૭. સત્તકનિપાતો

૧. કુક્કુવગ્ગો

૩૯૬. કુક્કુજાતકં (૭-૧-૧)

૧. દિયડ્ઢકુક્કૂ ઉદયેન કણ્ણિકા, વિદત્થિયો અટ્ઠ પરિક્ખિપન્તિ નં;

સા સિંસપા [સસિંસપા (સી. પી.), સા સીસપા (સ્યા.), યા સિંસપા (ક. સી. નિય્ય)] સારમયા અફેગ્ગુકા, કુહિં ઠિતા ઉપ્પરિતો [ઉપરિતો (સી. સ્યા. પી.)] ન ધંસતિ.

૨. યા તિંસતિ સારમયા અનુજ્જુકા, પરિકિરિય [પકિરિયા (ક.)] ગોપાણસિયો સમં ઠિતા [સમટ્ઠિતા (સી. સ્યા.)];

તાહિ સુસઙ્ગહિતા બલસા પીળિતા [તા સઙ્ગહિતા બલસા ચ પીળિતા (સી.), તાહિ સુસઙ્ગહિતા બલસા ચ પીળિતા (સ્યા.), તાહિ સઙ્ગહીતા બલસા ચ પીળિતા (પી.)], સમં ઠિતા ઉપ્પરિતો ન ધંસતિ.

૩. એવમ્પિ મિત્તેહિ દળ્હેહિ પણ્ડિતો, અભેજ્જરૂપેહિ સુચીહિ મન્તિભિ;

સુસઙ્ગહીતો સિરિયા ન ધંસતિ, ગોપાણસી ભારવહાવ કણ્ણિકા.

૪. ખરત્તચં બેલ્લં યથાપિ સત્થવા, અનામસન્તોપિ કરોતિ તિત્તકં;

સમાહરં સાદું કરોતિ પત્થિવ, અસાદું કયિરા તનુબન્ધમુદ્ધરં [તનુવટ્ટમુદ્ધરં (સી. પી.)].

૫. એવમ્પિ ગામનિગમેસુ પણ્ડિતો, અસાહસં રાજધનાનિ સઙ્ઘરં;

ધમ્માનુવત્તી પટિપજ્જમાનો, સ ફાતિ કયિરા અવિહેઠયં પરં.

૬. ઓદાતમૂલં સુચિવારિસમ્ભવં, જાતં યથા પોક્ખરણીસુ અમ્બુજં;

પદુમં યથા અગ્ગિનિકાસિફાલિમં, ન કદ્દમો ન રજો ન વારિ લિમ્પતિ.

૭. એવમ્પિ વોહારસુચિં અસાહસં, વિસુદ્ધકમ્મન્તમપેતપાપકં;

ન લિમ્પતિ કમ્મકિલેસ તાદિસો, જાતં યથા પોક્ખરણીસુ અમ્બુજન્તિ.

કુક્કુજાતકં પઠમં.

૩૯૭. મનોજજાતકં (૭-૧-૨)

૮. યથા ચાપો નિન્નમતિ, જિયા ચાપિ નિકૂજતિ;

હઞ્ઞતે નૂન મનોજો, મિગરાજા સખા મમ.

૯. હન્દ દાનિ વનન્તાનિ, પક્કમામિ યથાસુખં;

નેતાદિસા સખા હોન્તિ, લબ્ભા મે જીવતો સખા.

૧૦. ન પાપજનસંસેવી, અચ્ચન્તં સુખમેધતિ;

મનોજં પસ્સ સેમાનં, ગિરિયસ્સાનુસાસની [અરિયસ્સાનુસાસની (સી. સ્યા. પી.)].

૧૧. ન પાપસમ્પવઙ્કેન, માતા પુત્તેન નન્દતિ;

મનોજં પસ્સ સેમાનં, અચ્છન્નં [સચ્છન્નં (ક.)] સમ્હિ લોહિતે.

૧૨. એવમાપજ્જતે પોસો, પાપિયો ચ નિગચ્છતિ;

યો વે હિતાનં વચનં, ન કરોતિ અત્થદસ્સિનં.

૧૩. એવઞ્ચ સો હોતિ તતો ચ પાપિયો, યો ઉત્તમો અધમજનૂપસેવી;

પસ્સુત્તમં અધમજનૂપસેવિતં [સેવિં (સ્યા.)], મિગાધિપં સરવરવેગનિદ્ધુતં.

૧૪. નિહીયતિ પુરિસો નિહીનસેવી, ન ચ હાયેથ કદાચિ તુલ્યસેવી;

સેટ્ઠમુપગમં [મુપનમં (સી. પી. અ. નિ. ૩.૨૬)] ઉદેતિ ખિપ્પં, તસ્માત્તના ઉત્તરિતરં [તસ્મા અત્તનો ઉત્તરિં (સી. પી.), તસ્મા અત્તનો ઉત્તરં (સ્યા.)] ભજેથાતિ.

મનોજજાતકં દુતિયં.

૩૯૮. સુતનુજાતકં (૭-૧-૩)

૧૫. રાજા તે ભત્તં પાહેસિ, સુચિં મંસૂપસેચનં;

મઘદેવસ્મિં [મખાદેવસ્મિં (સી. પી.), માઘદેવસ્મિં (ક.)] અધિવત્થે, એહિ નિક્ખમ્મ ભુઞ્જસ્સુ.

૧૬. એહિ માણવ ઓરેન, ભિક્ખમાદાય સૂપિતં;

ત્વઞ્ચ માણવ ભિક્ખા ચ [ભક્ખોસિ (સ્યા.), ભક્ખાવ (ક.)], ઉભો ભક્ખા ભવિસ્સથ.

૧૭. અપ્પકેન તુવં યક્ખ, થુલ્લમત્થં જહિસ્સસિ;

ભિક્ખં તે નાહરિસ્સન્તિ, જના મરણસઞ્ઞિનો.

૧૮. લદ્ધાય યક્ખા [લદ્ધાયં યક્ખ (સી. સ્યા. પી.)] તવ નિચ્ચભિક્ખં, સુચિં પણીતં રસસા ઉપેતં;

ભિક્ખઞ્ચ તે આહરિયો નરો ઇધ, સુદુલ્લભો હેહિતિ ભક્ખિતે [ખાદિતે (સી. સ્યા. પી.)] મયિ.

૧૯. મમેવ [મમેસ (સી. પી.)] સુતનો અત્થો, યથા ભાસસિ માણવ;

મયા ત્વં સમનુઞ્ઞાતો, સોત્થિં પસ્સાહિ માતરં.

૨૦. ખગ્ગં છત્તઞ્ચ પાતિઞ્ચ, ગચ્છમાદાય [ગચ્છેવાદાય (સી. સ્યા. પી.)] માણવ;

સોત્થિં પસ્સતુ તે માતા, ત્વઞ્ચ પસ્સાહિ માતરં.

૨૧. એવં યક્ખ સુખી હોહિ, સહ સબ્બેહિ ઞાતિભિ;

ધનઞ્ચ મે અધિગતં, રઞ્ઞો ચ વચનં કતન્તિ.

સુતનુજાતકં તતિયં.

૩૯૯. માતુપોસકગિજ્ઝજાતકં (૭-૧-૪)

૨૨. તે કથં નુ કરિસ્સન્તિ, વુદ્ધા ગિરિદરીસયા;

અહં બદ્ધોસ્મિ પાસેન, નિલીયસ્સ વસં ગતો.

૨૩. કિં ગિજ્ઝ પરિદેવસિ, કા નુ તે પરિદેવના;

ન મે સુતો વા દિટ્ઠો વા, ભાસન્તો માનુસિં દિજો.

૨૪. ભરામિ માતાપિતરો, વુદ્ધે ગિરિદરીસયે;

તે કથં નુ કરિસ્સન્તિ, અહં વસં ગતો તવ.

૨૫. યં નુ ગિજ્ઝો યોજનસતં, કુણપાનિ અવેક્ખતિ;

કસ્મા જાલઞ્ચ પાસઞ્ચ, આસજ્જાપિ ન બુજ્ઝસિ.

૨૬. યદા પરાભવો હોતિ, પોસો જીવિતસઙ્ખયે;

અથ જાલઞ્ચ પાસઞ્ચ, આસજ્જાપિ ન બુજ્ઝતિ.

૨૭. ભરસ્સુ માતાપિતરો, વુદ્ધે ગિરિદરીસયે;

મયા ત્વં સમનુઞ્ઞાતો, સોત્થિં પસ્સાહિ ઞાતકે.

૨૮. એવં લુદ્દક નન્દસ્સુ, સહ સબ્બેહિ ઞાતિભિ;

ભરિસ્સં માતાપિતરો, વુદ્ધે ગિરિદરીસયેતિ.

માતુપોસકગિજ્ઝજાતકં ચતુત્થં.

૪૦૦. દબ્ભપુપ્ફજાતકં (૭-૧-૫)

૨૯. અનુતીરચારી ભદ્દન્તે, સહાયમનુધાવ મં;

મહા મે ગહિતો [રોહિતો (ક.)] મચ્છો, સો મં હરતિ વેગસા.

૩૦. ગમ્ભીરચારી ભદ્દન્તે, દળ્હં ગણ્હાહિ થામસા;

અહં તં ઉદ્ધરિસ્સામિ, સુપણ્ણો ઉરગામિવ [ઉરગમ્મિવ (સી. સ્યા. પી.)].

૩૧. વિવાદો નો સમુપ્પન્નો, દબ્ભપુપ્ફ સુણોહિ મે;

સમેહિ મેધગં [મેધકં (પી.)] સમ્મ, વિવાદો વૂપસમ્મતં.

૩૨. ધમ્મટ્ઠોહં પુરે આસિં, બહૂ અડ્ડા મે તીરિતા [બહુઅટ્ટં મે તીરિતં (સી.), બહુઅટ્ટંવ તીરિતં (સ્યા.), બહુ અત્થં મે તીરિતં (પી.)];

સમેમિ મેધગં સમ્મ, વિવાદો વૂપસમ્મતં.

૩૩. અનુતીરચારિ નઙ્ગુટ્ઠં, સીસં ગમ્ભીરચારિનો;

અચ્ચાયં [અથાયં (સી. પી.)] મજ્ઝિમો ખણ્ડો, ધમ્મટ્ઠસ્સ ભવિસ્સતિ.

૩૪. ચિરમ્પિ ભક્ખો અભવિસ્સ, સચે ન વિવદેમસે;

અસીસકં અનઙ્ગુટ્ઠં, સિઙ્ગાલો હરતિ રોહિતં.

૩૫. યથાપિ રાજા નન્દેય્ય, રજ્જં લદ્ધાન ખત્તિયો;

એવાહમજ્જ નન્દામિ, દિસ્વા પુણ્ણમુખં પતિં.

૩૬. કથં નુ થલજો સન્તો, ઉદકે મચ્છં પરામસિ;

પુટ્ઠો મે સમ્મ અક્ખાહિ, કથં અધિગતં તયા.

૩૭. વિવાદેન કિસા હોન્તિ, વિવાદેન ધનક્ખયા;

જીના ઉદ્દા વિવાદેન, ભુઞ્જ માયાવિ રોહિતં.

૩૮. એવમેવ મનુસ્સેસુ, વિવાદો યત્થ જાયતિ;

ધમ્મટ્ઠં પટિધાવન્તિ, સો હિ નેસં વિનાયકો;

ધનાપિ તત્થ જીયન્તિ, રાજકોસો પવડ્ઢતીતિ [ચ વડ્ઢતિ (પી.)].

દબ્ભપુપ્ફજાતકં પઞ્ચમં.

૪૦૧. પણ્ણકજાતકં (૭-૧-૬)

૩૯. પણ્ણકં [દસણ્ણકં (સી. સ્યા. પી.)] તિખિણધારં, અસિં સમ્પન્નપાયિનં;

પરિસાયં પુરિસો ગિલતિ, કિં દુક્કરતરં તતો;

યદઞ્ઞં દુક્કરં ઠાનં, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો.

૪૦. ગિલેય્ય પુરિસો લોભા, અસિં સમ્પન્નપાયિનં;

યો ચ વજ્જા દદામીતિ, તં દુક્કરતરં તતો;

સબ્બઞ્ઞં સુકરં ઠાનં, એવં જાનાહિ મદ્દવ [માગધ (સી. સ્યા. પી.)].

૪૧. બ્યાકાસિ આયુરો પઞ્હં, અત્થં [અત્થ (પી. સી. નિય્ય)] ધમ્મસ્સ કોવિદો;

પુક્કુસં દાનિ પુચ્છામિ, કિં દુક્કરતરં તતો;

યદઞ્ઞં દુક્કરં ઠાનં, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો.

૪૨. ન વાચમુપજીવન્તિ, અફલં ગિરમુદીરિતં;

યો ચ દત્વા અવાકયિરા, તં દુક્કરતરં તતો;

સબ્બઞ્ઞં સુકરં ઠાનં, એવં જાનાહિ મદ્દવ.

૪૩. બ્યાકાસિ પુક્કુસો પઞ્હં, અત્થં ધમ્મસ્સ કોવિદો;

સેનકં દાનિ પુચ્છામિ, કિં દુક્કરતરં તતો;

યદઞ્ઞં દુક્કરં ઠાનં, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો.

૪૪. દદેય્ય પુરિસો દાનં, અપ્પં વા યદિ વા બહું;

યો ચ દત્વા નાનુતપ્પે [તપે (સી. પી.)], તં દુક્કરતરં તતો;

સબ્બઞ્ઞં સુકરં ઠાનં, એવં જાનાહિ મદ્દવ.

૪૫. બ્યાકાસિ આયુરો પઞ્હં, અથો પુક્કુસપોરિસો;

સબ્બે પઞ્હે અતિભોતિ, યથા ભાસતિ સેનકોતિ.

પણ્ણક [દસણ્ણક (સી. સ્યા. પી.)] જાતકં છટ્ઠં.

૪૦૨. સત્તુભસ્તજાતકં (૭-૧-૭)

૪૬. વિબ્ભન્તચિત્તો કુપિતિન્દ્રિયોસિ, નેત્તેહિ તે વારિગણા સવન્તિ;

કિં તે નટ્ઠં કિં પન પત્થયાનો, ઇધાગમા બ્રહ્મે તદિઙ્ઘ [બ્રાહ્મણ ઇઙ્ઘ (સી. સ્યા.)] બ્રૂહિ.

૪૭. મિય્યેથ ભરિયા વજતો મમજ્જ, અગચ્છતો મરણમાહ યક્ખો;

એતેન દુક્ખેન પવેધિતોસ્મિ, અક્ખાહિ મે સેનક એતમત્થં.

૪૮. બહૂનિ ઠાનાનિ વિચિન્તયિત્વા, યમેત્થ વક્ખામિ તદેવ સચ્ચં;

મઞ્ઞામિ તે બ્રાહ્મણ સત્તુભસ્તં, અજાનતો કણ્હસપ્પો પવિટ્ઠો.

૪૯. આદાય દણ્ડં પરિસુમ્ભ ભસ્તં, પસ્સેળમૂગં ઉરગં દુજિવ્હં [દિજિવ્હં (સી. પી.)];

છિન્દજ્જ કઙ્ખં વિચિકિચ્છિતાનિ, ભુજઙ્ગમં પસ્સ પમુઞ્ચ ભસ્તં.

૫૦. સંવિગ્ગરૂપો પરિસાય મજ્ઝે, સો બ્રાહ્મણો સત્તુભસ્તં પમુઞ્ચિ;

અથ નિક્ખમિ ઉરગો ઉગ્ગતેજો, આસીવિસો સપ્પો ફણં કરિત્વા.

૫૧. સુલદ્ધલાભા જનકસ્સ રઞ્ઞો, યો પસ્સતી સેનકં સાધુપઞ્ઞં;

વિવટ્ટછદ્દો [વિવત્તચ્છદ્દો (સી.), વિવટ્ટચ્છદો (સ્યા.), વિવટ્ટચ્છદ્દા (પી.)] નુસિ સબ્બદસ્સી, ઞાણં નુ તે બ્રાહ્મણ ભિંસરૂપં.

૫૨. ઇમાનિ મે સત્તસતાનિ અત્થિ, ગણ્હાહિ સબ્બાનિ દદામિ તુય્હં;

તયા હિ મે જીવિતમજ્જ લદ્ધં, અથોપિ ભરિયાય મકાસિ સોત્થિં.

૫૩. ન પણ્ડિતા વેતનમાદિયન્તિ, ચિત્રાહિ ગાથાહિ સુભાસિતાહિ;

ઇતોપિ તે બ્રહ્મે દદન્તુ વિત્તં, આદાય ત્વં ગચ્છ સકં નિકેતન્તિ.

સત્તુભસ્તજાતકં [સેનકજાતકં (સ્યા.)] સત્તમં.

૪૦૩. અટ્ઠિસેનકજાતકં (૭-૧-૮)

૫૪. યેમે અહં ન જાનામિ, અટ્ઠિસેન વનિબ્બકે;

તે મં સઙ્ગમ્મ યાચન્તિ, કસ્મા મં ત્વં ન યાચસિ.

૫૫. યાચકો અપ્પિયો હોતિ, યાચં અદદમપ્પિયો;

તસ્માહં તં ન યાચામિ, મા મે વિદેસ્સના [વિદ્દેસના (સી. પી.)] અહુ.

૫૬. યો વે યાચનજીવાનો, કાલે યાચં ન યાચતિ;

પરઞ્ચ પુઞ્ઞા [પુઞ્ઞં (સ્યા. ક.)] ધંસેતિ, અત્તનાપિ ન જીવતિ.

૫૭. યો ચ [યો વે (ક.)] યાચનજીવાનો, કાલે યાચઞ્હિ યાચતિ [યાચંપિ યાચતિ (સ્યા.), યાચાનિ યાચતિ (પી.), યાચતિ યાચનં (સી. નિય્ય), યાચનં યાચતિ (ક.)];

પરઞ્ચ પુઞ્ઞં લબ્ભેતિ, અત્તનાપિ ચ જીવતિ.

૫૮. ન વે દેસ્સન્તિ [ન વે દુસ્સન્તિ (સ્યા.), ન વે દિસ્સન્તિ (પી.), ન વિદેસ્સન્તિ (ક. અટ્ઠ.)] સપ્પઞ્ઞા, દિસ્વા યાચકમાગતે;

બ્રહ્મચારિ પિયો મેસિ, વદ ત્વં [વર તં (સી.), વર ત્વં (પી.)] ભઞ્ઞમિચ્છસિ [યઞ્ઞમિચ્છસિ (?)].

૫૯. ન વે યાચન્તિ સપ્પઞ્ઞા, ધીરો ચ વેદિતુમરહતિ;

ઉદ્દિસ્સ અરિયા તિટ્ઠન્તિ, એસા અરિયાન યાચના.

૬૦. દદામિ તે બ્રાહ્મણ રોહિણીનં, ગવં સહસ્સં સહ પુઙ્ગવેન;

અરિયો હિ અરિયસ્સ કથં ન દજ્જા, સુત્વાન ગાથા તવ ધમ્મયુત્તાતિ.

અટ્ઠિસેનકજાતકં અટ્ઠમં.

૪૦૪. કપિજાતકં (૭-૧-૯)

૬૧. યત્થ વેરી નિવસતિ, ન વસે તત્થ પણ્ડિતો;

એકરત્તં દિરત્તં વા, દુક્ખં વસતિ વેરિસુ.

૬૨. દિસો વે લહુચિત્તસ્સ, પોસસ્સાનુવિધીયતો;

એકસ્સ કપિનો હેતુ, યૂથસ્સ અનયો કતો.