૭. બ્રાહ્મણધમ્મિકસુત્તં

એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સમ્બહુલા કોસલકા બ્રાહ્મણમહાસાલા જિણ્ણા વુડ્ઢા મહલ્લકા અદ્ધગતા વયોઅનુપ્પત્તા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે બ્રાહ્મણમહાસાલા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘સન્દિસ્સન્તિ નુ ખો, ભો ગોતમ, એતરહિ બ્રાહ્મણા પોરાણાનં બ્રાહ્મણાનં બ્રાહ્મણધમ્મે’’તિ? ‘‘ન ખો, બ્રાહ્મણા, સન્દિસ્સન્તિ એતરહિ બ્રાહ્મણા પોરાણાનં બ્રાહ્મણાનં બ્રાહ્મણધમ્મે’’તિ. ‘‘સાધુ નો ભવં ગોતમો પોરાણાનં બ્રાહ્મણાનં બ્રાહ્મણધમ્મં ભાસતુ, સચે ભોતો ગોતમસ્સ અગરૂ’’તિ. ‘‘તેન હિ, બ્રાહ્મણા, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભો’’તિ ખો તે બ્રાહ્મણમહાસાલા ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

૨૮૬. ‘‘ઇસયો પુબ્બકા આસું, સઞ્ઞતત્તા તપસ્સિનો;

પઞ્ચ કામગુણે હિત્વા, અત્તદત્થમચારિસું.

૨૮૭. ‘‘ન પસૂ બ્રાહ્મણાનાસું, ન હિરઞ્ઞં ન ધાનિયં;

સજ્ઝાયધનધઞ્ઞાસું, બ્રહ્મં નિધિમપાલયું.

૨૮૮. ‘‘યં નેસં પકતં આસિ, દ્વારભત્તં ઉપટ્ઠિતં;

સદ્ધાપકતમેસાનં, દાતવે તદમઞ્ઞિસું.

૨૮૯. ‘‘નાનારત્તેહિ વત્થેહિ, સયનેહાવસથેહિ ચ;

ફીતા જનપદા રટ્ઠા, તે નમસ્સિંસુ બ્રાહ્મણે.

૨૯૦. ‘‘અવજ્ઝા બ્રાહ્મણા આસું, અજેય્યા ધમ્મરક્ખિતા;

ન ને કોચિ નિવારેસિ, કુલદ્વારેસુ સબ્બસો.

૨૯૧. ‘‘અટ્ઠચત્તાલીસં વસ્સાનિ, (કોમાર) બ્રહ્મચરિયં ચરિંસુ તે;

વિજ્જાચરણપરિયેટ્ઠિં, અચરું બ્રાહ્મણા પુરે.

૨૯૨. ‘‘ન બ્રાહ્મણા અઞ્ઞમગમું, નપિ ભરિયં કિણિંસુ તે;

સમ્પિયેનેવ સંવાસં, સઙ્ગન્ત્વા સમરોચયું.

૨૯૩. ‘‘અઞ્ઞત્ર તમ્હા સમયા, ઉતુવેરમણિં પતિ;

અન્તરા મેથુનં ધમ્મં, નાસ્સુ ગચ્છન્તિ બ્રાહ્મણા.

૨૯૪. ‘‘બ્રહ્મચરિયઞ્ચ સીલઞ્ચ, અજ્જવં મદ્દવં તપં;

સોરચ્ચં અવિહિંસઞ્ચ, ખન્તિઞ્ચાપિ અવણ્ણયું.

૨૯૫. ‘‘યો નેસં પરમો આસિ, બ્રહ્મા દળ્હપરક્કમો;

સ વાપિ મેથુનં ધમ્મં, સુપિનન્તેપિ નાગમા.

૨૯૬. ‘‘તસ્સ વત્તમનુસિક્ખન્તા, ઇધેકે વિઞ્ઞુજાતિકા;

બ્રહ્મચરિયઞ્ચ સીલઞ્ચ, ખન્તિઞ્ચાપિ અવણ્ણયું.

૨૯૭. ‘‘તણ્ડુલં સયનં વત્થં, સપ્પિતેલઞ્ચ યાચિય;

ધમ્મેન સમોધાનેત્વા, તતો યઞ્ઞમકપ્પયું.

૨૯૮. ‘‘ઉપટ્ઠિતસ્મિં યઞ્ઞસ્મિં, નાસ્સુ ગાવો હનિંસુ તે;

યથા માતા પિતા ભાતા, અઞ્ઞે વાપિ ચ ઞાતકા;

ગાવો નો પરમા મિત્તા, યાસુ જાયન્તિ ઓસધા.

૨૯૯. ‘‘અન્નદા બલદા ચેતા, વણ્ણદા સુખદા તથા [સુખદા ચ તા (ક.)];

એતમત્થવસં ઞત્વા, નાસ્સુ ગાવો હનિંસુ તે.

૩૦૦. ‘‘સુખુમાલા મહાકાયા, વણ્ણવન્તો યસસ્સિનો;

બ્રાહ્મણા સેહિ ધમ્મેહિ, કિચ્ચાકિચ્ચેસુ ઉસ્સુકા;

યાવ લોકે અવત્તિંસુ, સુખમેધિત્થયં પજા.

૩૦૧. ‘‘તેસં આસિ વિપલ્લાસો, દિસ્વાન અણુતો અણું;

રાજિનો ચ વિયાકારં, નારિયો સમલઙ્કતા.

૩૦૨. ‘‘રથે ચાજઞ્ઞસંયુત્તે, સુકતે ચિત્તસિબ્બને;

નિવેસને નિવેસે ચ, વિભત્તે ભાગસો મિતે.

૩૦૩. ‘‘ગોમણ્ડલપરિબ્યૂળ્હં, નારીવરગણાયુતં;

ઉળારં માનુસં ભોગં, અભિજ્ઝાયિંસુ બ્રાહ્મણા.

૩૦૪. ‘‘તે તત્થ મન્તે ગન્થેત્વા, ઓક્કાકં તદુપાગમું;

પહૂતધનધઞ્ઞોસિ, યજસ્સુ બહુ તે વિત્તં;

યજસ્સુ બહુ તે ધનં.

૩૦૫. ‘‘તતો ચ રાજા સઞ્ઞત્તો, બ્રાહ્મણેહિ રથેસભો;

અસ્સમેધં પુરિસમેધં, સમ્માપાસં વાજપેય્યં નિરગ્ગળં;

એતે યાગે યજિત્વાન, બ્રાહ્મણાનમદા ધનં.

૩૦૬. ‘‘ગાવો સયનઞ્ચ વત્થઞ્ચ, નારિયો સમલઙ્કતા;

રથે ચાજઞ્ઞસંયુત્તે, સુકતે ચિત્તસિબ્બને.

૩૦૭. ‘‘નિવેસનાનિ રમ્માનિ, સુવિભત્તાનિ ભાગસો;

નાનાધઞ્ઞસ્સ પૂરેત્વા, બ્રાહ્મણાનમદા ધનં.

૩૦૮. ‘‘તે ચ તત્થ ધનં લદ્ધા, સન્નિધિં સમરોચયું;

તેસં ઇચ્છાવતિણ્ણાનં, ભિય્યો તણ્હા પવડ્ઢથ;

તે તત્થ મન્તે ગન્થેત્વા, ઓક્કાકં પુનમુપાગમું.

૩૦૯. ‘‘યથા આપો ચ પથવી ચ, હિરઞ્ઞં ધનધાનિયં;

એવં ગાવો મનુસ્સાનં, પરિક્ખારો સો હિ પાણિનં;

યજસ્સુ બહુ તે વિત્તં, યજસ્સુ બહુ તે ધનં.

૩૧૦. ‘‘તતો ચ રાજા સઞ્ઞત્તો, બ્રાહ્મણેહિ રથેસભો;

નેકા સતસહસ્સિયો, ગાવો યઞ્ઞે અઘાતયિ.

૩૧૧. ‘‘ન પાદા ન વિસાણેન, નાસ્સુ હિંસન્તિ કેનચિ;

ગાવો એળકસમાના, સોરતા કુમ્ભદૂહના;

તા વિસાણે ગહેત્વાન, રાજા સત્થેન ઘાતયિ.

૩૧૨. ‘‘તતો દેવા પિતરો ચ [તતો ચ દેવા પિતરો (સી. સ્યા.)], ઇન્દો અસુરરક્ખસા;

અધમ્મો ઇતિ પક્કન્દું, યં સત્થં નિપતી ગવે.

૩૧૩. ‘‘તયો રોગા પુરે આસું, ઇચ્છા અનસનં જરા;

પસૂનઞ્ચ સમારમ્ભા, અટ્ઠાનવુતિમાગમું.

૩૧૪. ‘‘એસો અધમ્મો દણ્ડાનં, ઓક્કન્તો પુરાણો અહુ;

અદૂસિકાયો હઞ્ઞન્તિ, ધમ્મા ધંસન્તિ [ધંસેન્તિ (સી. પી.)] યાજકા.

૩૧૫. ‘‘એવમેસો અણુધમ્મો, પોરાણો વિઞ્ઞુગરહિતો;

યત્થ એદિસકં પસ્સતિ, યાજકં ગરહતી [ગરહી (ક.)] જનો.

૩૧૬. ‘‘એવં ધમ્મે વિયાપન્ને, વિભિન્ના સુદ્દવેસ્સિકા;

પુથૂ વિભિન્ના ખત્તિયા, પતિં ભરિયાવમઞ્ઞથ.

૩૧૭. ‘‘ખત્તિયા બ્રહ્મબન્ધૂ ચ, યે ચઞ્ઞે ગોત્તરક્ખિતા;

જાતિવાદં નિરંકત્વા [નિરાકત્વા (?) યથા અનિરાકતજ્ઝાનોતિ], કામાનં વસમન્વગુ’’ન્તિ.

એવં વુત્તે, તે બ્રાહ્મણમહાસાલા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે. … ઉપાસકે નો ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતે સરણં ગતે’’તિ.

બ્રાહ્મણધમ્મિકસુત્તં સત્તમં નિટ્ઠિતં.