૫૪૪. ચન્દકુમારજાતકં (૭)

૯૮૨. ‘‘રાજાસિ લુદ્દકમ્મો, એકરાજા પુપ્ફવતીયા;

સો પુચ્છિ બ્રહ્મબન્ધું, ખણ્ડહાલં પુરોહિતં મૂળ્હં.

૯૮૩. ‘સગ્ગાન મગ્ગમાચિક્ખ [સગ્ગમગ્ગમાચિક્ખ (સી. પી.)], ત્વંસિ બ્રાહ્મણ ધમ્મવિનયકુસલો;

યથા ઇતો વજન્તિ સુગતિં, નરા પુઞ્ઞાનિ કત્વાન’.

૯૮૪. ‘અતિદાનં દદિત્વાન, અવજ્ઝે દેવ ઘાતેત્વા;

એવં વજન્તિ સુગતિં, નરા પુઞ્ઞાનિ કત્વાન’.

૯૮૫. ‘કિં પન તં અતિદાનં, કે ચ અવજ્ઝા ઇમસ્મિ લોકસ્મિં;

એતઞ્ચ ખો નો અક્ખાહિ, યજિસ્સામિ દદામિ [યજિસ્સામ દદામ (સી. પી.)] દાનાનિ’.

૯૮૬. ‘પુત્તેહિ દેવ યજિતબ્બં, મહેસીહિ નેગમેહિ ચ;

ઉસભેહિ આજાનિયેહિ ચતૂહિ, સબ્બચતુક્કેન દેવ યજિતબ્બં’’’.

૯૮૭. ‘‘તં સુત્વા અન્તેપુરે, કુમારા મહેસિયો ચ હઞ્ઞન્તુ;

એકો અહોસિ નિગ્ઘોસો, ભિસ્મા અચ્ચુગ્ગતો સદ્દો’’.

૯૮૮. ‘‘ગચ્છથ વદેથ કુમારે, ચન્દં સૂરિયઞ્ચ ભદ્દસેનઞ્ચ;

સૂરઞ્ચ વામગોત્તઞ્ચ, પચુરા [પસુરા (સી. પી. ક.)] કિર હોથ યઞ્ઞત્થાય.

૯૮૯. ‘‘કુમારિયોપિ વદેથ, ઉપસેનં [ઉપસેનિં (સી.), ઉપસેણિં (પી.)] કોકિલઞ્ચ મુદિતઞ્ચ;

નન્દઞ્ચાપિ કુમારિં, પચુરા [પસુરા (સી. પી. ક.)] કિર હોથ યઞ્ઞત્થાય.

૯૯૦. ‘‘વિજયમ્પિ મય્હં મહેસિં, એરાવતિં [એકપતિં (પી.), એરાપતિં (ક.)] કેસિનિં સુનન્દઞ્ચ;

લક્ખણવરૂપપન્ના, પચુરા કિર હોથ યઞ્ઞત્થાય.

૯૯૧. ‘‘ગહપતયો ચ વદેથ, પુણ્ણમુખં ભદ્દિયં સિઙ્ગાલઞ્ચ;

વડ્ઢઞ્ચાપિ ગહપતિં, પચુરા કિર હોથ યઞ્ઞત્થાય’’.

૯૯૨. ‘‘તે તત્થ ગહપતયો, અવોચિસું સમાગતા પુત્તદારપરિકિણ્ણા;

સબ્બેવ સિખિનો દેવ કરોહિ, અથ વા નો દાસે સાવેહિ’’.

૯૯૩. ‘‘અભયંકરમ્પિ મે હત્થિં, નાળાગિરિં અચ્ચુગ્ગતં વરુણદન્તં [નાળાગિરિં અચ્ચુતં વરુણદન્તં (સી.), રાજગિરિં અચ્ચુતવરુણદન્તં (પી.)];

આનેથ ખો ને ખિપ્પં, યઞ્ઞત્થાય ભવિસ્સન્તિ.

૯૯૪. ‘‘અસ્સરતનમ્પિ [અસ્સતરમ્પિ (સી. પી.), અસ્સરતનમ્પિ મે (સ્યા.)] કેસિં, સુરામુખં પુણ્ણકં વિનતકઞ્ચ;

આનેથ ખો ને ખિપ્પં, યઞ્ઞત્થાય ભવિસ્સન્તિ.

૯૯૫. ‘‘ઉસભમ્પિ [ઉસભમ્પિ મે (સ્યા.)] યૂથપતિં અનોજં, નિસભં ગવમ્પતિં તેપિ મય્હં આનેથ;

સમૂહ [સમુપા (સી. પી.), સમ્મુખા (સ્યા.)] કરોન્તુ સબ્બં, યજિસ્સામિ દદામિ દાનાનિ.

૯૯૬. ‘‘સબ્બં [સબ્બમ્પિ (સ્યા.)] પટિયાદેથ, યઞ્ઞં પન ઉગ્ગતમ્હિ સૂરિયમ્હિ;

આણાપેથ ચ કુમારે [આણાપેથ ચન્દકુમારે (સ્યા. ક.)], અભિરમન્તુ ઇમં રત્તિં.

૯૯૭. ‘‘સબ્બં [સબ્બમ્પિ (સ્યા.)] ઉપટ્ઠપેથ, યઞ્ઞં પન ઉગ્ગતમ્હિ સૂરિયમ્હિ;

વદેથ દાનિ કુમારે, અજ્જ ખો [વો (પી.)] પચ્છિમા રત્તિ’’.

૯૯૮. ‘‘તંતં માતા અવચ, રોદન્તી આગન્ત્વા વિમાનતો;

યઞ્ઞો કિર તે પુત્ત, ભવિસ્સતિ ચતૂહિ પુત્તેહિ’’.

૯૯૯. ‘‘સબ્બેપિ મય્હં પુત્તા ચત્તા, ચન્દસ્મિં હઞ્ઞમાનસ્મિં;

પુત્તેહિ યઞ્ઞં યજિત્વાન, સુગતિં સગ્ગં ગમિસ્સામિ’’.

૧૦૦૦. ‘‘મા તં [મા (સી. પી.)] પુત્ત સદ્દહેસિ, સુગતિ કિર હોતિ પુત્તયઞ્ઞેન;

નિરયાનેસો મગ્ગો, નેસો મગ્ગો હિ સગ્ગાનં.

૧૦૦૧. ‘‘દાનાનિ દેહિ કોણ્ડઞ્ઞ, અહિંસા સબ્બભૂતભબ્યાનં’’;

એસ મગ્ગો સુગતિયા, ન ચ મગ્ગો પુત્તયઞ્ઞેન’’.

૧૦૦૨. ‘‘આચરિયાનં વચના, ઘાતેસ્સં ચન્દઞ્ચ સૂરિયઞ્ચ;

પુત્તેહિ યઞ્ઞં [પુત્તેહિ (સી. સ્યા. પી.)] યજિત્વાન દુચ્ચજેહિ, સુગતિં સગ્ગં ગમિસ્સામિ’’.

૧૦૦૩. ‘‘તંતં પિતાપિ અવચ, વસવત્તી ઓરસં સકં પુત્તં;

યઞ્ઞો કિર તે પુત્ત, ભવિસ્સતિ ચતૂહિ પુત્તેહિ’’.

૧૦૦૪. ‘‘સબ્બેપિ મય્હં પુત્તા ચત્તા, ચન્દસ્મિં હઞ્ઞમાનસ્મિં;

પુત્તેહિ યઞ્ઞં યજિત્વાન, સુગતિં સગ્ગં ગમિસ્સામિ’’.

૧૦૦૫. ‘‘મા તં પુત્ત સદ્દહેસિ, સુગતિ કિર હોતિ પુત્તયઞ્ઞેન;

નિરયાનેસો મગ્ગો, નેસો મગ્ગો હિ સગ્ગાનં.

૧૦૦૬. ‘‘દાનાનિ દેહિ કોણ્ડઞ્ઞ, અહિંસા સબ્બભૂતભબ્યાનં;

એસ મગ્ગો સુગતિયા, ન ચ મગ્ગો પુત્તયઞ્ઞેન’’.

૧૦૦૭. ‘‘આચરિયાનં વચના, ઘાતેસ્સં ચન્દઞ્ચ સૂરિયઞ્ચ;

પુત્તેહિ યઞ્ઞં યજિત્વાન દુચ્ચજેહિ, સુગતિં સગ્ગં ગમિસ્સામિ’’.

૧૦૦૮. ‘‘દાનાનિ દેહિ કોણ્ડઞ્ઞ, અહિંસા સબ્બભૂતભબ્યાનં;

પુત્તપરિવુતો તુવં, રટ્ઠં જનપદઞ્ચ પાલેહિ’’.

૧૦૦૯. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, હત્થી અસ્સે ચ પાલેમ.

૧૦૧૦. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, હત્થિછકણાનિ ઉજ્ઝેમ.

૧૦૧૧. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, અસ્સછકણાનિ ઉજ્ઝેમ.

૧૦૧૨. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ [ઇદં પદં સી. પી. પોત્થકેસુ નત્થિ];

યસ્સ હોન્તિ તવ કામા, અપિ રટ્ઠા પબ્બાજિતા;

ભિક્ખાચરિયં ચરિસ્સામ’’.

૧૦૧૩. ‘‘દુક્ખં ખો મે જનયથ, વિલપન્તા જીવિતસ્સ કામા હિ;

મુઞ્ચેથ [મુઞ્ચથ (સી. પી.)] દાનિ કુમારે, અલમ્પિ મે હોતુ પુત્તયઞ્ઞેન’’.

૧૦૧૪. ‘‘પુબ્બેવ ખોસિ મે વુત્તો, દુક્કરં દુરભિસમ્ભવઞ્ચેતં;

અથ નો ઉપક્ખટસ્સ યઞ્ઞસ્સ, કસ્મા કરોસિ વિક્ખેપં.

૧૦૧૫. ‘‘સબ્બે વજન્તિ સુગતિં, યે યજન્તિ યેપિ યાજેન્તિ;

યે ચાપિ અનુમોદન્તિ, યજન્તાનં એદિસં મહાયઞ્ઞં’’.

૧૦૧૬. ‘‘અથ કિસ્સ જનો [ચ નો (સી. સ્યા. પી.)] પુબ્બે, સોત્થાનં બ્રાહ્મણે અવાચેસિ;

અથ નો અકારણસ્મા, યઞ્ઞત્થાય દેવ ઘાતેસિ.

૧૦૧૭. ‘‘પુબ્બેવ નો દહરકાલે [દહરકે સમાને (સી. પી.)], ન હનેસિ [ન મારેસિ (સી. પી.)] ન ઘાતેસિ;

દહરમ્હા યોબ્બનં પત્તા, અદૂસકા તાત હઞ્ઞામ.

૧૦૧૮. ‘‘હત્થિગતે અસ્સગતે, સન્નદ્ધે પસ્સ નો મહારાજ;

યુદ્ધે વા યુજ્ઝમાને વા, ન હિ માદિસા સૂરા હોન્તિ યઞ્ઞત્થાય.

૧૦૧૯. ‘‘પચ્ચન્તે વાપિ કુપિતે, અટવીસુ વા માદિસે નિયોજેન્તિ;

અથ નો અકારણસ્મા, અભૂમિયં તાત હઞ્ઞામ.

૧૦૨૦. ‘‘યાપિ હિ તા સકુણિયો, વસન્તિ તિણઘરાનિ કત્વાન;

તાસમ્પિ પિયા પુત્તા, અથ નો ત્વં દેવ ઘાતેસિ.

૧૦૨૧. ‘‘મા તસ્સ સદ્દહેસિ, ન મં ખણ્ડહાલો ઘાતેય્ય;

મમઞ્હિ સો ઘાતેત્વાન, અનન્તરા તમ્પિ દેવ ઘાતેય્ય.

૧૦૨૨. ‘‘ગામવરં નિગમવરં દદન્તિ, ભોગમ્પિસ્સ મહારાજ;

અથગ્ગપિણ્ડિકાપિ, કુલે કુલે હેતે ભુઞ્જન્તિ.

૧૦૨૩. ‘‘તેસમ્પિ તાદિસાનં, ઇચ્છન્તિ દુબ્ભિતું મહારાજ;

યેભુય્યેન એતે, અકતઞ્ઞુનો બ્રાહ્મણા દેવ.

૧૦૨૪. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, હત્થી અસ્સે ચ પાલેમ.

૧૦૨૫. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, હત્થિછકણાનિ ઉજ્ઝેમ.

૧૦૨૬. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

અપિ નિગળબન્ધકાપિ, અસ્સછકણાનિ ઉજ્ઝેમ.

૧૦૨૭. ‘‘મા નો દેવ અવધિ, દાસે નો દેહિ ખણ્ડહાલસ્સ;

યસ્સ હોન્તિ તવ કામા, અપિ રટ્ઠા પબ્બાજિતા;

ભિક્ખાચરિયં ચરિસ્સામ’’.

૧૦૨૮. ‘‘દુક્ખં ખો મે જનયથ, વિલપન્તા જીવિતસ્સ કામા હિ;

મુઞ્ચેથ દાનિ કુમારે, અલમ્પિ મે હોતુ પુત્તયઞ્ઞેન’’.

૧૦૨૯. ‘‘પુબ્બેવ ખોસિ મે વુત્તો, દુક્કરં દુરભિસમ્ભવઞ્ચેતં;

અથ નો ઉપક્ખટસ્સ યઞ્ઞસ્સ, કસ્મા કરોસિ વિક્ખેપં.

૧૦૩૦. ‘‘સબ્બે વજન્તિ સુગતિં, યે યજન્તિ યેપિ યાજેન્તિ;

યે ચાપિ અનુમોદન્તિ, યજન્તાનં એદિસં મહાયઞ્ઞં’’.

૧૦૩૧. ‘‘યદિ કિર યજિત્વા પુત્તેહિ, દેવલોકં ઇતો ચુતા યન્તિ;

બ્રાહ્મણો તાવ યજતુ, પચ્છાપિ યજસિ તુવં રાજા.

૧૦૩૨. ‘‘યદિ કિર યજિત્વા પુત્તેહિ, દેવલોકં ઇતો ચુતા યન્તિ;

એસ્વેવ ખણ્ડહાલો, યજતં સકેહિ પુત્તેહિ.

૧૦૩૩. ‘‘એવં જાનન્તો ખણ્ડહાલો, કિં પુત્તકે ન ઘાતેસિ;

સબ્બઞ્ચ ઞાતિજનં, અત્તાનઞ્ચ ન ઘાતેસિ.

૧૦૩૪. ‘‘સબ્બે વજન્તિ નિરયં, યે યજન્તિ યેપિ યાજેન્તિ;

યે ચાપિ અનુમોદન્તિ, યજન્તાનં એદિસં મહાયઞ્ઞં.

૧૦૩૫. [અયં ગાથા સી. સ્યા. પી. પોત્થકેસુ ન દિસ્સતિ] ‘‘સચે હિ સો સુજ્ઝતિ યો હનાતિ, હતોપિ સો સગ્ગમુપેતિ ઠાનં;

ભોવાદિ ભોવાદિન મારયેય્યું, યે ચાપિ તેસં અભિસદ્દહેય્યું’’ [અયં ગાથા સી. સ્યા. પી. પોત્થકેસુ ન દિસ્સતિ].

૧૦૩૬. ‘‘કથઞ્ચ કિર પુત્તકામાયો, ગહપતયો ઘરણિયો ચ;

નગરમ્હિ ન ઉપરવન્તિ રાજાનં, મા ઘાતયિ ઓરસં પુત્તં.

૧૦૩૭. ‘‘કથઞ્ચ કિર પુત્તકામાયો, ગહપતયો ઘરણિયો ચ;

નગરમ્હિ ન ઉપરવન્તિ રાજાનં, મા ઘાતયિ અત્રજં પુત્તં.

૧૦૩૮. ‘‘રઞ્ઞો ચમ્હિ અત્થકામો, હિતો ચ સબ્બજનપદસ્સ [સબ્બદા જનપદસ્સ (સી. પી.)];

ન કોચિ અસ્સ પટિઘં, મયા જાનપદો ન પવેદેતિ’’.

૧૦૩૯. ‘‘ગચ્છથ વો ઘરણિયો, તાતઞ્ચ વદેથ ખણ્ડહાલઞ્ચ;

મા ઘાતેથ કુમારે, અદૂસકે સીહસઙ્કાસે.

૧૦૪૦. ‘‘ગચ્છથ વો ઘરણિયો, તાતઞ્ચ વદેથ ખણ્ડહાલઞ્ચ;

મા ઘાતેથ કુમારે, અપેક્ખિતે સબ્બલોકસ્સ’’.

૧૦૪૧. ‘‘યં નૂનાહં જાયેય્યં, રથકારકુલેસુ વા;

પુક્કુસકુલેસુ વા વેસ્સેસુ વા જાયેય્યં;

ન હજ્જ મં રાજ યઞ્ઞે [યઞ્ઞત્થાય (સી. પી.)] ઘાતેય્ય’’.

૧૦૪૨. ‘‘સબ્બા સીમન્તિનિયો ગચ્છથ, અય્યસ્સ ખણ્ડહાલસ્સ;

પાદેસુ નિપતથ, અપરાધાહં ન પસ્સામિ.

૧૦૪૩. ‘‘સબ્બા સીમન્તિનિયો ગચ્છથ, અય્યસ્સ ખણ્ડહાલસ્સ;

પાદેસુ નિપતથ, કિન્તે ભન્તે મયં અદૂસેમ’’.

૧૦૪૪. ‘‘કપણા [કપણં (સી. પી.)] વિલપતિ સેલા, દિસ્વાન ભાતરે [ભાતરો (સી. સ્યા. પી. ક.)] ઉપનીતત્તે;

યઞ્ઞો કિર મે ઉક્ખિપિતો, તાતેન સગ્ગકામેન’’.

૧૦૪૫. ‘‘આવત્તિ પરિવત્તિ ચ, વસુલો સમ્મુખા રઞ્ઞો;

મા નો પિતરં અવધિ, દહરમ્હા યોબ્બનં પત્તા’’.

૧૦૪૬. ‘‘એસો તે વસુલ પિતા, સમેહિ પિતરા સહ;

દુક્ખં ખો મે જનયસિ, વિલપન્તો અન્તેપુરસ્મિં;

મુઞ્ચેથ દાનિ કુમારે, અલમ્પિ મે હોતુ પુત્તયઞ્ઞેન’’.

૧૦૪૭. ‘‘પુબ્બેવ ખોસિ મે વુત્તો, દુક્કરં દુરભિસમ્ભવઞ્ચેતં;

અથ નો ઉપક્ખટસ્સ યઞ્ઞસ્સ, કસ્મા કરોસિ વિક્ખેપં.

૧૦૪૮. ‘‘સબ્બે વજન્તિ સુગતિં, યે યજન્તિ યેપિ યાજેન્તિ;

યે ચાપિ અનુમોદન્તિ, યજન્તાનં એદિસં મહાયઞ્ઞં’’.

૧૦૪૯. ‘‘સબ્બરતનસ્સ યઞ્ઞો ઉપક્ખટો, એકરાજ તવ પટિયત્તો;

અભિનિક્ખમસ્સુ દેવ, સગ્ગં ગતો ત્વં પમોદિસ્સસિ’’.

૧૦૫૦. ‘‘દહરા સત્તસતા એતા, ચન્દકુમારસ્સ ભરિયાયો;

કેસે પકિરિત્વાન [પરિકિરિત્વાન (સી. પી.), વિકિરિત્વાન (સ્યા. ક.)], રોદન્તિયો મગ્ગમનુયાયિંસુ [મગ્ગમનુયન્તિ (સી. પી.), મગ્ગમનુયાયન્તિ (સ્યા.)].

૧૦૫૧. ‘‘અપરા પન સોકેન, નિક્ખન્તા નન્દને વિય દેવા;

કેસે પકિરિત્વાન [પરિકિરિત્વાન (સી. પી.), વિકિરિત્વાન (સ્યા. ક.)], રોદન્તિયો મગ્ગમનુયાયિંસુ’’ [મગ્ગમનુયન્તિ (સી. પી.), મગ્ગમનુયાયન્તિ (સ્યા.)].

૧૦૫૨. ‘‘કાસિકસુચિવત્થધરા, કુણ્ડલિનો અગલુચન્દનવિલિત્તા;

નિય્યન્તિ ચન્દસૂરિયા, યઞ્ઞત્થાય એકરાજસ્સ.

૧૦૫૩. ‘‘કાસિકસુચિવત્થધરા, કુણ્ડલિનો અગલુચન્દનવિલિત્તા;

નિય્યન્તિ ચન્દસૂરિયા, માતુ કત્વા હદયસોકં.

૧૦૫૪. ‘‘કાસિકસુચિવત્થધરા, કુણ્ડલિનો અગલુચન્દનવિલિત્તા;