નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

ખુદ્દકનિકાયે

ખુદ્દકપાઠપાળિ

૧. સરણત્તયં

બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ;

ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ;

સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામિ.

દુતિયમ્પિ બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ;

દુતિયમ્પિ ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ;

દુતિયમ્પિ સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામિ.

તતિયમ્પિ બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ;

તતિયમ્પિ ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ;

તતિયમ્પિ સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામિ.

સરણત્તયં [સરણગમનં નિટ્ઠિતં (સ્યા.)] નિટ્ઠિતં.

૨. દસસિક્ખાપદં

૧. પાણાતિપાતા વેરમણી-સિક્ખાપદં [વેરમણીસિક્ખાપદં (સી. સ્યા.)] સમાદિયામિ.

૨. અદિન્નાદાના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૩. અબ્રહ્મચરિયા વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૪. મુસાવાદા વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૫. સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૬. વિકાલભોજના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૭. નચ્ચ-ગીત-વાદિત-વિસૂકદસ્સના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૮. માલા-ગન્ધ-વિલેપન-ધારણ-મણ્ડન-વિભૂસનટ્ઠાના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૯. ઉચ્ચાસયન-મહાસયના વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

૧૦. જાતરૂપ-રજતપટિગ્ગહણા વેરમણી-સિક્ખાપદં સમાદિયામિ.

દસસિક્ખાપદં [દસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં (સ્યા.)] નિટ્ઠિતં.

૩. દ્વત્તિંસાકારો

અત્થિ ઇમસ્મિં કાયે –

કેસા લોમા નખા દન્તા તચો,

મંસં ન્હારુ [નહારુ (સી. પી.), નહારૂ (સ્યા. કં.)] અટ્ઠિ [અટ્ઠી (સ્યા. કં)] અટ્ઠિમિઞ્જં વક્કં,

હદયં યકનં કિલોમકં પિહકં પપ્ફાસં,

અન્તં અન્તગુણં ઉદરિયં કરીસં મત્થલુઙ્ગં [( ) સબ્બત્થ નત્થિ, અટ્ઠકથા ચ દ્વત્તિંસસઙ્ખ્યા ચ મનસિ કાતબ્બા],

પિત્તં સેમ્હં પુબ્બો લોહિતં સેદો મેદો,

અસ્સુ વસા ખેળો સિઙ્ઘાણિકા લસિકા મુત્તન્તિ [મુત્તં, મત્થકે મત્થલુઙ્ગન્તિ (સ્યા.)].

દ્વત્તિંસાકારો નિટ્ઠિતો.

૪. કુમારપઞ્હા

૧. ‘‘એકં નામ કિં’’? ‘‘સબ્બે સત્તા આહારટ્ઠિતિકા’’.

૨. ‘‘દ્વે નામ કિં’’? ‘‘નામઞ્ચ રૂપઞ્ચ’’.

૩. ‘‘તીણિ નામ કિં’’? ‘‘તિસ્સો વેદના’’.

૪. ‘‘ચત્તારિ નામ કિં’’? ‘‘ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ’’.

૫. ‘‘પઞ્ચ નામ કિં’’? ‘‘પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા’’.

૬. ‘‘છ નામ કિં’’? ‘‘છ અજ્ઝત્તિકાનિ આયતનાનિ’’.

૭. ‘‘સત્ત નામ કિં’’? ‘‘સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા’’.

૮. ‘‘અટ્ઠ નામ કિં’’? ‘‘અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો’’.

૯. ‘‘નવ નામ કિં’’? ‘‘નવ સત્તાવાસા’’.

૧૦. ‘‘દસ નામ કિં’’? ‘‘દસહઙ્ગેહિ સમન્નાગતો ‘અરહા’તિ વુચ્ચતી’’તિ.

કુમારપઞ્હા નિટ્ઠિતા.

૫. મઙ્ગલસુત્તં

૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો અઞ્ઞતરા દેવતા અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો સા દેવતા ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

૨. ‘‘બહૂ દેવા મનુસ્સા ચ, મઙ્ગલાનિ અચિન્તયું;

આકઙ્ખમાના સોત્થાનં, બ્રૂહિ મઙ્ગલમુત્તમં’’.

૩. ‘‘અસેવના ચ બાલાનં, પણ્ડિતાનઞ્ચ સેવના;

પૂજા ચ પૂજનેય્યાનં [પૂજનીયાનં (સી. સ્યા. કં. પી.)], એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૪. ‘‘પતિરૂપદેસવાસો ચ, પુબ્બે ચ કતપુઞ્ઞતા;

અત્તસમ્માપણિધિ [અત્થસમ્માપણીધી (કત્થચિ)] ચ, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૫. ‘‘બાહુસચ્ચઞ્ચ સિપ્પઞ્ચ, વિનયો ચ સુસિક્ખિતો;

સુભાસિતા ચ યા વાચા, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૬. ‘‘માતાપિતુ ઉપટ્ઠાનં, પુત્તદારસ્સ સઙ્ગહો;

અનાકુલા ચ કમ્મન્તા, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૭. ‘‘દાનઞ્ચ ધમ્મચરિયા ચ, ઞાતકાનઞ્ચ સઙ્ગહો;

અનવજ્જાનિ કમ્માનિ, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૮. ‘‘આરતી વિરતી પાપા, મજ્જપાના ચ સંયમો;

અપ્પમાદો ચ ધમ્મેસુ, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૯. ‘‘ગારવો ચ નિવાતો ચ, સન્તુટ્ઠિ ચ કતઞ્ઞુતા;

કાલેન ધમ્મસ્સવનં [ધમ્મસ્સાવણં (ક. સી.), ધમ્મસવનં (ક. સી.)], એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૧૦. ‘‘ખન્તી ચ સોવચસ્સતા, સમણાનઞ્ચ દસ્સનં;

કાલેન ધમ્મસાકચ્છા, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૧૧. ‘‘તપો ચ બ્રહ્મચરિયઞ્ચ, અરિયસચ્ચાન દસ્સનં;

નિબ્બાનસચ્છિકિરિયા ચ, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૧૨. ‘‘ફુટ્ઠસ્સ લોકધમ્મેહિ, ચિત્તં યસ્સ ન કમ્પતિ;

અસોકં વિરજં ખેમં, એતં મઙ્ગલમુત્તમં.

૧૩. ‘‘એતાદિસાનિ કત્વાન, સબ્બત્થમપરાજિતા;

સબ્બત્થ સોત્થિં ગચ્છન્તિ, તં તેસં મઙ્ગલમુત્તમ’’ન્તિ.

મઙ્ગલસુત્તં નિટ્ઠિતં.

૬. રતનસુત્તં

૧. યાનીધ ભૂતાનિ સમાગતાનિ, ભુમ્માનિ [ભૂમાનિ (ક.)] વા યાનિ વ અન્તલિક્ખે;

સબ્બેવ ભૂતા સુમના ભવન્તુ, અથોપિ સક્કચ્ચ સુણન્તુ ભાસિતં.

૨. તસ્મા હિ ભૂતા નિસામેથ સબ્બે, મેત્તં કરોથ માનુસિયા પજાય;

દિવા ચ રત્તો ચ હરન્તિ યે બલિં, તસ્મા હિ ને રક્ખથ અપ્પમત્તા.

૩. યં કિઞ્ચિ વિત્તં ઇધ વા હુરં વા, સગ્ગેસુ વા યં રતનં પણીતં;

ન નો સમં અત્થિ તથાગતેન, ઇદમ્પિ બુદ્ધે રતનં પણીતં;

એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૪. ખયં વિરાગં અમતં પણીતં, યદજ્ઝગા સક્યમુની સમાહિતો;

ન તેન ધમ્મેન સમત્થિ કિઞ્ચિ, ઇદમ્પિ ધમ્મે રતનં પણીતં;

એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૫. યં બુદ્ધસેટ્ઠો પરિવણ્ણયી સુચિં, સમાધિમાનન્તરિકઞ્ઞમાહુ;

સમાધિના તેન સમો ન વિજ્જતિ, ઇદમ્પિ ધમ્મે રતનં પણીતં;

એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૬. યે પુગ્ગલા અટ્ઠ સતં પસત્થા, ચત્તારિ એતાનિ યુગાનિ હોન્તિ;

તે દક્ખિણેય્યા સુગતસ્સ સાવકા, એતેસુ દિન્નાનિ મહપ્ફલાનિ;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૭. યે સુપ્પયુત્તા મનસા દળ્હેન, નિક્કામિનો ગોતમસાસનમ્હિ;

તે પત્તિપત્તા અમતં વિગય્હ, લદ્ધા મુધા નિબ્બુતિં [નિબ્બુતિ (ક.)] ભુઞ્જમાના;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૮. યથિન્દખીલો પથવિસ્સિતો [પઠવિસ્સિતો (ક. સી.), પથવિંસિતો (ક. સિ. સ્યા. કં. પી.)] સિયા, ચતુબ્ભિ વાતેહિ અસમ્પકમ્પિયો;

તથૂપમં સપ્પુરિસં વદામિ, યો અરિયસચ્ચાનિ અવેચ્ચ પસ્સતિ;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૯. યે અરિયસચ્ચાનિ વિભાવયન્તિ, ગમ્ભીરપઞ્ઞેન સુદેસિતાનિ;

કિઞ્ચાપિ તે હોન્તિ ભુસં પમત્તા, ન તે ભવં અટ્ઠમમાદિયન્તિ;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૦. સહાવસ્સ દસ્સનસમ્પદાય [સહાવસદ્દસ્સનસમ્પદાય (ક.)], તયસ્સુ ધમ્મા જહિતા ભવન્તિ;

સક્કાયદિટ્ઠી વિચિકિચ્છિતઞ્ચ, સીલબ્બતં વાપિ યદત્થિ કિઞ્ચિ.

૧૧. ચતૂહપાયેહિ ચ વિપ્પમુત્તો, છચ્ચાભિઠાનાનિ [છ ચાભિઠાનાનિ (સી. સ્યા.)] અભબ્બ કાતું [અભબ્બો કાતું (સી.)];

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૨. કિઞ્ચાપિ સો કમ્મ [કમ્મં (સી. સ્યા. કં. પી.)] કરોતિ પાપકં, કાયેન વાચા ઉદ ચેતસા વા;

અભબ્બ [અભબ્બો (બહૂસુ)] સો તસ્સ પટિચ્છદાય [પટિચ્છાદાય (સી.)], અભબ્બતા દિટ્ઠપદસ્સ વુત્તા;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૩. વનપ્પગુમ્બે યથ [યથા (સી. સ્યા.)] ફુસ્સિતગ્ગે, ગિમ્હાનમાસે પઠમસ્મિં [પઠમસ્મિ (?)] ગિમ્હે;

તથૂપમં ધમ્મવરં અદેસયિ [અદેસયી (સી.)], નિબ્બાનગામિં પરમં હિતાય;

ઇદમ્પિ બુદ્ધે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૪. વરો વરઞ્ઞૂ વરદો વરાહરો, અનુત્તરો ધમ્મવરં અદેસયિ;

ઇદમ્પિ બુદ્ધે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૫. ખીણં પુરાણં નવ નત્થિ સમ્ભવં, વિરત્તચિત્તાયતિકે ભવસ્મિં;

તે ખીણબીજા અવિરૂળ્હિછન્દા, નિબ્બન્તિ ધીરા યથાયં [યથયં (ક.)] પદીપો;

ઇદમ્પિ સઙ્ઘે રતનં પણીતં, એતેન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતુ.

૧૬. યાનીધ ભૂતાનિ સમાગતાનિ, ભુમ્માનિ વા યાનિ વ અન્તલિક્ખે;

તથાગતં દેવમનુસ્સપૂજિતં, બુદ્ધં નમસ્સામ સુવત્થિ હોતુ.

૧૭. યાનીધ ભૂતાનિ સમાગતાનિ, ભુમ્માનિ વા યાનિ વ અન્તલિક્ખે;

તથાગતં દેવમનુસ્સપૂજિતં, ધમ્મં નમસ્સામ સુવત્થિ હોતુ.

૧૮. યાનીધ ભૂતાનિ સમાગતાનિ, ભુમ્માનિ વા યાનિ વ અન્તલિક્ખે;

તથાગતં દેવમનુસ્સપૂજિતં, સઙ્ઘં નમસ્સામ સુવત્થિ હોતૂતિ.

રતનસુત્તં નિટ્ઠિતં.

૭. તિરોકુટ્ટસુત્તં

૧. તિરોકુટ્ટેસુ તિટ્ઠન્તિ, સન્ધિસિઙ્ઘાટકેસુ ચ;

દ્વારબાહાસુ તિટ્ઠન્તિ, આગન્ત્વાન સકં ઘરં.

૨. પહૂતે અન્નપાનમ્હિ, ખજ્જભોજ્જે ઉપટ્ઠિતે;

ન તેસં કોચિ સરતિ, સત્તાનં કમ્મપચ્ચયા.

૩. એવં દદન્તિ ઞાતીનં, યે હોન્તિ અનુકમ્પકા;

સુચિં પણીતં કાલેન, કપ્પિયં પાનભોજનં;

ઇદં વો ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો.

૪. તે ચ તત્થ સમાગન્ત્વા, ઞાતિપેતા સમાગતા;

પહૂતે અન્નપાનમ્હિ, સક્કચ્ચં અનુમોદરે.

૫. ચિરં જીવન્તુ નો ઞાતી, યેસં હેતુ લભામસે;

અમ્હાકઞ્ચ કતા પૂજા, દાયકા ચ અનિપ્ફલા.

૬. ન હિ તત્થ કસિ [કસી (સી.)] અત્થિ, ગોરક્ખેત્થ ન વિજ્જતિ;

વણિજ્જા તાદિસી નત્થિ, હિરઞ્ઞેન કયોકયં [કયાક્કયં (સી.), કયા કયં (સ્યા.)];

ઇતો દિન્નેન યાપેન્તિ, પેતા કાલઙ્કતા [કાલકતા (સી. સ્યા. કં.)] તહિં.

૭. ઉન્નમે ઉદકં વુટ્ઠં, યથા નિન્નં પવત્તતિ;

એવમેવ ઇતો દિન્નં, પેતાનં ઉપકપ્પતિ.

૮. યથા વારિવહા પૂરા, પરિપૂરેન્તિ સાગરં;

એવમેવ ઇતો દિન્નં, પેતાનં ઉપકપ્પતિ.

૯. અદાસિ મે અકાસિ મે, ઞાતિમિત્તા [ઞાતિ મિત્તો (?)] સખા ચ મે;

પેતાનં દક્ખિણં દજ્જા, પુબ્બે કતમનુસ્સરં.

૧૦. ન હિ રુણ્ણં વા સોકો વા, યા ચઞ્ઞા પરિદેવના;

ન તં પેતાનમત્થાય, એવં તિટ્ઠન્તિ ઞાતયો.

૧૧. અયઞ્ચ ખો દક્ખિણા દિન્ના, સઙ્ઘમ્હિ સુપ્પતિટ્ઠિતા;

દીઘરત્તં હિતાયસ્સ, ઠાનસો ઉપકપ્પતિ.

૧૨. સો ઞાતિધમ્મો ચ અયં નિદસ્સિતો, પેતાન પૂજા ચ કતા ઉળારા;

બલઞ્ચ ભિક્ખૂનમનુપ્પદિન્નં [… મનુપ્પદિન્નવા (ક.)], તુમ્હેહિ પુઞ્ઞં પસુતં અનપ્પકન્તિ.

તિરોકુટ્ટસુત્તં નિટ્ઠિતં.