૫૪૬. વિધુરજાતકં (૯)

દોહળકણ્ડં

૧૩૪૬. ‘‘પણ્ડુ કિસિયાસિ દુબ્બલા, વણ્ણરૂપં [વણ્ણરૂપે (ક.)] નતવેદિસં પુરે;

વિમલે અક્ખાહિ પુચ્છિતા, કીદિસી તુય્હં સરીરવેદના’’.

૧૩૪૭. ‘‘ધમ્મો મનુજેસુ માતીનં [માતિનં (સી. પી.)], દોહળો નામ જનિન્દ વુચ્ચતિ;

ધમ્માહતં નાગકુઞ્જર, વિધુરસ્સ હદયાભિપત્થયે’’.

૧૩૪૮. ‘‘ચન્દં ખો ત્વં દોહળાયસિ, સૂરિયં વા અથ વાપિ માલુતં;

દુલ્લભઞ્હિ [દુલ્લભે (સી. પી.)] વિધુરસ્સ દસ્સનં [દસ્સને (સી. પી.)], કો વિધુરમિધ માનયિસ્સતિ’’.

૧૩૪૯. ‘‘કિન્નુ તાત તુવં પજ્ઝાયસિ, પદુમં હત્થગતંવ તે મુખં;

કિન્નુ દુમ્મનરૂપોસિ ઇસ્સર, મા ત્વં સોચિ અમિત્તતાપન’’.

૧૩૫૦. ‘‘માતા હિ તવ ઇરન્ધતિ [ઇરન્દતિ (સી. સ્યા. પી.)], વિધુરસ્સ હદયં ધનિયતિ;

દુલ્લભઞ્હિ વિધુરસ્સ દસ્સનં, કો વિધુરમિધ માનયિસ્સતિ’’.

૧૩૫૧. ‘‘તસ્સ ભત્તુપરિયેસનં [ભત્તુપરિયેસનં (સી. પી.)] ચર, યો વિધુરમિધ માનયિસ્સતિ’’;

‘‘પિતુનો ચ સા સુત્વાન વાક્યં, રત્તિં નિક્ખમ્મ અવસ્સુતિં ચરિ’’.

૧૩૫૨. ‘‘કે ગન્ધબ્બે રક્ખસે ચ નાગે, કે કિમ્પુરિસે ચાપિ માનુસે;

કે પણ્ડિતે સબ્બકામદદે [સબ્બકામદે (સી. પી.)], દીઘરત્તં ભત્તા મે ભવિસ્સતિ’’.

૧૩૫૩. ‘‘અસ્સાસ હેસ્સામિ તે પતિ, ભત્તા તે હેસ્સામિ અનિન્દલોચને;

પઞ્ઞા હિ મમં તથાવિધા, અસ્સાસ હેસ્સસિ ભરિયા મમ.

૧૩૫૪. ‘‘અવચાસિ પુણ્ણકં ઇરન્ધતી [ઇરન્દતી (સી. પી.)], પુબ્બપથાનુગતેન ચેતસા;

એહિ ગચ્છામ પિતુ મમન્તિકે [પિતુ મમ સન્તિકં (ક.)], એસોવ તે એતમત્થં પવક્ખતિ.

૧૩૫૫. ‘‘અલઙ્કતા સુવસના, માલિની ચન્દનુસ્સદા;

યક્ખં હત્થે ગહેત્વાન, પિતુસન્તિકુપાગમિ’’.

૧૩૫૬. ‘‘નાગવર વચો સુણોહિ મે, પતિરૂપં પટિપજ્જ સુઙ્કિયં;

પત્થેમિ અહં ઇરન્ધતિં, તાય સમઙ્ગિં કરોહિ મં તુવં.

૧૩૫૭. ‘‘સતં હત્થી સતં અસ્સા, સતં અસ્સતરીરથા;

સતં વલભિયો પુણ્ણા, નાનારત્નસ્સ કેવલા;

તે નાગ પટિપજ્જસ્સુ, ધીતરં દેહિરન્ધતિં’’.

૧૩૫૮. ‘‘યાવ આમન્તયે ઞાતી, મિત્તે ચ સુહદજ્જને [સુહદંજનં (સી. પી.)];

અનામન્ત કતં કમ્મં, તં પચ્છા અનુતપ્પતિ’’.

૧૩૫૯. તતો સો વરુણો નાગો, પવિસિત્વા નિવેસનં;

ભરિયં આમન્તયિત્વાન, ઇદં વચનમબ્રવિ.

૧૩૬૦. ‘‘અયં સો પુણ્ણકો યક્ખો, યાચતી મં ઇરન્ધતિં;

બહુના વિત્તલાભેન, તસ્સ દેમ પિયં મમં’’.

૧૩૬૧. ‘‘ન ધનેન ન વિત્તેન, લબ્ભા અમ્હં ઇરન્ધતી;

સચે ચ ખો હદયં પણ્ડિતસ્સ, ધમ્મેન લદ્ધા ઇધ માહરેય્ય;

એતેન વિત્તેન કુમારિ લબ્ભા, નાઞ્ઞં ધનં ઉત્તરિ પત્થયામ’’.

૧૩૬૨. તતો સો વરુણો નાગો, નિક્ખમિત્વા નિવેસના;

પુણ્ણકામન્તયિત્વાન, ઇદં વચનમબ્રવિ.

૧૩૬૩. ‘‘ન ધનેન ન વિત્તેન, લબ્ભા અમ્હં ઇરન્ધતી;

સચે તુવં હદયં પણ્ડિતસ્સ, ધમ્મેન લદ્ધા ઇધ માહરેસિ;

એતેન વિત્તેન કુમારિ લબ્ભા, નાઞ્ઞં ધનં ઉત્તરિ પત્થયામ’’.

૧૩૬૪. ‘‘યં પણ્ડિતોત્યેકે વદન્તિ લોકે, તમેવ બાલોતિ પુનાહુ અઞ્ઞે;

અક્ખાહિ મે વિપ્પવદન્તિ એત્થ, કં પણ્ડિતં નાગ તુવં વદેસિ’’.

૧૩૬૫. ‘‘કોરબ્યરાજસ્સ ધનઞ્ચયસ્સ [ધનઞ્જયસ્સ (સી. સ્યા. પી.)], યદિ તે સુતો વિધુરો નામ કત્તા;

આનેહિ તં પણ્ડિતં ધમ્મલદ્ધા, ઇરન્ધતી પદચરા [પદ્ધચરા (સી. પી.), પટ્ઠચરા (સ્યા. ક.)] તે હોતુ.

૧૩૬૬. ‘‘ઇદઞ્ચ સુત્વા વરુણસ્સ વાક્યં, ઉટ્ઠાય યક્ખો પરમપ્પતીતો;

તત્થેવ સન્તો પુરિસં અસંસિ, આનેહિ આજઞ્ઞમિધેવ યુત્તં.

૧૩૬૭. ‘‘જાતરૂપમયા કણ્ણા, કાચમ્હિચમયા [કાચમ્હમયા (સી.), કાચમ્ભમયા (પી.)] ખુરા;

જમ્બોનદસ્સ પાકસ્સ, સુવણ્ણસ્સ ઉરચ્છદો’’.

૧૩૬૮. ‘‘દેવવાહવહં યાનં, અસ્સમારુય્હ પુણ્ણકો;

અલઙ્કતો કપ્પિતકેસમસ્સુ, પક્કામિ વેહાયસમન્તલિક્ખે [અન્તલિક્ખં (ક.)].

૧૩૬૯. ‘‘સો પુણ્ણકો કામરાગેન [કામવેગેન (સી. પી.)] ગિદ્ધો, ઇરન્ધતિં નાગકઞ્ઞં જિગીસં [જિગિંસં (સી. સ્યા. પી.)];

ગન્ત્વાન તં ભૂતપતિં યસસ્સિં, ઇચ્ચબ્રવી વેસ્સવણં કુવેરં.

૧૩૭૦. ‘‘ભોગવતી નામ મન્દિરે, વાસા હિરઞ્ઞવતીતિ વુચ્ચતિ;

નગરે નિમ્મિતે કઞ્ચનમયે, મણ્ડલસ્સ ઉરગસ્સ નિટ્ઠિતં.

૧૩૭૧. ‘‘અટ્ટાલકા ઓટ્ઠગીવિયો, લોહિતઙ્કસ્સ મસારગલ્લિનો;

પાસાદેત્થ સિલામયા, સોવણ્ણરતનેહિ છાદિતા.

૧૩૭૨. ‘‘અમ્બા તિલકા ચ જમ્બુયો, સત્તપણ્ણા મુચલિન્દકેતકા;

પિયઙ્ગુ [પિયકા (સી. પી.), પિયઙ્ગુકા (સ્યા.)] ઉદ્દાલકા સહા, ઉપરિભદ્દકા સિન્દુવારકા [ભિન્દુવારિતા (સ્યા. પી.), ભિન્ધવારિતા (ક.)].

૧૩૭૩. ‘‘ચમ્પેય્યકા નાગમલ્લિકા, ભગિનીમાલા અથ મેત્થ કોલિયા;

એતે દુમા પરિણામિતા, સોભયન્તિ ઉરગસ્સ મન્દિરં [મન્દિરે (સ્યા. ક.)].

૧૩૭૪. ‘‘ખજ્જુરેત્થ સિલામયા, સોવણ્ણધુવપુપ્ફિતા બહૂ;

યત્થ વસતો પપાતિકો, નાગરાજા વરુણો મહિદ્ધિકો.

૧૩૭૫. ‘‘તસ્સ કોમારિકા ભરિયા, વિમલા કઞ્ચનવેલ્લિવિગ્ગહા;

કાલા તરુણાવ ઉગ્ગતા, પુચિમન્દત્થની ચારુદસ્સના.

૧૩૭૬. ‘‘લાખારસરત્તસુચ્છવી, કણિકારાવ નિવાતપુપ્ફિતા [કણિકારોવ નિવાતપુપ્ફિતો (સી. પી.)];

તિદિવોકચરાવ અચ્છરા, વિજ્જુવબ્ભઘના વિનિસ્સટા.

૧૩૭૭. ‘‘સા દોહળિની સુવિમ્હિતા, વિધુરસ્સ હદયં ધનિયતિ;

તં તેસં દેમિ ઇસ્સર, તેન તે દેન્તિ ઇરન્ધતિં મમં’’.

૧૩૭૮. ‘‘સો પુણ્ણકો ભૂતપતિં યસસ્સિં, આમન્તય વેસ્સવણં કુવેરં;

તત્થેવ સન્તો [સન્તં (પી.)] પુરિસં અસંસિ, આનેહિ આજઞ્ઞમિધેવ યુત્તં.

૧૩૭૯. ‘‘જાતરૂપમયા કણ્ણા, કાચમ્હિચમયા ખુરા;

જમ્બોનદસ્સ પાકસ્સ, સુવણ્ણસ્સ ઉરચ્છદો.

૧૩૮૦. ‘‘દેવવાહવહં યાનં, અસ્સમારુય્હ પુણ્ણકો;

અલઙ્કતો કપ્પિતકેસમસ્સુ, પક્કામિ વેહાયસમન્તલિક્ખે’’.

૧૩૮૧. ‘‘સો અગ્ગમા રાજગહં સુરમ્મં, અઙ્ગસ્સ રઞ્ઞો નગરં દુરાયુતં [દુરાસદં (સ્યા.)];

પહૂતભક્ખં બહુઅન્નપાનં, મસક્કસારં વિય વાસવસ્સ.

૧૩૮૨. ‘‘મયૂરકોઞ્ચાગણસમ્પઘુટ્ઠં, દિજાભિઘુટ્ઠં દિજસઙ્ઘસેવિતં;

નાનાસકુન્તાભિરુદં સુવઙ્ગણં [સુભઙ્ગણં (સી. પી.)], પુપ્ફાભિકિણ્ણં હિમવંવ પબ્બતં.

૧૩૮૩. ‘‘સો પુણ્ણકો વેપુલમાભિરૂહિ [વેપુલ્લમાભિરુચ્છિ (સી. પી.)], સિલુચ્ચયં કિમ્પુરિસાનુચિણ્ણં;

અન્વેસમાનો મણિરતનં ઉળારં, તમદ્દસા પબ્બતકૂટમજ્ઝે.

૧૩૮૪. ‘‘દિસ્વા મણિં પભસ્સરં જાતિમન્તં [જાતિવન્તં (સી. સ્યા.)], મનોહરં [ધનાહરં (સી. પી. ક.)] મણિરતનં ઉળારં;

દદ્દલ્લમાનં યસસા યસસ્સિનં, ઓભાસતી વિજ્જુરિવન્તલિક્ખે.

૧૩૮૫. ‘‘તમગ્ગહી વેળુરિયં મહગ્ઘં, મનોહરં નામ મહાનુભાવં;

આજઞ્ઞમારુય્હ મનોમવણ્ણો, પક્કામિ વેહાયસમન્તલિક્ખે.

૧૩૮૬. ‘‘સો અગ્ગમા [અગમા (સ્યા. પી. ક.)] નગરમિન્દપત્થં, ઓરુય્હુપાગચ્છિ સભં કુરૂનં;

સમાગતે એકસતં સમગ્ગે, અવ્હેત્થ યક્ખો અવિકમ્પમાનો.

૧૩૮૭. ‘‘કો નીધ રઞ્ઞં વરમાભિજેતિ, કમાભિજેય્યામ વરદ્ધનેન [વરંધનેન (સી. પી.)];

કમનુત્તરં રતનવરં જિનામ, કો વાપિ નો જેતિ વરદ્ધનેન’’.

૧૩૮૮. ‘‘કુહિં નુ રટ્ઠે તવ જાતિભૂમિ, ન કોરબ્યસ્સેવ વચો તવેદં;

અભીતોસિ [અભિભોસિ (સી. પી.)] નો વણ્ણનિભાય સબ્બે, અક્ખાહિ મે નામઞ્ચ બન્ધવે ચ’’.

૧૩૮૯. ‘‘કચ્ચાયનો માણવકોસ્મિ રાજ, અનૂનનામો ઇતિ મવ્હયન્તિ;

અઙ્ગેસુ મે ઞાતયો બન્ધવા ચ, અક્ખેન દેવસ્મિ ઇધાનુપત્તો’’.

૧૩૯૦. ‘‘કિં માણવસ્સ રતનાનિ અત્થિ, યે તં જિનન્તો હરે અક્ખધુત્તો;

બહૂનિ રઞ્ઞો રતનાનિ અત્થિ, તે ત્વં દલિદ્દો કથમવ્હયેસિ’’.

૧૩૯૧. ‘‘મનોહરો નામ મણી મમાયં, મનોહરં મણિરતનં ઉળારં;

ઇમઞ્ચ આજઞ્ઞમમિત્તતાપનં, એતં મે જિનિત્વા હરે અક્ખધુત્તો’’.

૧૩૯૨. ‘‘એકો મણી માણવ કિં કરિસ્સતિ, આજાનિયેકો પન કિં કરિસ્સતિ;

બહૂનિ રઞ્ઞો મણિરતનાનિ અત્થિ, આજાનિયા વાતજવા અનપ્પકા’’.

દોહળકણ્ડં નામ.

મણિકણ્ડં

૧૩૯૩. ‘‘ઇદઞ્ચ મે મણિરતનં, પસ્સ ત્વં દ્વિપદુત્તમ;

ઇત્થીનં વિગ્ગહા ચેત્થ, પુરિસાનઞ્ચ વિગ્ગહા.

૧૩૯૪. ‘‘મિગાનં વિગ્ગહા ચેત્થ, સકુણાનઞ્ચ વિગ્ગહા;

નાગરાજા સુપણ્ણા ચ [નાગરાજે સુપણ્ણે ચ (સી. સ્યા. પી.)], મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૩૯૫. ‘‘હત્થાનીકં રથાનીકં, અસ્સે પત્તી ચ વમ્મિને [ધજાનિ ચ (પી.)];

ચતુરઙ્ગિનિમં સેનં, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૩૯૬. ‘‘હત્થારોહે અનીકટ્ઠે, રથિકે પત્તિકારકે;

બલગ્ગાનિ વિયૂળ્હાનિ [વિયૂહાનિ (સ્યા. ક.)], મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૩૯૭. ‘‘પુરં ઉદ્ધાપસમ્પન્નં [ઉદ્દાપસમ્પન્નં (સી. પી.), અટ્ટાલસમ્પન્નં (સ્યા.)], બહુપાકારતોરણં;

સિઙ્ઘાટકેસુ ભૂમિયો, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૩૯૮. ‘‘એસિકા પરિખાયો ચ, પલિખં અગ્ગળાનિ ચ;

અટ્ટાલકે ચ દ્વારે ચ, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૩૯૯. ‘‘પસ્સ તોરણમગ્ગેસુ, નાનાદિજા ગણા બહૂ;

હંસા કોઞ્ચા મયૂરા ચ, ચક્કવાકા ચ કુક્કુહા.

૧૪૦૦. ‘‘કુણાલકા બહૂ ચિત્રા, સિખણ્ડી જીવજીવકા;

નાનાદિજગણાકિણ્ણં, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૧. ‘‘પસ્સ નગરં સુપાકારં, અબ્ભુતં લોમહંસનં;

સમુસ્સિતધજં રમ્મં, સોણ્ણવાલુકસન્થતં.

૧૪૦૨. ‘‘પસ્સેત્થ [પસ્સ ત્વં (સી. પી.)] પણ્ણસાલાયો, વિભત્તા ભાગસો મિતા;

નિવેસને નિવેસે ચ, સન્ધિબ્યૂહે પથદ્ધિયો.

૧૪૦૩. ‘‘પાનાગારે ચ સોણ્ડે ચ, સૂના [સૂણા (સી. પી.), સુદ્દા (સ્યા. ક.)] ઓદનિયા ઘરા;

વેસી ચ ગણિકાયો ચ, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૪. ‘‘માલાકારે ચ રજકે, ગન્ધિકે અથ દુસ્સિકે;

સુવણ્ણકારે મણિકારે, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૫. ‘‘આળારિકે ચ સૂદે ચ, નટનાટકગાયિનો;

પાણિસ્સરે કુમ્ભથૂનિકે, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૬. ‘‘પસ્સ ભેરી મુદિઙ્ગા ચ, સઙ્ખા પણવદિન્દિમા;

સબ્બઞ્ચ તાળાવચરં, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૭. ‘‘સમ્મતાલઞ્ચ વીણઞ્ચ, નચ્ચગીતં સુવાદિતં;

તૂરિયતાળિતસઙ્ઘુટ્ઠં, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૮. ‘‘લઙ્ઘિકા મુટ્ઠિકા ચેત્થ, માયાકારા ચ સોભિયા;

વેતાલિકે [વેત્તલિકે (ક.)] ચ જલ્લે ચ, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૦૯. ‘‘સમજ્જા ચેત્થ વત્તન્તિ, આકિણ્ણા નરનારિભિ;

મઞ્ચાતિમઞ્ચે ભૂમિયો, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૧૦. ‘‘પસ્સ મલ્લે સમજ્જસ્મિં, ફોટેન્તે [પાઠેન્તે (સી. સ્યા. પી.)] દિગુણં ભુજં;

નિહતે નિહતમાને ચ, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૧૧. ‘‘પસ્સ પબ્બતપાદેસુ, નાનામિગગણા બહૂ;

સીહા બ્યગ્ઘા વરાહા ચ, અચ્છકોકતરચ્છયો.

૧૪૧૨. ‘‘પલાસાદા ગવજા ચ, મહિંસા રોહિતા રુરૂ;

એણેય્યા ચ વરાહા [સરભા (સ્યા.)] ચ, ગણિનો નીક [નિઙ્ક (સી. સ્યા. પી.)] સૂકરા.

૧૪૧૩. ‘‘કદલિમિગા બહૂ ચિત્રા, બિળારા સસકણ્ટકા;

નાનામિગગણાકિણ્ણં, મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૧૪. ‘‘નજ્જાયો સુપતિત્થાયો, સોણ્ણવાલુકસન્થતા;

અચ્છા સવન્તિ અમ્બૂનિ, મચ્છગુમ્બનિસેવિતા.

૧૪૧૫. ‘‘કુમ્ભીલા મકરા ચેત્થ, સુસુમારા ચ કચ્છપા;

પાઠીના પાવુસા મચ્છા, બલજા [વલજા (સી.), વાલજા (પી.)] મુઞ્જરોહિતા.

૧૪૧૬. ‘‘નાનાદિજગણાકિણ્ણા, નાનાદુમગણાયુતા;

વેળુરિયક-રોદાયો [વેળુરિયફલકરોદાયો (સી.)], મણિમ્હિ પસ્સ નિમ્મિતં.

૧૪૧૭. ‘‘પસ્સેત્થ પોક્ખરણિયો, સુવિભત્તા ચતુદ્દિસા;