૫૪૨. ઉમઙ્ગજાતકં (૫)

૫૯૦. ‘‘પઞ્ચાલો સબ્બસેનાય, બ્રહ્મદત્તોયમાગતો;

સાયં પઞ્ચાલિયા સેના, અપ્પમેય્યા મહોસધ.

૫૯૧. ‘‘વીથિમતી [પિટ્ઠિમતી (સી. પી.), વિદ્ધિમતી (સ્યા.)] પત્તિમતી, સબ્બસઙ્ગામકોવિદા;

ઓહારિની સદ્દવતી, ભેરિસઙ્ખપ્પબોધના.

૫૯૨. ‘‘લોહવિજ્જા અલઙ્કારા, ધજિની વામરોહિની;

સિપ્પિયેહિ સુસમ્પન્ના, સૂરેહિ સુપ્પતિટ્ઠિતા.

૫૯૩. ‘‘દસેત્થ પણ્ડિતા આહુ, ભૂરિપઞ્ઞા રહોગમા [રહોગતા (સ્યા. ક.)];

માતા એકાદસી રઞ્ઞો, પઞ્ચાલિયં પસાસતિ.

૫૯૪. ‘‘અથેત્થેકસતં ખત્યા, અનુયન્તા યસસ્સિનો;

અચ્છિન્નરટ્ઠા બ્યથિતા, પઞ્ચાલિયં [પઞ્ચાલીનં (બહૂસુ)] વસં ગતા.

૫૯૫. ‘‘યંવદા-તક્કરા રઞ્ઞો, અકામા પિયભાણિનો;

પઞ્ચાલમનુયાયન્તિ, અકામા વસિનો ગતા.

૫૯૬. ‘‘તાય સેનાય મિથિલા, તિસન્ધિપરિવારિતા;

રાજધાની વિદેહાનં, સમન્તા પરિખઞ્ઞતિ.

૫૯૭. ‘‘ઉદ્ધં તારકજાતાવ, સમન્તા પરિવારિતા;

મહોસધ વિજાનાહિ, કથં મોક્ખો ભવિસ્સતિ’’.

૫૯૮. ‘‘પાદે દેવ પસારેહિ, ભુઞ્જ કામે રમસ્સુ ચ;

હિત્વા પઞ્ચાલિયં સેનં, બ્રહ્મદત્તો પલાયિતિ’’ [પલાયતિ (સી. સ્યા.)].

૫૯૯. ‘‘રાજા સન્થવકામો તે, રતનાનિ પવેચ્છતિ;

આગચ્છન્તુ ઇતો [તતો (સી. સ્યા.)] દૂતા, મઞ્જુકા પિયભાણિનો.

૬૦૦. ‘‘ભાસન્તુ મુદુકા વાચા, યા વાચા પટિનન્દિતા;

પઞ્ચાલો ચ વિદેહો ચ [પઞ્ચાલા ચ વિદેહા ચ (સી. પી.)], ઉભો એકા ભવન્તુ તે’’.

૬૦૧. ‘‘કથં નુ કેવટ્ટ મહોસધેન, સમાગમો આસિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

કચ્ચિ તે પટિનિજ્ઝત્તો, કચ્ચિ તુટ્ઠો મહોસધો’’.

૬૦૨. ‘‘અનરિયરૂપો પુરિસો જનિન્દ, અસમ્મોદકો થદ્ધો અસબ્ભિરૂપો;

યથા મૂગો ચ બધિરો ચ, ન કિઞ્ચિત્થં અભાસથ’’ [અભાસિત્થ (ક.)].

૬૦૩. ‘‘અદ્ધા ઇદં મન્તપદં સુદુદ્દસં, અત્થો સુદ્ધો નરવીરિયેન દિટ્ઠો;

તથા હિ કાયો મમ સમ્પવેધતિ, હિત્વા સયં કો પરહત્થમેસ્સતિ’’.

૬૦૪. ‘‘છન્નઞ્હિ એકાવ મતી સમેતિ, યે પણ્ડિતા ઉત્તમભૂરિપત્તા;

યાનં અયાનં અથ વાપિ ઠાનં, મહોસધ ત્વમ્પિ મતિં કરોહિ’’.

૬૦૫. ‘‘જાનાસિ ખો રાજ મહાનુભાવો, મહબ્બલો ચૂળનિબ્રહ્મદત્તો;

રાજા ચ તં ઇચ્છતિ મારણત્થં [કારણત્થં (સી. પી.)], મિગં યથા ઓકચરેન લુદ્દો.

૬૦૬. ‘‘યથાપિ મચ્છો બળિસં, વઙ્કં મંસેન છાદિતં;

આમગિદ્ધો ન જાનાતિ, મચ્છો મરણમત્તનો.

૬૦૭. ‘‘એવમેવ તુવં રાજ, ચૂળનેય્યસ્સ ધીતરં;

કામગિદ્ધો ન જાનાસિ, મચ્છોવ મરણમત્તનો.

૬૦૮. ‘‘સચે ગચ્છસિ પઞ્ચાલં, ખિપ્પમત્તં જહિસ્સતિ;

મિગં પન્થાનુબન્ધંવ [પથાનુપન્નંવ (સી. સ્યા. પી.)], મહન્તં ભયમેસ્સતિ’’.

૬૦૯. ‘‘મયમેવ બાલમ્હસે એળમૂગા, યે ઉત્તમત્થાનિ તયી લપિમ્હા;

કિમેવ ત્વં નઙ્ગલકોટિવડ્ઢો, અત્થાનિ જાનાસિ યથાપિ અઞ્ઞે’’.

૬૧૦. ‘‘ઇમં ગલે ગહેત્વાન, નાસેથ વિજિતા મમ;

યો મે રતનલાભસ્સ, અન્તરાયાય ભાસતિ’’.

૬૧૧. ‘‘તતો ચ સો અપક્કમ્મ, વેદેહસ્સ ઉપન્તિકા;

અથ આમન્તયી દૂતં, માધરં [મઢરં (સી.), માધુરં (સ્યા.), માઠરં (પી.)] સુવપણ્ડિતં.

૬૧૨. ‘‘એહિ સમ્મ હરિતપક્ખ [હરીપક્ખ (સી. પી.)], વેય્યાવચ્ચં કરોહિ મે;

અત્થિ પઞ્ચાલરાજસ્સ, સાળિકા સયનપાલિકા.

૬૧૩. ‘તં બન્ધનેન [તં પત્થરેન (સી. પી.), તં સન્થવેન (સ્યા.)] પુચ્છસ્સુ, સા હિ સબ્બસ્સ કોવિદા;

સા તેસં સબ્બં જાનાતિ, રઞ્ઞો ચ કોસિયસ્સ ચ.

૬૧૪. ‘‘‘આમો’તિ સો પટિસ્સુત્વા, માધરો સુવપણ્ડિતો;

અગમાસિ હરિતપક્ખો [હરીપક્ખો (સી. પી.)], સાળિકાય ઉપન્તિકં.

૬૧૫. ‘‘તતો ચ ખો સો ગન્ત્વાન, માધરો સુવપણ્ડિતો;

અથામન્તયિ સુઘરં, સાળિકં મઞ્જુભાણિકં.

૬૧૬. ‘કચ્ચિ તે સુઘરે ખમનીયં, કચ્ચિ વેસ્સે અનામયં;

કચ્ચિ તે મધુના લાજા, લબ્ભતે સુઘરે તુવં’ [તવ (સી. પી.)].

૬૧૭. ‘કુસલઞ્ચેવ મે સમ્મ, અથો સમ્મ અનામયં;

અથો મે મધુના લાજા, લબ્ભતે સુવપણ્ડિત.

૬૧૮. ‘કુતો નુ સમ્મ આગમ્મ, કસ્સ વા પહિતો તુવં;

ન ચ મેસિ ઇતો પુબ્બે, દિટ્ઠો વા યદિ વા સુતો’’.

૬૧૯. ‘‘અહોસિં સિવિરાજસ્સ, પાસાદે સયનપાલકો;

તતો સો ધમ્મિકો રાજા, બદ્ધે મોચેસિ બન્ધના’’.

૬૨૦. ‘‘તસ્સ મેકા દુતિયાસિ, સાળિકા મઞ્જુભાણિકા;

તં તત્થ અવધી સેનો, પેક્ખતો સુઘરે મમ’’.

૬૨૧. ‘‘તસ્સા કામા હિ સમ્મત્તો, આગતોસ્મિ તવન્તિકે;

સચે કરેય્ય [કરેય્યાસિ (સી.), કરેયુ (સ્યા.), કરેય્યાસિ મે (પી.)] ઓકાસં, ઉભયોવ વસામસે’’.

૬૨૨. ‘‘સુવોવ સુવિં કામેય્ય, સાળિકો પન સાળિકં;

સુવસ્સ સાળિકાયેવ [સાળિકાય ચ (સી. પી.)], સંવાસો હોતિ કીદિસો’’.

૬૨૩. ‘‘યોયં કામે [યં યં કામી (સી. પી.)] કામયતિ, અપિ ચણ્ડાલિકામપિ;

સબ્બો હિ સદિસો હોતિ, નત્થિ કામે અસાદિસો’’.

૬૨૪. ‘‘અત્થિ જમ્પાવતી [જમ્બાવતી (સી. સ્યા.), ચમ્પાવતી (ક.)] નામ, માતા સિવિસ્સ [સિબ્બિસ્સ (સી. પી.)] રાજિનો;

સા ભરિયા વાસુદેવસ્સ, કણ્હસ્સ મહેસી પિયા.

૬૨૫. ‘‘રટ્ઠવતી [રથવતી (સી. પી.), રતનવતી (સ્યા.)] કિમ્પુરિસી, સાપિ વચ્છં અકામયિ;

મનુસ્સો મિગિયા સદ્ધિં, નત્થિ કામે અસાદિસો’’.

૬૨૬. ‘‘હન્દ ખ્વાહં ગમિસ્સામિ, સાળિકે મઞ્જુભાણિકે;

પચ્ચક્ખાનુપદઞ્હેતં, અતિમઞ્ઞસિ નૂન મં’’.

૬૨૭. ‘‘ન સિરી તરમાનસ્સ, માધર સુવપણ્ડિત;

ઇધેવ તાવ અચ્છસ્સુ, યાવ રાજાન દક્ખસિ [દક્ખિસિ (પી.)];

સોસ્સિ [સોસ્સસિ (સી.)] સદ્દં મુદિઙ્ગાનં, આનુભાવઞ્ચ રાજિનો’’.

૬૨૮. ‘‘યો નુ ખ્વાયં તિબ્બો સદ્દો, તિરોજનપદે [તિરોજનપદં (પી. ક.)] સુતો;

ધીતા પઞ્ચાલરાજસ્સ, ઓસધી વિય વણ્ણિની;

તં દસ્સતિ વિદેહાનં, સો વિવાહો ભવિસ્સતિ’’.

૬૨૯. ‘‘એદિસો મા [નેદિસો તે (સી.)] અમિત્તાનં, વિવાહો હોતુ માધર;

યથા પઞ્ચાલરાજસ્સ, વેદેહેન ભવિસ્સતિ’’.

૬૩૦. ‘‘આનયિત્વાન વેદેહં, પઞ્ચાલાનં રથેસભો;

તતો નં ઘાતયિસ્સતિ, નસ્સ સખી ભવિસ્સતિ’’.

૬૩૧. ‘‘હન્દ ખો મં અનુજાનાહિ, રત્તિયો સત્તમત્તિયો;

યાવાહં સિવિરાજસ્સ, આરોચેમિ મહેસિનો;

લદ્ધો ચ મે આવસથો, સાળિકાય ઉપન્તિકં’’ [ઉપન્તિકા (સી. ક.)].

૬૩૨. ‘‘હન્દ ખો તં અનુજાનામિ, રત્તિયો સત્તમત્તિયો;

સચે ત્વં સત્તરત્તેન, નાગચ્છસિ મમન્તિકે;

મઞ્ઞે ઓક્કન્તસત્તં [ઓક્કન્તસન્તં (સ્યા. પી. ક.)] મં, મતાય આગમિસ્સસિ’’.

૬૩૩. ‘‘તતો ચ ખો સો ગન્ત્વાન, માધરો સુવપણ્ડિતો;

મહોસધસ્સ અક્ખાસિ, સાળિકાવચનં ઇદં’’.

૬૩૪. ‘‘યસ્સેવ ઘરે ભુઞ્જેય્ય ભોગં, તસ્સેવ અત્થં પુરિસો ચરેય્ય’’;

‘‘હન્દાહં ગચ્છામિ પુરે જનિન્દ, પઞ્ચાલરાજસ્સ પુરં સુરમ્મં;

નિવેસનાનિ માપેતું, વેદેહસ્સ યસસ્સિનો.

૬૩૫. ‘‘નિવેસનાનિ માપેત્વા, વેદેહસ્સ યસસ્સિનો;

યદા તે પહિણેય્યામિ, તદા એય્યાસિ ખત્તિય’’.

૬૩૬. ‘‘તતો ચ પાયાસિ પુરે મહોસધો, પઞ્ચાલરાજસ્સ પુરં સુરમ્મં;

નિવેસનાનિ માપેતું, વેદેહસ્સ યસસ્સિનો’’.

૬૩૭. ‘‘નિવેસનાનિ માપેત્વા, વેદેહસ્સ યસસ્સિનો;

અથસ્સ પાહિણી દૂતં, [નત્થિ સી. પી. પોત્થકેસુ] વેદેહં મિથિલગ્ગહં [નત્થિ સી. પી. પોત્થકેસુ];

એહિ દાનિ મહારાજ, માપિતં તે નિવેસનં’’.

૬૩૮. ‘‘તતો ચ રાજા પાયાસિ, સેનાય ચતુરઙ્ગિયા [ચતુરઙ્ગિનિયા (ક.)];

અનન્તવાહનં દટ્ઠું, ફીતં કપિલિયં [કમ્પિલ્લિયં (સી. પી.)] પુરં’’.

૬૩૯. ‘‘તતો ચ ખો સો ગન્ત્વાન, બ્રહ્મદત્તસ્સ પાહિણિ;

‘આગતો’સ્મિ મહારાજ, તવ પાદાનિ વન્દિતું.

૬૪૦. ‘દદાહિ દાનિ મે ભરિયં, નારિં સબ્બઙ્ગસોભિનિં;

સુવણ્ણેન પટિચ્છન્નં, દાસીગણપુરક્ખતં’’’.

૬૪૧. ‘‘સ્વાગતં તેવ [તે (સી.), તેપિ (સ્યા.), તેન (પી.)] વેદેહ, અથો તે અદુરાગતં;

નક્ખત્તંયેવ પરિપુચ્છ, અહં કઞ્ઞં દદામિ તે;

સુવણ્ણેન પટિચ્છન્નં, દાસીગણપુરક્ખતં’’.

૬૪૨. ‘‘તતો ચ રાજા વેદેહો, નક્ખત્તં પરિપુચ્છથ [પરિપુચ્છતિ (સ્યા. ક.)];

નક્ખત્તં પરિપુચ્છિત્વા, બ્રહ્મદત્તસ્સ પાહિણિ.

૬૪૩. ‘‘દદાહિ દાનિ મે ભરિયં, નારિં સબ્બઙ્ગસોભિનિં;

સુવણ્ણેન પટિચ્છન્નં, દાસીગણપુરક્ખતં’’.

૬૪૪. ‘‘દદામિ દાનિ તે ભરિયં, નારિં સબ્બઙ્ગસોભિનિં;

સુવણ્ણેન પટિચ્છન્નં, દાસીગણપુરક્ખતં’’.

૬૪૫. ‘‘હત્થી અસ્સા રથા પત્તી, સેના તિટ્ઠન્તિ વમ્મિતા [વમ્મિકા (સ્યા. ક.)];

ઉક્કા પદિત્તા ઝાયન્તિ, કિન્નુ મઞ્ઞન્તિ પણ્ડિતા.

૬૪૬. ‘‘હત્થી અસ્સા રથા પત્તી, સેના તિટ્ઠન્તિ વમ્મિતા [વમ્મિકા (સ્યા. ક.)];

ઉક્કા પદિત્તા ઝાયન્તિ, કિં નુ કાહન્તિ [કાહતિ (ક.)] પણ્ડિત’’.

૬૪૭. ‘‘રક્ખતિ તં મહારાજ, ચૂળનેય્યો મહબ્બલો;

પદુટ્ઠો બ્રહ્મદત્તેન [પદુટ્ઠો તે બ્રહ્મદત્તો (સી. સ્યા. પી.)], પાતો તં ઘાતયિસ્સતિ’’.

૬૪૮. ‘‘ઉબ્બેધતિ મે હદયં, મુખઞ્ચ પરિસુસ્સતિ;

નિબ્બુતિં નાધિગચ્છામિ, અગ્ગિદડ્ઢોવ આતપે.

૬૪૯. ‘‘કમ્મારાનં યથા ઉક્કા, અન્તો ઝાયતિ નો બહિ;

એવમ્પિ હદયં મય્હં, અન્તો ઝાયતિ નો બહિ’’.

૬૫૦. ‘‘પમત્તો મન્તનાતીતો, ભિન્નમન્તોસિ ખત્તિય;

ઇદાનિ ખો તં તાયન્તુ, પણ્ડિતા મન્તિનો જના.

૬૫૧. ‘‘અકત્વામચ્ચસ્સ વચનં, અત્થકામહિતેસિનો;

અત્તપીતિરતો રાજા, મિગો કૂટેવ ઓહિતો.

૬૫૨. ‘‘યથાપિ મચ્છો બળિસં, વઙ્કં મંસેન છાદિતં;

આમગિદ્ધો ન જાનાતિ, મચ્છો મરણમત્તનો.

૬૫૩. ‘‘એવમેવ તુવં રાજ, ચૂળનેય્યસ્સ ધીતરં;

કામગિદ્ધો ન જાનાસિ, મચ્છોવ મરણમત્તનો.

૬૫૪. ‘‘સચે ગચ્છસિ પઞ્ચાલં, ખિપ્પમત્તં જહિસ્સસિ;

મિગં પન્થાનુબન્ધંવ, મહન્તં ભયમેસ્સતિ.

૬૫૫. ‘‘અનરિયરૂપો પુરિસો જનિન્દ, અહીવ ઉચ્છઙ્ગગતો ડસેય્ય;

ન તેન મિત્તિં કયિરાથ ધીરો [પઞ્ઞો (પી.)], દુક્ખો હવે કાપુરિસેન [કાપુરિસેહિ (ક.)] સઙ્ગમો.

૬૫૬. ‘‘યદેવ [યં ત્વેવ (સી. સ્યા. પી.)] જઞ્ઞા પુરિસં [પુરિસો (સ્યા. ક.)] જનિન્દ, સીલવાયં બહુસ્સુતો;

તેનેવ મિત્તિં કયિરાથ ધીરો, સુખો હવે સપ્પુરિસેન સઙ્ગમો’’.

૬૫૭. ‘‘બાલો તુવં એળમૂગોસિ રાજ, યો ઉત્તમત્થાનિ મયી લપિત્થો;

કિમેવહં નઙ્ગલકોટિવડ્ઢો, અત્થાનિ જાનામિ [જાનિસ્સં (સી. સ્યા. પી.)] યથાપિ અઞ્ઞે.

૬૫૮. ‘‘ઇમં ગલે ગહેત્વાન, નાસેથ વિજિતા મમ;

યો મે રતનલાભસ્સ, અન્તરાયાય ભાસતિ’’.

૬૫૯. ‘‘મહોસધ અતીતેન, નાનુવિજ્ઝન્તિ પણ્ડિતા;

કિં મં અસ્સંવ સમ્બન્ધં, પતોદેનેવ વિજ્ઝસિ.

૬૬૦. ‘‘સચે પસ્સસિ મોક્ખં વા, ખેમં વા પન પસ્સસિ;

તેનેવ મં અનુસાસ, કિં અતીતેન વિજ્ઝસિ’’.