૧૦. દસકનિપાતો

૧. કાળુદાયિત્થેરગાથા

૫૨૭. ‘‘અઙ્ગારિનો દાનિ દુમા ભદન્તે, ફલેસિનો છદનં વિપ્પહાય;

તે અચ્ચિમન્તોવ પભાસયન્તિ, સમયો મહાવીર ભાગી રસાનં.

૫૨૮. ‘‘દુમાનિ ફુલ્લાનિ મનોરમાનિ, સમન્તતો સબ્બદિસા પવન્તિ;

પત્તં પહાય ફલમાસસાના [ફલમાસમાનો (ક.)], કાલો ઇતો પક્કમનાય વીર.

૫૨૯. ‘‘નેવાતિસીતં ન પનાતિઉણ્હં, સુખા ઉતુ અદ્ધનિયા ભદન્તે;

પસ્સન્તુ તં સાકિયા કોળિયા ચ, પચ્છામુખં રોહિનિયં તરન્તં.

૫૩૦. ‘‘આસાય કસતે ખેત્તં, બીજં આસાય વપ્પતિ;

આસાય વાણિજા યન્તિ, સમુદ્દં ધનહારકા;

યાય આસાય તિટ્ઠામિ, સા મે આસા સમિજ્ઝતુ.

૫૩૧. [સં. નિ. ૧.૧૯૮] ‘‘પુનપ્પુનં ચેવ વપન્તિ બીજં, પુનપ્પુનં વસ્સતિ દેવરાજા;

પુનપ્પુનં ખેત્તં કસન્તિ કસ્સકા, પુનપ્પુનં ધઞ્ઞમુપેતિ રટ્ઠં.

૫૩૨. [સં. નિ. ૧.૧૯૮] ‘‘પુનપ્પુનં યાચનકા ચરન્તિ, પુનપ્પુનં દાનપતી દદન્તિ;

પુનપ્પુનં દાનપતી દદિત્વા, પુનપ્પુનં સગ્ગમુપેન્તિ ઠાનં.

૫૩૩. ‘‘વીરો હવે સત્તયુગં પુનેતિ, યસ્મિં કુલે જાયતિ ભૂરિપઞ્ઞો;

મઞ્ઞામહં સક્કતિ દેવદેવો, તયા હિ જાતો [તયાભિજાતો (સી.)] મુનિ સચ્ચનામો.

૫૩૪. ‘‘સુદ્ધોદનો નામ પિતા મહેસિનો, બુદ્ધસ્સ માતા પન માયનામા;

યા બોધિસત્તં પરિહરિય કુચ્છિના, કાયસ્સ ભેદા તિદિવમ્હિ મોદતિ.

૫૩૫. ‘‘સા ગોતમી કાલકતા ઇતો ચુતા, દિબ્બેહિ કામેહિ સમઙ્ગિભૂતા;

સા મોદતિ કામગુણેહિ પઞ્ચહિ, પરિવારિતા દેવગણેહિ તેહિ.

૫૩૬. ‘‘બુદ્ધસ્સ પુત્તોમ્હિ અસય્હસાહિનો, અઙ્ગીરસસ્સપ્પટિમસ્સ તાદિનો;

પિતુપિતા મય્હં તુવંસિ સક્ક, ધમ્મેન મે ગોતમ અય્યકોસી’’તિ.

… કાળુદાયી થેરો….

૨. એકવિહારિયત્થેરગાથા

૫૩૭. ‘‘પુરતો પચ્છતો વાપિ, અપરો ચે ન વિજ્જતિ;

અતીવ ફાસુ ભવતિ, એકસ્સ વસતો વને.

૫૩૮. ‘‘હન્દ એકો ગમિસ્સામિ, અરઞ્ઞં બુદ્ધવણ્ણિતં;

ફાસુ [ફાસું (સ્યા. પી.)] એકવિહારિસ્સ, પહિતત્તસ્સ ભિક્ખુનો.

૫૩૯. ‘‘યોગી-પીતિકરં રમ્મં, મત્તકુઞ્જરસેવિતં;

એકો અત્તવસી ખિપ્પં, પવિસિસ્સામિ કાનનં.

૫૪૦. ‘‘સુપુપ્ફિતે સીતવને, સીતલે ગિરિકન્દરે;

ગત્તાનિ પરિસિઞ્ચિત્વા, ચઙ્કમિસ્સામિ એકકો.

૫૪૧. ‘‘એકાકિયો અદુતિયો, રમણીયે મહાવને;

કદાહં વિહરિસ્સામિ, કતકિચ્ચો અનાસવો.

૫૪૨. ‘‘એવં મે કત્તુકામસ્સ, અધિપ્પાયો સમિજ્ઝતુ;

સાધિયિસ્સામહંયેવ, નાઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો.

૫૪૩. ‘‘એસ બન્ધામિ સન્નાહં, પવિસિસ્સામિ કાનનં;

ન તતો નિક્ખમિસ્સામિ, અપ્પત્તો આસવક્ખયં.

૫૪૪. ‘‘માલુતે ઉપવાયન્તે, સીતે સુરભિગન્ધિકે [ગન્ધકે (સ્યા. પી. ક.)];

અવિજ્જં દાલયિસ્સામિ, નિસિન્નો નગમુદ્ધનિ.

૫૪૫. ‘‘વને કુસુમસઞ્છન્ને, પબ્ભારે નૂન સીતલે;

વિમુત્તિસુખેન સુખિતો, રમિસ્સામિ ગિરિબ્બજે.

૫૪૬. ‘‘સોહં પરિપુણ્ણસઙ્કપ્પો, ચન્દો પન્નરસો યથા;

સબ્બાસવપરિક્ખીણો, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’તિ.

… એકવિહારિયો થેરો….

૩. મહાકપ્પિનત્થેરગાથા

૫૪૭. ‘‘અનાગતં યો પટિકચ્ચ [પટિગચ્ચ (સી.)] પસ્સતિ, હિતઞ્ચ અત્થં અહિતઞ્ચ તં દ્વયં;

વિદ્દેસિનો તસ્સ હિતેસિનો વા, રન્ધં ન પસ્સન્તિ સમેક્ખમાના.

૫૪૮. [પટિ. મ. ૧.૧૬૦ પટિસમ્ભિદામગ્ગે] ‘‘આનાપાનસતી યસ્સ, પરિપુણ્ણા સુભાવિતા;

અનુપુબ્બં પરિચિતા, યથા બુદ્ધેન દેસિતા;

સોમં લોકં પભાસેતિ, અબ્ભા મુત્તોવ ચન્દિમા.

૫૪૯. ‘‘ઓદાતં વત મે ચિત્તં, અપ્પમાણં સુભાવિતં;

નિબ્બિદ્ધં પગ્ગહીતઞ્ચ, સબ્બા ઓભાસતે દિસા.

૫૫૦. ‘‘જીવતે વાપિ સપ્પઞ્ઞો, અપિ વિત્તપરિક્ખયો;

પઞ્ઞાય ચ અલાભેન, વિત્તવાપિ ન જીવતિ.

૫૫૧. ‘‘પઞ્ઞા સુતવિનિચ્છિની, પઞ્ઞા કિત્તિસિલોકવદ્ધની;

પઞ્ઞાસહિતો નરો ઇધ, અપિ દુક્ખેસુ સુખાનિ વિન્દતિ.

૫૫૨. ‘‘નાયં અજ્જતનો ધમ્મો, નચ્છેરો નપિ અબ્ભુતો;

યત્થ જાયેથ મીયેથ, તત્થ કિં વિય અબ્ભુતં.

૫૫૩. ‘‘અનન્તરં હિ જાતસ્સ, જીવિતા મરણં ધુવં;

જાતા જાતા મરન્તીધ, એવંધમ્મા હિ પાણિનો.

૫૫૪. ‘‘ન હેતદત્થાય મતસ્સ હોતિ, યં જીવિતત્થં પરપોરિસાનં;

મતમ્હિ રુણ્ણં ન યસો ન લોક્યં, ન વણ્ણિતં સમણબ્રાહ્મણેહિ.

૫૫૫. ‘‘ચક્ખું સરીરં ઉપહન્તિ તેન [ઉપહન્તિ રુણ્ણં (સી.), ઉપહન્તિ રોણ્ણં (સ્યા. પી.)], નિહીયતિ વણ્ણબલં મતી ચ;

આનન્દિનો તસ્સ દિસા ભવન્તિ, હિતેસિનો નાસ્સ સુખી ભવન્તિ.

૫૫૬. ‘‘તસ્મા હિ ઇચ્છેય્ય કુલે વસન્તે, મેધાવિનો ચેવ બહુસ્સુતે ચ;

યેસં હિ પઞ્ઞાવિભવેન કિચ્ચં, તરન્તિ નાવાય નદિંવ પુણ્ણ’’ન્તિ.

… મહાકપ્પિનો થેરો….

૪. ચૂળપન્થકત્થેરગાથા

૫૫૭. ‘‘દન્ધા મય્હં ગતી આસિ, પરિભૂતો પુરે અહં;

ભાતા ચ મં પણામેસિ, ‘ગચ્છ દાનિ તુવં ઘરં’.

૫૫૮. ‘‘સોહં પણામિતો સન્તો [ભાતા (અટ્ઠ.)], સઙ્ઘારામસ્સ કોટ્ઠકે;

દુમ્મનો તત્થ અટ્ઠાસિં, સાસનસ્મિં અપેક્ખવા.

૫૫૯. ‘‘ભગવા તત્થ આગચ્છિ [આગઞ્છિ (સી. પી.)], સીસં મય્હં પરામસિ;

બાહાય મં ગહેત્વાન, સઙ્ઘારામં પવેસયિ.

૫૬૦. ‘‘અનુકમ્પાય મે સત્થા, પાદાસિ પાદપુઞ્છનિં;

‘એતં સુદ્ધં અધિટ્ઠેહિ, એકમન્તં સ્વધિટ્ઠિતં’.

૫૬૧. ‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, વિહાસિં સાસને રતો;

સમાધિં પટિપાદેસિં, ઉત્તમત્થસ્સ પત્તિયા.

૫૬૨. ‘‘પુબ્બેનિવાસં જાનામિ, દિબ્બચક્ખુ વિસોધિતં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૫૬૩. ‘‘સહસ્સક્ખત્તુમત્તાનં, નિમ્મિનિત્વાન પન્થકો;

નિસીદમ્બવને રમ્મે, યાવ કાલપ્પવેદના.

૫૬૪. ‘‘તતો મે સત્થા પાહેસિ, દૂતં કાલપ્પવેદકં;

પવેદિતમ્હિ કાલમ્હિ, વેહાસાદુપસઙ્કમિં [વેહાસાનુપસઙ્કમિં (સ્યા. ક.)].

૫૬૫. ‘‘વન્દિત્વા સત્થુનો પાદે, એકમન્તં નિસીદહં;

નિસિન્નં મં વિદિત્વાન, અથ સત્થા પટિગ્ગહિ.

૫૬૬. ‘‘આયાગો સબ્બલોકસ્સ, આહુતીનં પટિગ્ગહો;

પુઞ્ઞક્ખેત્તં મનુસ્સાનં, પટિગણ્હિત્થ દક્ખિણ’’ન્તિ.

… ચૂળપન્થકો થેરો….

૫. કપ્પત્થેરગાથા

૫૬૭. ‘‘નાનાકુલમલસમ્પુણ્ણો, મહાઉક્કારસમ્ભવો;

ચન્દનિકંવ પરિપક્કં, મહાગણ્ડો મહાવણો.

૫૬૮. ‘‘પુબ્બરુહિરસમ્પુણ્ણો, ગૂથકૂપેન ગાળ્હિતો [ગૂથકૂપે નિગાળ્હિતો (સ્યા. પી. ક.)];

આપોપગ્ઘરણો કાયો, સદા સન્દતિ પૂતિકં.

૫૬૯. ‘‘સટ્ઠિકણ્ડરસમ્બન્ધો, મંસલેપનલેપિતો;

ચમ્મકઞ્ચુકસન્નદ્ધો, પૂતિકાયો નિરત્થકો.

૫૭૦. ‘‘અટ્ઠિસઙ્ઘાતઘટિતો, ન્હારુસુત્તનિબન્ધનો;

નેકેસં સંગતીભાવા, કપ્પેતિ ઇરિયાપથં.

૫૭૧. ‘‘ધુવપ્પયાતો મરણાય, મચ્ચુરાજસ્સ સન્તિકે;

ઇધેવ છડ્ડયિત્વાન, યેનકામઙ્ગમો નરો.

૫૭૨. ‘‘અવિજ્જાય નિવુતો કાયો, ચતુગન્થેન ગન્થિતો;

ઓઘસંસીદનો કાયો, અનુસયજાલમોત્થતો.

૫૭૩. ‘‘પઞ્ચનીવરણે યુત્તો, વિતક્કેન સમપ્પિતો;

તણ્હામૂલેનાનુગતો, મોહચ્છાદનછાદિતો.

૫૭૪. ‘‘એવાયં વત્તતે કાયો, કમ્મયન્તેન યન્તિતો;

સમ્પત્તિ ચ વિપત્યન્તા, નાનાભાવો વિપજ્જતિ.

૫૭૫. ‘‘યેમં કાયં મમાયન્તિ, અન્ધબાલા પુથુજ્જના;

વડ્ઢેન્તિ કટસિં ઘોરં, આદિયન્તિ પુનબ્ભવં.

૫૭૬. ‘‘યેમં કાયં વિવજ્જેન્તિ, ગૂથલિત્તંવ પન્નગં;

ભવમૂલં વમિત્વાન, પરિનિબ્બિસ્સન્તિનાસવા’’તિ [પરિનિબ્બન્તુનાસવા (સી.)].

… કપ્પો થેરો….

૬. વઙ્ગન્તપુત્તઉપસેનત્થેરગાથા

૫૭૭. ‘‘વિવિત્તં અપ્પનિગ્ઘોસં, વાળમિગનિસેવિતં;

સેવે સેનાસનં ભિક્ખુ, પટિસલ્લાનકારણા.

૫૭૮. ‘‘સઙ્કારપુઞ્જા આહત્વા [આહિત્વા (ક.)], સુસાના રથિયાહિ ચ;

તતો સઙ્ઘાટિકં કત્વા, લૂખં ધારેય્ય ચીવરં.

૫૭૯. ‘‘નીચં મનં કરિત્વાન, સપદાનં કુલા કુલં;

પિણ્ડિકાય ચરે ભિક્ખુ, ગુત્તદ્વારો સુસંવુતો.

૫૮૦. ‘‘લૂખેનપિ વા [લૂખેનપિ ચ (બહૂસુ)] સન્તુસ્સે, નાઞ્ઞં પત્થે રસં બહું;

રસેસુ અનુગિદ્ધસ્સ, ઝાને ન રમતી મનો.

૫૮૧. ‘‘અપ્પિચ્છો ચેવ સન્તુટ્ઠો, પવિવિત્તો વસે મુનિ;

અસંસટ્ઠો ગહટ્ઠેહિ, અનાગારેહિ ચૂભયં.

૫૮૨. ‘‘યથા જળો વ મૂગો વ, અત્તાનં દસ્સયે તથા;

નાતિવેલં સમ્ભાસેય્ય, સઙ્ઘમજ્ઝમ્હિ પણ્ડિતો.

૫૮૩. ‘‘ન સો ઉપવદે કઞ્ચિ, ઉપઘાતં વિવજ્જયે;

સંવુતો પાતિમોક્ખસ્મિં, મત્તઞ્ઞૂ ચસ્સ ભોજને.

૫૮૪. ‘‘સુગ્ગહીતનિમિત્તસ્સ, ચિત્તસ્સુપ્પાદકોવિદો;

સમં અનુયુઞ્જેય્ય, કાલેન ચ વિપસ્સનં.

૫૮૫. ‘‘વીરિયસાતચ્ચસમ્પન્નો, યુત્તયોગો સદા સિયા;

ન ચ અપ્પત્વા દુક્ખન્તં, વિસ્સાસં એય્ય પણ્ડિતો.

૫૮૬. ‘‘એવં વિહરમાનસ્સ, સુદ્ધિકામસ્સ ભિક્ખુનો;

ખીયન્તિ આસવા સબ્બે, નિબ્બુતિઞ્ચાધિગચ્છતી’’તિ.

… ઉપસેનો વઙ્ગન્તપુત્તો થેરો….

૭. (અપર)-ગોતમત્થેરગાથા

૫૮૭. ‘‘વિજાનેય્ય સકં અત્થં, અવલોકેય્યાથ પાવચનં;

યઞ્ચેત્થ અસ્સ પતિરૂપં, સામઞ્ઞં અજ્ઝુપગતસ્સ.

૫૮૮. ‘‘મિત્તં ઇધ ચ કલ્યાણં, સિક્ખા વિપુલં સમાદાનં;

સુસ્સૂસા ચ ગરૂનં, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.

૫૮૯. ‘‘બુદ્ધેસુ સગારવતા, ધમ્મે અપચિતિ યથાભૂતં;

સઙ્ઘે ચ ચિત્તિકારો, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.

૫૯૦. ‘‘આચારગોચરે યુત્તો, આજીવો સોધિતો અગારય્હો;

ચિત્તસ્સ ચ સણ્ઠપનં, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.

૫૯૧. ‘‘ચારિત્તં અથ વારિત્તં, ઇરિયાપથિયં પસાદનિયં;

અધિચિત્તે ચ આયોગો, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.

૫૯૨. ‘‘આરઞ્ઞકાનિ સેનાસનાનિ, પન્તાનિ અપ્પસદ્દાનિ;

ભજિતબ્બાનિ મુનિના, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.

૫૯૩. ‘‘સીલઞ્ચ બાહુસચ્ચઞ્ચ, ધમ્માનં પવિચયો યથાભૂતં;

સચ્ચાનં અભિસમયો, એતં સમણસ્સ પતિરૂપં.