૫૪૩. ભૂરિદત્તજાતકં (૬)

૭૮૪. ‘‘યં કિઞ્ચિ રતનં અત્થિ, ધતરટ્ઠનિવેસને;

સબ્બાનિ તે ઉપયન્તુ, ધીતરં દેહિ રાજિનો’’.

૭૮૫. ‘‘ન નો વિવાહો નાગેહિ, કતપુબ્બો કુદાચનં;

તં વિવાહં અસંયુત્તં, કથં અમ્હે કરોમસે’’.

૭૮૬. ‘‘જીવિતં નૂન તે ચત્તં, રટ્ઠં વા મનુજાધિપ;

ન હિ નાગે કુપિતમ્હિ, ચિરં જીવન્તિ તાદિસા.

૭૮૭. ‘‘યો ત્વં દેવ મનુસ્સોસિ, ઇદ્ધિમન્તં અનિદ્ધિમા;

વરુણસ્સ નિયં પુત્તં, યામુનં અતિમઞ્ઞસિ’’.

૭૮૮. ‘‘નાતિમઞ્ઞામિ રાજાનં, ધતરટ્ઠં યસસ્સિનં;

ધતરટ્ઠો હિ નાગાનં, બહૂનમપિ ઇસ્સરો.

૭૮૯. ‘‘અહિ મહાનુભાવોપિ, ન મે ધીતરમારહો;

ખત્તિયો ચ વિદેહાનં, અભિજાતા સમુદ્દજા’’.

૭૯૦. ‘‘કમ્બલસ્સતરા ઉટ્ઠેન્તુ, સબ્બે નાગે નિવેદય;

બારાણસિં પવજ્જન્તુ, મા ચ કઞ્ચિ [કિઞ્ચિ (સી. પી. ક.)] વિહેઠયું’’.

૭૯૧. ‘‘નિવેસનેસુ સોબ્ભેસુ, રથિયા ચચ્ચરેસુ ચ;

રુક્ખગ્ગેસુ ચ લમ્બન્તુ, વિતતા તોરણેસુ ચ.

૭૯૨. ‘‘અહમ્પિ સબ્બસેતેન, મહતા સુમહં પુરં;

પરિક્ખિપિસ્સં ભોગેહિ, કાસીનં જનયં ભયં’’.

૭૯૩. તસ્સ તં વચનં સુત્વા, ઉરગાનેકવણ્ણિનો;

બારાણસિં પવજ્જિંસુ, ન ચ કઞ્ચિ વિહેઠયું.

૭૯૪. નિવેસનેસુ સોબ્ભેસુ, રથિયા ચચ્ચરેસુ ચ;

રુક્ખગ્ગેસુ ચ લમ્બિંસુ, વિતતા તોરણેસુ ચ.

૭૯૫. તેસુ દિસ્વાન લમ્બન્તે, પુથૂ કન્દિંસુ નારિયો;

નાગે સોણ્ડિકતે દિસ્વા, પસ્સસન્તે મુહું મુહું.

૭૯૬. બારાણસી પબ્યધિતા, આતુરા સમપજ્જથ;

બાહા પગ્ગય્હ પક્કન્દું, ‘‘ધીતરં દેહિ રાજિનો’’.

૭૯૭. ‘‘પુપ્ફાભિહારસ્સ વનસ્સ મજ્ઝે, કો લોહિતક્ખો વિતતન્તરંસો;

કા કમ્બુકાયૂરધરા સુવત્થા, તિટ્ઠન્તિ નારિયો દસ વન્દમાના.

૭૯૮. ‘‘કો ત્વં બ્રહાબાહુ વનસ્સ મજ્ઝે, વિરોચસિ ઘતસિત્તોવ અગ્ગિ;

મહેસક્ખો અઞ્ઞતરોસિ યક્ખો, ઉદાહુ નાગોસિ મહાનુભાવો’’.

૭૯૯. ‘‘નાગોહમસ્મિ ઇદ્ધિમા, તેજસ્સી [તેજસી (સી. સ્યા. પી. ક.)] દુરતિક્કમો;

ડંસેય્યં તેજસા કુદ્ધો, ફીતં જનપદં અપિ.

૮૦૦. ‘‘સમુદ્દજા હિ મે માતા, ધતરટ્ઠો ચ મે પિતા;

સુદસ્સનકનિટ્ઠોસ્મિ, ભૂરિદત્તોતિ મં વિદૂ’’.

૮૦૧. ‘‘યં ગમ્ભીરં સદાવટ્ટં, રહદં ભિસ્મં પેક્ખસિ;

એસ દિબ્યો મમાવાસો, અનેકસતપોરિસો.

૮૦૨. ‘‘મયૂરકોઞ્ચાભિરુદં, નીલોદં વનમજ્ઝતો;

યમુનં પવિસ મા ભીતો, ખેમં વત્તવતં [વત્તવતિં (સ્યા. ક.)] સિવં’’.

૮૦૩. ‘‘તત્થ પત્તો સાનુચરો, સહ પુત્તેન બ્રાહ્મણ;

પૂજિતો મય્હં કામેહિ, સુખં બ્રાહ્મણ વચ્છસિ’’.

૮૦૪. ‘‘સમા સમન્તપરિતો, પહૂતતગરા [બહુકા તગ્ગરા (સી. સ્યા. પી.)] મહી;

ઇન્દગોપકસઞ્છન્ના, સોભતિ હરિતુત્તમા.

૮૦૫. ‘‘રમ્માનિ વનચેત્યાનિ, રમ્મા હંસૂપકૂજિતા;

ઓપુપ્ફાપદ્મા તિટ્ઠન્તિ, પોક્ખરઞ્ઞો [પોક્ખરઞ્ઞા (સ્યા. પી.)] સુનિમ્મિતા.

૮૦૬. ‘‘અટ્ઠંસા સુકતા થમ્ભા, સબ્બે વેળુરિયામયા;

સહસ્સથમ્ભા પાસાદા, પૂરા કઞ્ઞાહિ જોતરે.

૮૦૭. ‘‘વિમાનં ઉપપન્નોસિ, દિબ્યં પુઞ્ઞેહિ અત્તનો;

અસમ્બાધં સિવં રમ્મં, અચ્ચન્તસુખસંહિતં.

૮૦૮. ‘‘મઞ્ઞે સહસ્સનેત્તસ્સ, વિમાનં નાભિકઙ્ખસિ;

ઇદ્ધી હિ ત્યાયં વિપુલા, સક્કસ્સેવ જુતીમતો’’.

૮૦૯. ‘‘મનસાપિ ન પત્તબ્બો, આનુભાવો જુતીમતો;

પરિચારયમાનાનં, સઇન્દાનં [ઇન્દાનં (સ્યા. ક.)] વસવત્તિનં’’.

૮૧૦. ‘‘તં વિમાનં અભિજ્ઝાય, અમરાનં સુખેસિનં;

ઉપોસથં ઉપવસન્તો, સેમિ વમ્મિકમુદ્ધનિ’’.

૮૧૧. ‘‘અહઞ્ચ મિગમેસાનો, સપુત્તો પાવિસિં વનં;

તં મં મતં વા જીવં વા, નાભિવેદેન્તિ ઞાતકા.

૮૧૨. ‘‘આમન્તયે ભૂરિદત્તં, કાસિપુત્તં યસસ્સિનં;

તયા નો સમનુઞ્ઞાતા, અપિ પસ્સેમુ ઞાતકે’’.

૮૧૩. ‘‘એસો હિ વત મે છન્દો, યં વસેસિ મમન્તિકે;

ન હિ એતાદિસા કામા, સુલભા હોન્તિ માનુસે.

૮૧૪. ‘‘સચે ત્વં નિચ્છસે વત્થું, મમ કામેહિ પૂજિતો;

મયા ત્વં સમનુઞ્ઞાતો, સોત્થિં પસ્સાહિ ઞાતકે’’.

૮૧૫. ‘‘ધારયિમં મણિં દિબ્યં, પસું પુત્તે ચ વિન્દતિ;

અરોગો સુખિતો હોતિ [હોહિ (સ્યા.)], ગચ્છેવાદાય બ્રાહ્મણ’’.

૮૧૬. ‘‘કુસલં પટિનન્દામિ, ભૂરિદત્ત વચો તવ;

પબ્બજિસ્સામિ જિણ્ણોસ્મિ, ન કામે અભિપત્થયે’’.

૮૧૭. ‘‘બ્રહ્મચરિયસ્સ ચે ભઙ્ગો, હોતિ ભોગેહિ કારિયં;

અવિકમ્પમાનો એય્યાસિ, બહું દસ્સામિ તે ધનં’’.

૮૧૮. ‘‘કુસલં પટિનન્દામિ, ભૂરિદત્ત વચો તવ;

પુનપિ આગમિસ્સામિ, સચે અત્થો ભવિસ્સતિ’’.

૮૧૯. ‘‘ઇદં વત્વા ભૂરિદત્તો, પેસેસિ ચતુરો જને;

એથ ગચ્છથ ઉટ્ઠેથ, ખિપ્પં પાપેથ બ્રાહ્મણં.

૮૨૦. તસ્સ તં વચનં સુત્વા, ઉટ્ઠાય ચતુરો જના;

પેસિતા ભૂરિદત્તેન, ખિપ્પં પાપેસુ બ્રાહ્મણં.

૮૨૧. ‘‘મણિં પગ્ગય્હ મઙ્ગલ્યં, સાધુવિત્તં [સાધુચિત્તં (પી.)] મનોરમં;

સેલં બ્યઞ્જનસમ્પન્નં, કો ઇમં મણિમજ્ઝગા’’.

૮૨૨. ‘‘લોહિતક્ખસહસ્સાહિ, સમન્તા પરિવારિતં;

અજ્જ કાલં પથં [પદં (સી. પી.)] ગચ્છં, અજ્ઝગાહં મણિં ઇમં’’.

૮૨૩. ‘‘સુપચિણ્ણો અયં સેલો, અચ્ચિતો મહિતો [માનિતો (ક.)] સદા;

સુધારિતો સુનિક્ખિત્તો, સબ્બત્થમભિસાધયે.

૮૨૪. ‘‘ઉપચારવિપન્નસ્સ, નિક્ખેપે ધારણાય વા;

અયં સેલો વિનાસાય, પરિચિણ્ણો અયોનિસો.

૮૨૫. ‘‘ન ઇમં અકુસલો [કુસલં (ક.)] દિબ્યં, મણિં ધારેતુમારહો;

પટિપજ્જ સતં નિક્ખં, દેહિમં રતનં મમ’’.

૮૨૬. ‘‘ન ચ મ્યાયં મણી કેય્યો, ગોહિ [કેહિ (ક.)] વા રતનેહિ વા;

સેલો બ્યઞ્જનસમ્પન્નો, નેવ કેય્યો મણી મમ’’.

૮૨૭. ‘‘નો ચે તયા મણી કેય્યો, ગોહિ [કેહિ (ક.)] વા રતનેહિ વા;

અથ કેન મણી કેય્યો, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતો’’.

૮૨૮. ‘‘યો મે સંસે મહાનાગં, તેજસ્સિં દુરતિક્કમં;

તસ્સ દજ્જં ઇમં સેલં, જલન્તમિવ તેજસા’’.

૮૨૯. ‘‘કો નુ બ્રાહ્મણવણ્ણેન, સુપણ્ણો પતતં વરો;

નાગં જિગીસમન્વેસિ, અન્વેસં ભક્ખમત્તનો.

૮૩૦. ‘‘નાહં દિજાધિપો હોમિ, ન દિટ્ઠો ગરુળો મયા;

આસીવિસેન વિત્તોતિ [વિત્તોસ્મિ (સ્યા. ક.)], વજ્જો બ્રાહ્મણ મં વિદૂ’’.

૮૩૧. ‘‘કિં નુ તુય્હં બલં અત્થિ, કિં સિપ્પં વિજ્જતે તવ;

કિસ્મિં વા ત્વં પરત્થદ્ધો, ઉરગં નાપચાયસિ’’.

૮૩૨. ‘‘આરઞ્ઞિકસ્સ ઇસિનો, ચિરરત્તં તપસ્સિનો;

સુપણ્ણો કોસિયસ્સક્ખા, વિસવિજ્જં અનુત્તરં.

૮૩૩. ‘‘તં ભાવિતત્તઞ્ઞતરં, સમ્મન્તં પબ્બતન્તરે;

સક્કચ્ચં તં ઉપટ્ઠાસિં, રત્તિન્દિવમતન્દિતો.

૮૩૪. ‘‘સો તદા પરિચિણ્ણો મે, વત્તવા બ્રહ્મચરિયવા;

દિબ્બં પાતુકરી મન્તં, કામસા ભગવા મમ.

૮૩૫. ‘‘ત્યાહં મન્તે પરત્થદ્ધો, નાહં ભાયામિ ભોગિનં;

આચરિયો વિસઘાતાનં, અલમ્પાનોતિ [આલમ્બાનોતિ (સી. પી.), આલમ્બાયનોતિ (સ્યા.)] મં વિદૂ’’.

૮૩૬. ‘‘ગણ્હામસે મણિં તાત, સોમદત્ત વિજાનહિ;

મા દણ્ડેન સિરિં પત્તં, કામસા પજહિમ્હસે’’.

૮૩૭. ‘‘સકં નિવેસનં પત્તં, યો તં બ્રાહ્મણ પૂજયિ;

એવં કલ્યાણકારિસ્સ, કિં મોહા દુબ્ભિમિચ્છસિ’’.

૮૩૮. ‘‘સચે ત્વં [સચે હિ (સી. પી. ક.)] ધનકામોસિ, ભૂરિદત્તો પદસ્સતિ [ભૂરિદત્તં પદિસ્સસિ (ક.)];

તમેવ ગન્ત્વા યાચસ્સુ, બહું દસ્સતિ તે ધનં’’.

૮૩૯. ‘‘હત્થગતં પત્તગતં, નિકિણ્ણં ખાદિતું વરં;

મા નો સન્દિટ્ઠિકો અત્થો, સોમદત્ત ઉપચ્ચગા’’.

૮૪૦. ‘‘પચ્ચતિ નિરયે ઘોરે, મહિસ્સમપિ વિવરતિ [મહિસ્સમવ દીયતિ (સી. પી.), મહિમસ્સ વિન્દ્રીયતિ (સ્યા.)];

મિત્તદુબ્ભી હિતચ્ચાગી, જીવરેવાપિ સુસ્સતિ [જીવરે ચાપિ સુસ્સરે (સી. પી.)].

૮૪૧. ‘‘સચે ત્વં [સચે હિ (સી. પી. ક.)] ધનકામોસિ, ભૂરિદત્તો પદસ્સતિ;

મઞ્ઞે અત્તકતં વેરં, નચિરં વેદયિસ્સસિ’’.

૮૪૨. ‘‘મહાયઞ્ઞં યજિત્વાન, એવં સુજ્ઝન્તિ બ્રાહ્મણા;

મહાયઞ્ઞં યજિસ્સામ, એવં મોક્ખામ પાપકા’’.

૮૪૩. ‘‘હન્દ દાનિ અપાયામિ, નાહં અજ્જ તયા સહ;

પદમ્પેકં [પદમેકં (સ્યા. ક.)] ન ગચ્છેય્યં, એવં કિબ્બિસકારિના’’.

૮૪૪. ‘‘ઇદં વત્વાન પિતરં, સોમદત્તો બહુસ્સુતો;

ઉજ્ઝાપેત્વાન ભૂતાનિ, તમ્હા ઠાના અપક્કમિ.

૮૪૫. ‘‘ગણ્હાહેતં મહાનાગં, આહરેતં મણિં મમ;

ઇન્દગોપકવણ્ણાભો, યસ્સ લોહિતકો સિરો.

૮૪૬. ‘‘કપ્પાસપિચુરાસીવ, એસો કાયો પદિસ્સતિ [કાય’સ્સ દિસ્સતિ (સી. પી.)];

વમ્મિકગ્ગગતો સેતિ, તં ત્વં ગણ્હાહિ બ્રાહ્મણ’’.

૮૪૭. ‘‘અથોસધેહિ દિબ્બેહિ, જપ્પં મન્તપદાનિ ચ;

એવં તં અસક્ખિ સત્થું [સટ્ઠું (સી. પી.), યુટ્ઠું (સ્યા.), સુત્તું (ક.)], કત્વા પરિત્તમત્તનો’’.

૮૪૮. ‘‘મમં દિસ્વાન આયન્તં, સબ્બકામસમિદ્ધિનં;

ઇન્દ્રિયાનિ અહટ્ઠાનિ, સાવં [સામં (સી. પી.)] જાતં મુખં તવ.

૮૪૯. ‘‘પદ્મં યથા હત્થગતં, પાણિના પરિમદ્દિતં;

સાવં જાતં [યન્તં (ક.)] મુખં તુય્હં, મમં દિસ્વાન એદિસં.

૮૫૦. ‘‘કચ્ચિ નુ તે નાભિસસિ [તે નાભિસયિ (સી.), તે નાભિસ્સસિ (સ્યા.)], કચ્ચિ તે અત્થિ વેદના;

યેન સાવં મુખં તુય્હં, મમં દિસ્વાન આગતં’’.

૮૫૧. ‘‘સુપિનં તાત અદ્દક્ખિં, ઇતો માસં અધોગતં;

દક્ખિણં વિય મે બાહું, છેત્વા રુહિરમક્ખિતં;

પુરિસો આદાય પક્કામિ, મમ રોદન્તિયા સતિ.

૮૫૨. ‘‘યતોહં [યતો તં (સી.)] સુપિનમદ્દક્ખિં, સુદસ્સન વિજાનહિ;

તતો દિવા વા રત્તિં વા, સુખં મે નોપલબ્ભતિ’’.

૮૫૩. ‘‘યં પુબ્બે પરિવારિંસુ [પરિચારિંસુ (સી. પી.)], કઞ્ઞા રુચિરવિગ્ગહા;

હેમજાલપટિચ્છન્ના, ભૂરિદત્તો ન દિસ્સતિ.

૮૫૪. ‘‘યં પુબ્બે પરિવારિંસુ [પરિચારિંસુ (સી. પી.)], નેત્તિંસવરધારિનો;

કણિકારાવ સમ્ફુલ્લા, ભૂરિદત્તો ન દિસ્સતિ.

૮૫૫. ‘‘હન્દ દાનિ ગમિસ્સામ, ભૂરિદત્તનિવેસનં;

ધમ્મટ્ઠં સીલસમ્પન્નં, પસ્સામ તવ ભાતરં’’.

૮૫૬. ‘‘તઞ્ચ દિસ્વાન આયન્તિં, ભૂરિદત્તસ્સ માતરં;

બાહા પગ્ગય્હ પક્કન્દું, ભૂરિદત્તસ્સ નારિયો.

૮૫૭. ‘‘પુત્તં તેય્યે ન જાનામ, ઇતો માસં અધોગતં;

મતં વા યદિ વા જીવં, ભૂરિદત્તં યસસ્સિનં’’.