૮. વિપલ્લાસકથા

૨૩૬. પુરિમનિદાનં. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે [અ. નિ. ૪.૪૯ પસ્સિતબ્બા], સઞ્ઞાવિપલ્લાસા ચિત્તવિપલ્લાસા દિટ્ઠિવિપલ્લાસા. કતમે ચત્તારો? અનિચ્ચે, ભિક્ખવે, નિચ્ચન્તિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો. દુક્ખે, ભિક્ખવે, સુખન્તિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો. અનત્તનિ, ભિક્ખવે, અત્તાતિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો. અસુભે, ભિક્ખવે, સુભન્તિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો સઞ્ઞાવિપલ્લાસા ચિત્તવિપલ્લાસા દિટ્ઠિવિપલ્લાસા.

‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, નસઞ્ઞાવિપલ્લાસા નચિત્તવિપલ્લાસા નદિટ્ઠિવિપલ્લાસા. કતમે ચત્તારો? અનિચ્ચે, ભિક્ખવે, અનિચ્ચન્તિ નસઞ્ઞાવિપલ્લાસો નચિત્તવિપલ્લાસો નદિટ્ઠિવિપલ્લાસો. દુક્ખે, ભિક્ખવે, દુક્ખન્તિ નસઞ્ઞાવિપલ્લાસો નચિત્તવિપલ્લાસો નદિટ્ઠિવિપલ્લાસો. અનત્તનિ, ભિક્ખવે, અનત્તાતિ નસઞ્ઞાવિપલ્લાસો નચિત્તવિપલ્લાસો નદિટ્ઠિવિપલ્લાસો. અસુભે, ભિક્ખવે, અસુભન્તિ નસઞ્ઞાવિપલ્લાસો નચિત્તવિપલ્લાસો નદિટ્ઠિવિપલ્લાસો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો નસઞ્ઞાવિપલ્લાસા નચિત્તવિપલ્લાસા નદિટ્ઠિવિપલ્લાસા’’તિ.

‘‘અનિચ્ચે નિચ્ચસઞ્ઞિનો, દુક્ખે ચ સુખસઞ્ઞિનો;

અનત્તનિ ચ અત્તાતિ [અત્તસઞ્ઞિનો (સ્યા.) અ. નિ. ૪.૪૯ પસ્સિતબ્બા], અસુભે સુભસઞ્ઞિનો;

મિચ્છાદિટ્ઠિહતા સત્તા, ખિત્તચિત્તા વિસઞ્ઞિનો.

‘‘તે યોગયુત્તા મારસ્સ, અયોગક્ખેમિનો જના;

સત્તા ગચ્છન્તિ સંસારં, જાતિમરણગામિનો.

‘‘યદા ચ બુદ્ધા લોકસ્મિં, ઉપ્પજ્જન્તિ પભઙ્કરા;

તે ઇમં ધમ્મં પકાસેન્તિ, દુક્ખૂપસમગામિનં.

‘‘તેસં સુત્વાન સપ્પઞ્ઞા, સચિત્તં પચ્ચલદ્ધુ [પચ્ચલદ્ધું (સ્યા.), પચ્ચલદ્ધા અ. નિ. ૪.૪૯] તે;

અનિચ્ચં અનિચ્ચતો દક્ખું, દુક્ખમદ્દક્ખુ દુક્ખતો.

‘‘અનત્તનિ અનત્તાતિ, અસુભં અસુભતદ્દસું;

સમ્માદિટ્ઠિસમાદાના, સબ્બં દુક્ખં ઉપચ્ચગુ’’ન્તિ.

ઇમે ચત્તારો વિપલ્લાસા દિટ્ઠિસમ્પન્નસ્સ પુગ્ગલસ્સ પહીના, અપ્પહીનાતિ. કેચિ પહીના, કેચિ અપ્પહીના? અનિચ્ચે નિચ્ચન્તિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો પહીનો. દુક્ખે સુખન્તિ સઞ્ઞા ઉપ્પજ્જતિ, ચિત્તં ઉપ્પજ્જતિ, દિટ્ઠિવિપલ્લાસો પહીનો. અનત્તનિ અત્તાતિ સઞ્ઞાવિપલ્લાસો ચિત્તવિપલ્લાસો દિટ્ઠિવિપલ્લાસો પહીનો. અસુભે સુભન્તિ સઞ્ઞા ઉપ્પજ્જતિ, ચિત્તં ઉપ્પજ્જતિ, દિટ્ઠિવિપલ્લાસો પહીનો. દ્વીસુ વત્થૂસુ છ વિપલ્લાસા પહીના. દ્વીસુ વત્થૂસુ દ્વે વિપલ્લાસા પહીના, ચત્તારો વિપલ્લાસા અપ્પહીના. ચતૂસુ વત્થૂસુ અટ્ઠ વિપલ્લાસા પહીના, ચત્તારો વિપલ્લાસા અપ્પહીનાતિ.

વિપલ્લાસકથા નિટ્ઠિતા.