નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

ખુદ્દકનિકાયે

થેરીગાથાપાળિ

૧. એકકનિપાતો

૧. અઞ્ઞતરાથેરીગાથા

૧. ‘‘સુખં સુપાહિ થેરિકે, કત્વા ચોળેન પારુતા;

ઉપસન્તો હિ તે રાગો, સુક્ખડાકં વ કુમ્ભિય’’ન્તિ.

ઇત્થં સુદં અઞ્ઞતરા થેરી અપઞ્ઞાતા ભિક્ખુની ગાથં અભાસિત્થાતિ.

૨. મુત્તાથેરીગાથા

૨. ‘‘મુત્તે મુચ્ચસ્સુ યોગેહિ, ચન્દો રાહુગ્ગહા ઇવ;

વિપ્પમુત્તેન ચિત્તેન, અનણા ભુઞ્જ પિણ્ડક’’ન્તિ.

ઇત્થં સુદં ભગવા મુત્તં સિક્ખમાનં ઇમાય ગાથાય અભિણ્હં ઓવદતીતિ.

૩. પુણ્ણાથેરીગાથા

૩. ‘‘પુણ્ણે પૂરસ્સુ ધમ્મેહિ, ચન્દો પન્નરસેરિવ;

પરિપુણ્ણાય પઞ્ઞાય, તમોખન્ધં [તમોક્ખન્ધં (સી. સ્યા.)] પદાલયા’’તિ.

ઇત્થં સુદં પુણ્ણા થેરી ગાથં અભાસિત્થાતિ.

૪. તિસ્સાથેરીગાથા

૪. ‘‘તિસ્સે સિક્ખસ્સુ સિક્ખાય, મા તં યોગા ઉપચ્ચગું;

સબ્બયોગવિસંયુત્તા, ચર લોકે અનાસવા’’તિ.

… તિસ્સા થેરી….

૫. અઞ્ઞતરાતિસ્સાથેરીગાથા

૫. ‘‘તિસ્સે યુઞ્જસ્સુ ધમ્મેહિ, ખણો તં મા ઉપચ્ચગા;

ખણાતીતા હિ સોચન્તિ, નિરયમ્હિ સમપ્પિતા’’તિ.

… અઞ્ઞતરા તિસ્સા થેરી….

૬. ધીરાથેરીગાથા

૬. ‘‘ધીરે નિરોધં ફુસેહિ [ફુસ્સેહિ (સી.)], સઞ્ઞાવૂપસમં સુખં;

આરાધયાહિ નિબ્બાનં, યોગક્ખેમમનુત્તર’’ન્તિ [યોગક્ખેમં અનુત્તરન્તિ (સી. સ્યા.)].

… ધીરા થેરી….

૭. વીરાથેરીગાથા

૭. ‘‘વીરા વીરેહિ [ધીરા ધીરેહિ (ક.)] ધમ્મેહિ, ભિક્ખુની ભાવિતિન્દ્રિયા;

ધારેહિ અન્તિમં દેહં, જેત્વા મારં સવાહિનિ’’ન્તિ [સવાહનન્તિ (ક.)].

… વીરા થેરી….

૮. મિત્તાથેરીગાથા

૮. ‘‘સદ્ધાય પબ્બજિત્વાન, મિત્તે મિત્તરતા ભવ;

ભાવેહિ કુસલે ધમ્મે, યોગક્ખેમસ્સ પત્તિયા’’તિ.

… મિત્તા થેરી….

૯. ભદ્રાથેરીગાથા

૯. ‘‘સદ્ધાય પબ્બજિત્વાન, ભદ્રે ભદ્રરતા ભવ;

ભાવેહિ કુસલે ધમ્મે, યોગક્ખેમમનુત્તર’’ન્તિ.

… ભદ્રા થેરી….

૧૦. ઉપસમાથેરીગાથા

૧૦. ‘‘ઉપસમે તરે ઓઘં, મચ્ચુધેય્યં સુદુત્તરં;

ધારેહિ અન્તિમં દેહં, જેત્વા મારં સવાહન’’ન્તિ.

… ઉપસમા થેરી….

૧૧. મુત્તાથેરીગાથા

૧૧. ‘‘સુમુત્તા સાધુમુત્તામ્હિ, તીહિ ખુજ્જેહિ મુત્તિયા;

ઉદુક્ખલેન મુસલેન, પતિના ખુજ્જકેન ચ;

મુત્તામ્હિ જાતિમરણા, ભવનેત્તિ સમૂહતા’’તિ.

… મુત્તા થેરી….

૧૨. ધમ્મદિન્નાથેરીગાથા

૧૨. ‘‘છન્દજાતા અવસાયી, મનસા ચ ફુટા [ફુટ્ઠા (સ્યા.), ફુઠા (સી. અટ્ઠ.)] સિયા;

કામેસુ અપ્પટિબદ્ધચિત્તા [અપ્પટિબન્ધચિત્તા (ક.)], ઉદ્ધંસોતાતિ વુચ્ચતી’’તિ [ઉદ્ધંસોતા વિમુચ્ચતીતિ (સી. પી.)].

… ધમ્મદિન્ના થેરી….

૧૩.વિસાખાથેરીગાથા

૧૩. ‘‘કરોથ બુદ્ધસાસનં, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ;

ખિપ્પં પાદાનિ ધોવિત્વા, એકમન્તે નિસીદથા’’તિ.

… વિસાખા થેરી….

૧૪.સુમનાથેરીગાથા

૧૪. ‘‘ધાતુયો દુક્ખતો દિસ્વા, મા જાતિં પુનરાગમિ;

ભવે છન્દં વિરાજેત્વા, ઉપસન્તા ચરિસ્સસી’’તિ.

… સુમના થેરી….

૧૫. ઉત્તરાથેરીગાથા

૧૫. ‘‘કાયેન સંવુતા આસિં, વાચાય ઉદ ચેતસા;

સમૂલં તણ્હમબ્બુય્હ, સીતિભૂતામ્હિ નિબ્બુતા’’તિ.

… ઉત્તરા થેરી….

૧૬. વુડ્ઢપબ્બજિતસુમનાથેરીગાથા

૧૬. ‘‘સુખં ત્વં વુડ્ઢિકે સેહિ, કત્વા ચોળેન પારૂતા;

ઉપસન્તો હિ તે રાગો, સીતિભૂતાસિ નિબ્બુતા’’તિ.

… સુમના વુડ્ઢપબ્બજિતા થેરી….

૧૭. ધમ્માથેરીગાથા

૧૭. ‘‘પિણ્ડપાતં ચરિત્વાન, દણ્ડમોલુબ્ભ દુબ્બલા;

વેધમાનેહિ ગત્તેહિ, તત્થેવ નિપતિં છમા;

દિસ્વા આદીનવં કાયે, અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે’’તિ.

… ધમ્મા થેરી….

૧૮. સઙ્ઘાથેરીગાથા

૧૮. ‘‘હિત્વા ઘરે પબ્બજિત્વા [પબ્બજિતા (સી. અટ્ઠ.)], હિત્વા પુત્તં પસું પિયં;

હિત્વા રાગઞ્ચ દોસઞ્ચ, અવિજ્જઞ્ચ વિરાજિય;

સમૂલં તણ્હમબ્બુય્હ, ઉપસન્તામ્હિ નિબ્બુતા’’તિ.

… સઙ્ઘા થેરી….

એકકનિપાતો નિટ્ઠિતો.

૨. દુકનિપાતો

૧. અભિરૂપનન્દાથેરીગાથા

૧૯. [અપ. થેરી ૨.૪.૧૫૭ અપદાનેપિ] ‘‘આતુરં અસુચિં પૂતિં, પસ્સ નન્દે સમુસ્સયં;

અસુભાય ચિત્તં ભાવેહિ, એકગ્ગં સુસમાહિતં.

૨૦. ‘‘અનિમિત્તઞ્ચ ભાવેહિ, માનાનુસયમુજ્જહ;

તતો માનાભિસમયા, ઉપસન્તા ચરિસ્સસી’’તિ.

ઇત્થં સુદં ભગવા અભિરૂપનન્દં સિક્ખમાનં ઇમાહિ ગાથાહિ અભિણ્હં ઓવદતીતિ [ઇત્થં સુદં ભગવા અભિરૂપનન્દં સિક્ખમાનં ઇમાહિ ગાથાહિ અભિણ્હં ઓવદતીતિ (ક.)].

૨. જેન્તાથેરીગાથા

૨૧. ‘‘યે ઇમે સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા, મગ્ગા નિબ્બાનપત્તિયા;

ભાવિતા તે મયા સબ્બે, યથા બુદ્ધેન દેસિતા.

૨૨. ‘‘દિટ્ઠો હિ મે સો ભગવા, અન્તિમોયં સમુસ્સયો;

વિક્ખીણો જાતિસંસારો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ.

ઇત્થં સુદં જેન્તા થેરી ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

૩. સુમઙ્ગલમાતાથેરીગાથા

૨૩. ‘‘સુમુત્તિકા સુમુત્તિકા [સુમુત્તિકે સુમુત્તિકે (સી.), સુમુત્તિકે સુમુત્તિકા (સ્યા. ક.)], સાધુમુત્તિકામ્હિ મુસલસ્સ;

અહિરિકો મે છત્તકં વાપિ, ઉક્ખલિકા મે દેડ્ડુભં વાતિ.

૨૪. ‘‘રાગઞ્ચ અહં દોસઞ્ચ, ચિચ્ચિટિ ચિચ્ચિટીતિ વિહનામિ;

સા રુક્ખમૂલમુપગમ્મ, અહો સુખન્તિ સુખતો ઝાયામી’’તિ.

… સુમઙ્ગલમાતા થેરી [અઞ્ઞતરા થેરી ભિક્ખુની અપઞ્ઞાતા (સ્યા. ક.)].

૪. અડ્ઢકાસિથેરીગાથા

૨૫. ‘‘યાવ કાસિજનપદો, સુઙ્કો મે તત્થકો અહુ;

તં કત્વા નેગમો અગ્ઘં, અડ્ઢેનગ્ઘં ઠપેસિ મં.

૨૬. ‘‘અથ નિબ્બિન્દહં રૂપે, નિબ્બિન્દઞ્ચ વિરજ્જહં;

મા પુન જાતિસંસારં, સન્ધાવેય્યં પુનપ્પુનં;

તિસ્સો વિજ્જા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… અડ્ઢકાસિ થેરી….

૫. ચિત્તાથેરીગાથા

૨૭. ‘‘કિઞ્ચાપિ ખોમ્હિ કિસિકા, ગિલાના બાળ્હદુબ્બલા;

દણ્ડમોલુબ્ભ ગચ્છામિ, પબ્બતં અભિરૂહિય.

૨૮. ‘‘સઙ્ઘાટિં નિક્ખિપિત્વાન, પત્તકઞ્ચ નિકુજ્જિય;

સેલે ખમ્ભેસિમત્તાનં, તમોખન્ધં પદાલિયા’’તિ.

… ચિત્તા થેરી….

૬. મેત્તિકાથેરીગાથા

૨૯. ‘‘કિઞ્ચાપિ ખોમ્હિ દુક્ખિતા, દુબ્બલા ગતયોબ્બના;

દણ્ડમોલુબ્ભ ગચ્છામિ, પબ્બતં અભિરૂહિય.

૩૦. ‘‘નિક્ખિપિત્વાન સઙ્ઘાટિં, પત્તકઞ્ચ નિકુજ્જિય;

નિસિન્ના ચમ્હિ સેલમ્હિ, અથ ચિત્તં વિમુચ્ચિ મે;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… મેત્તિકા થેરી….

૭. મિત્તાથેરીગાથા

૩૧. ‘‘ચાતુદ્દસિં પઞ્ચદસિં, યા ચ પક્ખસ્સ અટ્ઠમી;

પાટિહારિયપક્ખઞ્ચ, અટ્ઠઙ્ગસુસમાગતં.

૩૨. ‘‘ઉપોસથં ઉપાગચ્છિં, દેવકાયાભિનન્દિની;

સાજ્જ એકેન ભત્તેન, મુણ્ડા સઙ્ઘાટિપારુતા;

દેવકાયં ન પત્થેહં, વિનેય્ય હદયે દર’’ન્તિ.

… મિત્તા થેરી….

૮. અભયમાતુથેરીગાથા

૩૩. ‘‘ઉદ્ધં પાદતલા અમ્મ, અધો વે કેસમત્થકા;

પચ્ચવેક્ખસ્સુમં કાયં, અસુચિં પૂતિગન્ધિકં.

૩૪. ‘‘એવં વિહરમાનાય, સબ્બો રાગો સમૂહતો;

પરિળાહો સમુચ્છિન્નો, સીતિભૂતામ્હિ નિબ્બુતા’’તિ.

… અભયમાતુ થેરી….

૯. અભયાથેરીગાથા

૩૫. ‘‘અભયે ભિદુરો કાયો, યત્થ સતા પુથુજ્જના;

નિક્ખિપિસ્સામિમં દેહં, સમ્પજાના સતીમતી.

૩૬. ‘‘બહૂહિ દુક્ખધમ્મેહિ, અપ્પમાદરતાય મે;

તણ્હક્ખયો અનુપ્પત્તો, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… અભયા થેરી….

૧૦. સામાથેરીગાથા

૩૭. ‘‘ચતુક્ખત્તું પઞ્ચક્ખત્તું, વિહારા ઉપનિક્ખમિં;

અલદ્ધા ચેતસો સન્તિં, ચિત્તે અવસવત્તિની;

તસ્સા મે અટ્ઠમી રત્તિ, યતો તણ્હા સમૂહતા.

૩૮. ‘‘બહૂહિ દુક્ખધમ્મેહિ, અપ્પમાદરતાય મે;

તણ્હક્ખયો અનુપ્પત્તો, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

… સામા થેરી….

દુકનિપાતો નિટ્ઠિતો.

૩. તિકનિપાતો

૧. અપરાસામાથેરીગાથા

૩૯. ‘‘પણ્ણવીસતિવસ્સાનિ, યતો પબ્બજિતાય મે;

નાભિજાનામિ ચિત્તસ્સ, સમં લદ્ધં કુદાચનં.