્યા.), યે નુ કેચિ ખો (પી.), યે તે (સં. નિ. ૧.૧૨૨), યે નુ ખો કેચિ (?)] ભન્તે, લોકે અરહન્તો વા અરહત્તમગ્ગં વા સમાપન્ના એતે તેસં અઞ્ઞતરે’’તિ [અઞ્ઞતરાતિ (સી. ક.), અઞ્ઞતરોતિ (સ્યા. પી.)].

‘‘દુજ્જાનં ખો એતં, મહારાજ, તયા ગિહિના કામભોગિના પુત્તસમ્બાધસયનં અજ્ઝાવસન્તેન કાસિકચન્દનં પચ્ચનુભોન્તેન માલાગન્ધવિલેપનં ધારયન્તેન જાતરૂપરજતં સાદિયન્તેન – ઇમે વા અરહન્તો, ઇમે વા અરહત્તમગ્ગં સમાપન્નાતિ.

‘‘સંવાસેન ખો, મહારાજ, સીલં વેદિતબ્બં. તઞ્ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના ન ઇત્તરં [ન ઇત્તરેન (સ્યા. સી. સ્યા. અટ્ઠ.)], મનસિકરોતા નો અમનસિકરોતા, પઞ્ઞવતા નો દુપ્પઞ્ઞેન. સંવોહારેન ખો, મહારાજ, સોચેય્યં વેદિતબ્બં. તઞ્ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના ન ઇત્તરં, મનસિકરોતા નો અમનસિકરોતા, પઞ્ઞવતા નો દુપ્પઞ્ઞેન. આપદાસુ ખો, મહારાજ, થામો વેદિતબ્બો. સો ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના ન ઇત્તરં, મનસિકરોતા નો અમનસિકરોતા, પઞ્ઞવતા નો દુપ્પઞ્ઞેન. સાકચ્છાય ખો, મહારાજ, પઞ્ઞા વેદિતબ્બા. સા ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના ન ઇત્તરં, મનસિકરોતા નો અમનસિકરોતા, પઞ્ઞવતા નો દુપ્પઞ્ઞેના’’તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવ સુભાસિતં ચિદં [સુભાસિતમિદં (સં. નિ. ૧.૧૨૨)], ભન્તે, ભગવતા – ‘દુજ્જાનં ખો એતં, મહારાજ, તયા ગિહિના પુત્તસમ્બાધસયનં અજ્ઝાવસન્તેન કાસિકચન્દનં પચ્ચનુભોન્તેન માલાગન્ધવિલેપનં ધારયન્તેન જાતરૂપરજતં સાદિયન્તેન – ઇમે વા અરહન્તો, ઇમે વા અરહત્તમગ્ગં સમાપન્નાતિ. સંવાસેન ખો, મહારાજ, સીલં વેદિતબ્બં…પે… સાકચ્છાય ખો, મહારાજ, પઞ્ઞા વેદિતબ્બા. સા ચ ખો દીઘેન અદ્ધુના ન ઇત્તરં, મનસિકરોતા નો અમનસિકરોતા, પઞ્ઞવતા નો દુપ્પઞ્ઞેના’’’તિ.

‘‘એતે, ભન્તે, મમ પુરિસા ચોરા [ચરા (સં. નિ. ૧.૧૨૨)] ઓચરકા જનપદં ઓચરિત્વા ગચ્છન્તિ. તેહિ પઠમં ઓચિણ્ણં અહં પચ્છા ઓસારિસ્સામિ [ઓતરિસ્સામિ (સી. સ્યા. પી.), ઓયાયિસ્સામિ (સી. સ્યા. અટ્ઠ.), ઓસાપયિસ્સામિ (સં. નિ. ૧.૧૨૨)]. ઇદાનિ તે, ભન્તે, તં રજોજલ્લં પવાહેત્વા સુન્હાતા સુવિલિત્તા કપ્પિતકેસમસ્સૂ ઓદાતવત્થવસના પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતા સમઙ્ગિભૂતા પરિચારેસ્સન્તી’’ [ચારિયન્તિ (સ્યા.)] તિ.

અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘ન વાયમેય્ય સબ્બત્થ, નાઞ્ઞસ્સ પુરિસો સિયા;

નાઞ્ઞં નિસ્સાય જીવેય્ય, ધમ્મેન ન વણિં [વાણિં (સી.), વણી (સ્યા. પી.), વાણિજં (ક.)] ચરે’’તિ. દુતિયં;