૧૦. મણ્ડપેય્યકથા

૨૩૮. ‘‘મણ્ડપેય્યમિદં, ભિક્ખવે, બ્રહ્મચરિયં. સત્થા સમ્મુખીભૂતો તિધત્તમણ્ડો [તિવિધો મણ્ડો (બહૂસુ) અટ્ઠકથા ઓલોકેતબ્બા]. સત્થરિ સમ્મુખીભૂતે દેસનામણ્ડો, પટિગ્ગહમણ્ડો, બ્રહ્મચરિયમણ્ડો’’.

કતમો દેસનામણ્ડો? ચતુન્નં અરિયસચ્ચાનં આચિક્ખના દેસના પઞ્ઞાપના પટ્ઠપના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકમ્મં [ઉત્તાનિકમ્મં (ક.)], ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં…પે… ચતુન્નં સમ્મપ્પધાનાનં… ચતુન્નં ઇદ્ધિપાદાનં… પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં… પઞ્ચન્નં બલાનં… સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં… અરિયસ્સ અટ્ઠઙ્ગિકસ્સ મગ્ગસ્સ આચિક્ખના દેસના પઞ્ઞાપના પટ્ઠપના વિવરણા વિભજના ઉત્તાનીકમ્મં – અયં દેસનામણ્ડો.

કતમો પટિગ્ગહમણ્ડો? ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઉપાસકા ઉપાસિકાયો દેવા મનુસ્સા યે વા પનઞ્ઞેપિ કેચિ વિઞ્ઞાતારો – અયં પટિગ્ગહમણ્ડો.

કતમો બ્રહ્મચરિયમણ્ડો? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો, સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ, સમ્માસઙ્કપ્પો, સમ્માવાચા, સમ્માકમ્મન્તો, સમ્માઆજીવો, સમ્માવાયામો, સમ્માસતિ, સમ્માસમાધિ – અયં બ્રહ્મચરિયમણ્ડો.

૨૩૯. અધિમોક્ખમણ્ડો સદ્ધિન્દ્રિયં, અસ્સદ્ધિયં કસટો; અસ્સદ્ધિયં કસટં છડ્ડેત્વા સદ્ધિન્દ્રિયસ્સ અધિમોક્ખમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો વીરિયિન્દ્રિયં, કોસજ્જં કસટો; કોસજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા વીરિયિન્દ્રિયસ્સ પગ્ગહમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિન્દ્રિયં, પમાદો કસટો; પમાદં કસટં છડ્ડેત્વા સતિન્દ્રિયસ્સ ઉપટ્ઠાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિન્દ્રિયં, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; ઉદ્ધચ્ચં કસટં છડ્ડેત્વા સમાધિન્દ્રિયસ્સ અવિક્ખેપમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. દસ્સનમણ્ડો પઞ્ઞિન્દ્રિયં, અવિજ્જં કસટો; અવિજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા પઞ્ઞિન્દ્રિયસ્સ દસ્સનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં.

અસ્સદ્ધિયે અકમ્પિયમણ્ડો સદ્ધાબલં, અસ્સદ્ધિયં કસટો; અસ્સદ્ધિયં કસટં છડ્ડેત્વા સદ્ધાબલસ્સ અસ્સદ્ધિયે અકમ્પિયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. કોસજ્જે અકમ્પિયમણ્ડો વીરિયબલં, કોસજ્જં કસટો; કોસજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા વીરિયબલસ્સ કોસજ્જે અકમ્પિયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પમાદે અકમ્પિયમણ્ડો સતિબલં, પમાદો કસટો; પમાદં કસટં છડ્ડેત્વા સતિબલસ્સ પમાદે અકમ્પિયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. ઉદ્ધચ્ચે અકમ્પિયમણ્ડો સમાધિબલં, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; ઉદ્ધચ્ચં કસટં છડ્ડેત્વા સમાધિબલસ્સ ઉદ્ધચ્ચે અકમ્પિયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. અવિજ્જાય અકમ્પિયમણ્ડો પઞ્ઞાબલં, અવિજ્જા કસટો; અવિજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા પઞ્ઞાબલસ્સ અવિજ્જાય અકમ્પિયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં.

ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગા, પમાદો કસટો; પમાદં કસટં છડ્ડેત્વા સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ ઉપટ્ઠાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પવિચયમણ્ડો ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, અવિજ્જા કસટો; અવિજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ પવિચયમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, કોસજ્જં કસટો; કોસજ્જં કસટં છડ્ડેત્વા વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ પગ્ગહમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. ફરણમણ્ડો પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પરિળાહો કસટો; પરિળાહં કસટં છડ્ડેત્વા પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ ફરણમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. ઉપસમમણ્ડો પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, દુટ્ઠુલ્લં કસટો; દુટ્ઠુલ્લં કસટં છડ્ડેત્વા પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ ઉપસમમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; ઉદ્ધચ્ચં કસટં છડ્ડેત્વા સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ અવિક્ખેપમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પટિસઙ્ખાનમણ્ડો ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, અપ્પટિસઙ્ખા કસટો; અપ્પટિસઙ્ખં કસટં છડ્ડેત્વા ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગસ્સ પટિસઙ્ખાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં.

દસ્સનમણ્ડો સમ્માદિટ્ઠિ, મિચ્છાદિટ્ઠિ કસટો; મિચ્છાદિટ્ઠિં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માદિટ્ઠિયા દસ્સનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. અભિનિરોપનમણ્ડો સમ્માસઙ્કપ્પો, મિચ્છાસઙ્કપ્પો કસટો; મિચ્છાસઙ્કપ્પં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ અભિનિરોપનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પરિગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાચા, મિચ્છાવાચા કસટો; મિચ્છાવાચં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માવાચાય પરિગ્ગહમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. સમુટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માકમ્મન્તો, મિચ્છાકમ્મન્તો કસટો; મિચ્છાકમ્મન્તં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માકમ્મન્તસ્સ સમુટ્ઠાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. વોદાનમણ્ડો સમ્માઆજીવો, મિચ્છાઆજીવો કસટો; મિચ્છાઆજીવં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માઆજીવસ્સ વોદાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાયામો, મિચ્છાવાયામો કસટો; મિચ્છાવાયામં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માવાયામસ્સ પગ્ગહમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માસતિ, મિચ્છાસતિ કસટો; મિચ્છાસતિં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માસતિયા ઉપટ્ઠાનમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમ્માસમાધિ, મિચ્છાસમાધિ કસટો; મિચ્છાસમાધિં કસટં છડ્ડેત્વા સમ્માસમાધિસ્સ અવિક્ખેપમણ્ડં પિવતીતિ – મણ્ડપેય્યં.

૨૪૦. અત્થિ મણ્ડો, અત્થિ પેય્યં, અત્થિ કસટો. અધિમોક્ખમણ્ડો સદ્ધિન્દ્રિયં, અસ્સદ્ધિયં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો વીરિયિન્દ્રિયં, કોસજ્જં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિન્દ્રિયં, પમાદો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિન્દ્રિયં, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. દસ્સનમણ્ડો પઞ્ઞિન્દ્રિયં, અવિજ્જા કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં.

અસ્સદ્ધિયે અકમ્પિયમણ્ડો સદ્ધાબલં, અસ્સદ્ધિયં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. કોસજ્જે અકમ્પિયમણ્ડો વીરિયબલં, કોસજ્જં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પમાદે અકમ્પિયમણ્ડો સતિબલં, પમાદો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. ઉદ્ધચ્ચે અકમ્પિયમણ્ડો સમાધિબલં, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. અવિજ્જાય અકમ્પિયમણ્ડો પઞ્ઞાબલં, અવિજ્જા કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં.

ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પમાદો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પવિચયમણ્ડો ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, અવિજ્જા કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, કોસજ્જં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. ફરણમણ્ડો પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, પરિળાહો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. ઉપસમમણ્ડો પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, દુટ્ઠુલ્લં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, ઉદ્ધચ્ચં કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પટિસઙ્ખાનમણ્ડો ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગો, અપટિસઙ્ખા કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં.

દસ્સનમણ્ડો સમ્માદિટ્ઠિ, મિચ્છાદિટ્ઠિ કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. અભિનિરોપનમણ્ડો સમ્માસઙ્કપ્પો, મિચ્છાસઙ્કપ્પો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પરિગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાચા, મિચ્છાવાચા કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. સમુટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માકમ્મન્તો, મિચ્છાકમ્મન્તો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. વોદાનમણ્ડો સમ્માઆજીવો, મિચ્છાઆજીવો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. પગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાયામો, મિચ્છાવાયામો કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માસતિ, મિચ્છાસતિ કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં. અવિક્ખેપમણ્ડો સમ્માસમાધિ, મિચ્છાસમાધિ કસટો; યો તત્થ અત્થરસો ધમ્મરસો વિમુત્તિરસો – ઇદં પેય્યં.

દસ્સનમણ્ડો સમ્માદિટ્ઠિ… અભિનિરોપનમણ્ડો સમ્માસઙ્કપ્પો… પરિગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાચા… સમુટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માકમ્મન્તો… વોદાનમણ્ડો સમ્માઆજીવો… પગ્ગહમણ્ડો સમ્માવાયામો… ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સમ્માસતિ… અવિક્ખેપમણ્ડો સમ્માસમાધિ.

ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… પવિચયમણ્ડો ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… પગ્ગહમણ્ડો વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… ફરણમણ્ડો પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… ઉપસમમણ્ડો પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગો… પટિસઙ્ખાનમણ્ડો ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગો.

અસ્સદ્ધિયે અકમ્પિયમણ્ડો સદ્ધાબલં… કોસજ્જે અકમ્પિયમણ્ડો વીરિયબલં… પમાદે અકમ્પિયમણ્ડો સતિબલં… ઉદ્ધચ્ચે અકમ્પિયમણ્ડો સમાધિબલં… અવિજ્જાય અકમ્પિયમણ્ડો પઞ્ઞાબલં.

અધિમોક્ખમણ્ડો સદ્ધિન્દ્રિયં… પગ્ગહમણ્ડો વીરિયિન્દ્રિયં… ઉપટ્ઠાનમણ્ડો સતિન્દ્રિયં… અવિક્ખેપમણ્ડો સમાધિન્દ્રિયં… દસ્સનમણ્ડો પઞ્ઞિન્દ્રિયં.

આધિપતેય્યટ્ઠેન ઇન્દ્રિયા મણ્ડો, અકમ્પિયટ્ઠેન બલા મણ્ડો, નિય્યાનટ્ઠેન બોજ્ઝઙ્ગા મણ્ડો, હેતુટ્ઠેન મગ્ગો મણ્ડો, ઉપટ્ઠાનટ્ઠેન સતિપટ્ઠાના મણ્ડો, પદહનટ્ઠેન સમ્મપ્પધાના મણ્ડો, ઇજ્ઝનટ્ઠેન ઇદ્ધિપાદા મણ્ડો, તથટ્ઠેન સચ્ચા મણ્ડો, અવિક્ખેપટ્ઠેન સમથો મણ્ડો, અનુપસ્સનટ્ઠેન વિપસ્સના મણ્ડો, એકરસટ્ઠેન સમથવિપસ્સના મણ્ડો, અનતિવત્તનટ્ઠેન યુગનદ્ધા મણ્ડો, સંવરટ્ઠેન સીલવિસુદ્ધિ મણ્ડો, અવિક્ખેપટ્ઠેન ચિત્તવિસુદ્ધિ મણ્ડો, દસ્સનટ્ઠેન દિટ્ઠિવિસુદ્ધિ મણ્ડો, મુત્તટ્ઠેન વિમોક્ખો મણ્ડો, પટિવેધટ્ઠેન વિજ્જા મણ્ડો, પરિચ્ચાગટ્ઠેન વિમુત્તિ મણ્ડો, સમુચ્છેદટ્ઠેન ખયે ઞાણં મણ્ડો, પટિપ્પસ્સદ્ધટ્ઠેન અનુપ્પાદે ઞાણં મણ્ડો, છન્દો મૂલટ્ઠેન મણ્ડો, મનસિકારો સમુટ્ઠાનટ્ઠેન મણ્ડો, ફસ્સો સમોધાનટ્ઠેન મણ્ડો, વેદના સમોસરણટ્ઠેન મણ્ડો, સમાધિ પમુખટ્ઠેન મણ્ડો, સતિ આધિપતેય્યટ્ઠેન મણ્ડો, પઞ્ઞા તતુત્તરટ્ઠેન મણ્ડો, વિમુત્તિ સારટ્ઠેન મણ્ડો, અમતોગધં નિબ્બાનં પરિયોસાનટ્ઠેન મણ્ડોતિ.

ચતુત્થભાણવારો.

મણ્ડપેય્યકથા નિટ્ઠિતા.

મહાવગ્ગો પઠમો.