૫૨૨. સરભઙ્ગજાતકં (૨)

૫૦. ‘‘અલઙ્કતા કુણ્ડલિનો સુવત્થા, વેળુરિયમુત્તાથરુખગ્ગબન્ધા [બદ્ધા (પી.)];

રથેસભા તિટ્ઠથ કે નુ તુમ્હે, કથં વો જાનન્તિ મનુસ્સલોકે’’.

૫૧. ‘‘અહમટ્ઠકો ભીમરથો પનાયં, કાલિઙ્ગરાજા પન ઉગ્ગતોયં [ઉગ્ગતો અયં (પી.), ઉગ્ગતાયં (ક.)];

સુસઞ્ઞતાનં ઇસીનં [સુસઞ્ઞતાનિસિનં (પી.)] દસ્સનાય, ઇધાગતા પુચ્છિતાયેમ્હ પઞ્હે’’.

૫૨. ‘‘વેહાયસં તિટ્ઠસિ [તિટ્ઠતિ (પી.)] અન્તલિક્ખે, પથદ્ધુનો પન્નરસેવ ચન્દો;

પુચ્છામિ તં યક્ખ મહાનુભાવ, કથં તં જાનન્તિ મનુસ્સલોકે’’.

૫૩. ‘‘યમાહુ દેવેસુ સુજમ્પતીતિ, મઘવાતિ તં આહુ મનુસ્સલોકે;

સ દેવરાજા ઇદમજ્જ પત્તો, સુસઞ્ઞતાનં ઇસીનં દસ્સનાય’’.

૫૪. ‘‘દૂરે સુતા નો ઇસયો સમાગતા, મહિદ્ધિકા ઇદ્ધિગુણૂપપન્ના;

વન્દામિ તે અયિરે પસન્નચિત્તો, યે જીવલોકેત્થ મનુસ્સસેટ્ઠા’’.

૫૫. ગન્ધો ઇસીનં ચિરદિક્ખિતાનં [દક્ખિતાનં (સ્યા. પી.)], કાયા ચુતો ગચ્છતિ માલુતેન;

ઇતો પટિક્કમ્મ સહસ્સનેત્ત, ગન્ધો ઇસીનં અસુચિ દેવરાજ’’.

૫૬. ‘‘ગન્ધો ઇસીનં ચિરદિક્ખિતાનં, કાયા ચુતો ગચ્છતુ માલુતેન;

વિચિત્રપુપ્ફં સુરભિંવ માલં, ગન્ધઞ્ચ એતં પાટિકઙ્ખામ ભન્તે;

ન હેત્થ દેવા પટિક્કૂલસઞ્ઞિનો’’.

૫૭. ‘‘પુરિન્દદો ભૂતપતી યસસ્સી, દેવાનમિન્દો સક્કો [ઇદં પદં નત્થિ (સી. સ્યા. પી. પોત્થકેસુ)] મઘવા સુજમ્પતિ;

સ દેવરાજા અસુરગણપ્પમદ્દનો, ઓકાસમાકઙ્ખતિ પઞ્હ પુચ્છિતું.

૫૮. ‘‘કો નેવિમેસં ઇધ પણ્ડિતાનં, પઞ્હે પુટ્ઠો નિપુણે બ્યાકરિસ્સતિ;

તિણ્ણઞ્ચ રઞ્ઞં મનુજાધિપાનં, દેવાનમિન્દસ્સ ચ વાસવસ્સ’’.

૫૯. ‘‘અયં ઇસિ [ઇસી (સી. પી.)] સરભઙ્ગો તપસ્સી [યસસ્સી (સી.)], યતો જાતો વિરતો મેથુનસ્મા;

આચેરપુત્તો [આચરિયપુત્તો (પી. ક.)] સુવિનીતરૂપો, સો નેસં પઞ્હાનિ વિયાકરિસ્સતિ’’.

૬૦. ‘‘કોણ્ડઞ્ઞ પઞ્હાનિ વિયાકરોહિ, યાચન્તિ તં ઇસયો સાધુરૂપા;

કોણ્ડઞ્ઞ એસો મનુજેસુ ધમ્મો, યં વુદ્ધ [વદ્ધ (પી.), બુદ્ધ (ક.)] માગચ્છતિ એસ ભારો’’.

૬૧. ‘‘કતાવકાસા પુચ્છન્તુ ભોન્તો, યં કિઞ્ચિ પઞ્હં મનસાભિપત્થિતં;

અહઞ્હિ તં તં વો વિયાકરિસ્સં, ઞત્વા સયં લોકમિમં પરઞ્ચ’’.

૬૨. ‘‘તતો ચ મઘવા સક્કો, અત્થદસ્સી પુરિન્દદો;

અપુચ્છિ પઠમં પઞ્હં, યઞ્ચાસિ અભિપત્થિતં’’.

૬૩. ‘‘કિં સૂ વધિત્વા ન કદાચિ સોચતિ, કિસ્સપ્પહાનં ઇસયો વણ્ણયન્તિ;

કસ્સીધ વુત્તં ફરુસં ખમેથ, અક્ખાહિ મે કોણ્ડઞ્ઞ એતમત્થં’’.

૬૪. ‘‘કોધં વધિત્વા ન કદાચિ સોચતિ, મક્ખપ્પહાનં ઇસયો વણ્ણયન્તિ;

સબ્બેસં વુત્તં ફરુસં ખમેથ, એતં ખન્તિં ઉત્તમમાહુ સન્તો’’.

૬૫. ‘‘સક્કા ઉભિન્નં [હિ દ્વિન્નં (પી.)] વચનં તિતિક્ખિતું, સદિસસ્સ વા સેટ્ઠતરસ્સ [સેટ્ઠનરસ્સ (પી.)] વાપિ;

કથં નુ હીનસ્સ વચો ખમેથ, અક્ખાહિ મે કોણ્ડઞ્ઞ એતમત્થં’’.

૬૬. ‘‘ભયા હિ સેટ્ઠસ્સ વચો ખમેથ, સારમ્ભહેતૂ પન સાદિસસ્સ;

યો ચીધ હીનસ્સ વચો ખમેથ, એતં ખન્તિં ઉત્તમમાહુ સન્તો’’.

૬૭. ‘‘કથં વિજઞ્ઞા ચતુપત્થરૂપં [ચતુમટ્ઠરૂપં (સ્યા. પી.)], સેટ્ઠં સરિક્ખં અથવાપિ હીનં;

વિરૂપરૂપેન ચરન્તિ સન્તો, તસ્મા હિ સબ્બેસં વચો ખમેથ’’.

૬૮. ‘‘ન હેતમત્થં મહતીપિ સેના, સરાજિકા યુજ્ઝમાના લભેથ;

યં ખન્તિમા સપ્પુરિસો લભેથ, ખન્તી બલસ્સૂપસમન્તિ વેરા’’.

૬૯. ‘‘સુભાસિતં તે અનુમોદિયાન, અઞ્ઞં તં પુચ્છામિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

યથા અહું [અહૂ (સી. સ્યા. પી.)] દણ્ડકી નાળિકેરો [નાળિકીરો (સી. સ્યા. પી.)], અથજ્જુનો કલાબુ ચાપિ રાજા;

તેસં ગતિં બ્રૂહિ સુપાપકમ્મિનં, કત્થૂપપન્ના ઇસિનં વિહેઠકા’’.

૭૦. ‘‘કિસઞ્હિ [કિસંપિ (પી.)] વચ્છં અવકિરિય દણ્ડકી, ઉચ્છિન્નમૂલો સજનો સરટ્ઠો;

કુક્કુળનામે નિરયમ્હિ પચ્ચતિ, તસ્સ ફુલિઙ્ગાનિ પતન્તિ કાયે.

૭૧. ‘‘યો સઞ્ઞતે પબ્બજિતે અહેઠયિ [અવઞ્ચસિ (પી.)], ધમ્મં ભણન્તે સમણે અદૂસકે;

તં નાળિકેરં સુનખા પરત્થ, સઙ્ગમ્મ ખાદન્તિ વિફન્દમાનં.

૭૨. ‘‘અથજ્જુનો નિરયે સત્તિસૂલે, અવંસિરો પતિતો ઉદ્ધંપાદો [ઉદ્ધપાદો (સ્યા.), અદ્ધપાદો (પી.)];

અઙ્ગીરસં ગોતમં હેઠયિત્વા, ખન્તિં તપસ્સિં ચિરબ્રહ્મચારિં.

૭૩. ‘‘યો ખણ્ડસો પબ્બજિતં અછેદયિ, ખન્તિં વદન્તં સમણં અદૂસકં;

કલાબુવીચિં ઉપપજ્જ પચ્ચતિ, મહાપતાપં [મહાભિતાપં (પી.)] કટુકં ભયાનકં.

૭૪. ‘‘એતાનિ સુત્વા નિરયાનિ પણ્ડિતો, અઞ્ઞાનિ પાપિટ્ઠતરાનિ ચેત્થ;

ધમ્મં ચરે સમણબ્રાહ્મણેસુ, એવઙ્કરો સગ્ગમુપેતિ ઠાનં’’.

૭૫. ‘‘સુભાસિતં તે અનુમોદિયાન, અઞ્ઞં તં પુચ્છામિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

કથંવિધં સીલવન્તં વદન્તિ, કથંવિધં પઞ્ઞવન્તં વદન્તિ;

કથંવિધં સપ્પુરિસં વદન્તિ, કથંવિધં નો સિરિ નો જહાતિ’’.

૭૬. ‘‘કાયેન વાચાય ચ યો’ધ [યો ચ (પી.)] સઞ્ઞતો, મનસા ચ કિઞ્ચિ ન કરોતિ પાપં;

ન અત્તહેતૂ અલિકં ભણેતિ [ભણાતિ (સી. સ્યા. પી.)], તથાવિધં સીલવન્તં વદન્તિ.

૭૭. ‘‘ગમ્ભીરપઞ્હં મનસાભિચિન્તયં [મનસા વિચિન્તયં (સી.)], નાચ્ચાહિતં કમ્મ કરોતિ લુદ્દં;

કાલાગતં [કાલાભતં (પી.)] અત્થપદં ન રિઞ્ચતિ, તથાવિધં પઞ્ઞવન્તં વદન્તિ.

૭૮. ‘‘યો વે કતઞ્ઞૂ કતવેદિ ધીરો, કલ્યાણમિત્તો દળ્હભત્તિ ચ હોતિ;

દુખિતસ્સ સક્કચ્ચ કરોતિ કિચ્ચં, તથાવિધં સપ્પુરિસં વદન્તિ.

૭૯. ‘‘એતેહિ સબ્બેહિ ગુણેહુપેતો, સદ્ધો મુદૂ સંવિભાગી વદઞ્ઞૂ;

સઙ્ગાહકં સખિલં સણ્હવાચં, તથાવિધં નો સિરિ નો જહાતિ’’.

૮૦. ‘‘સુભાસિતં તે અનુમોદિયાન, અઞ્ઞં તં પુચ્છામિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

સીલં સિરિઞ્ચાપિ સતઞ્ચ ધમ્મં, પઞ્ઞઞ્ચ કં સેટ્ઠતરં વદન્તિ’’.

૮૧. ‘‘પઞ્ઞા હિ સેટ્ઠા કુસલા વદન્તિ, નક્ખત્તરાજારિવ તારકાનં;

સીલં સીરી ચાપિ સતઞ્ચ ધમ્મો [ધમ્મા (પી.)], અન્વાયિકા પઞ્ઞવતો ભવન્તિ’’.

૮૨. ‘‘સુભાસિતં તે અનુમોદિયાન, અઞ્ઞં તં પુચ્છામિ તદિઙ્ઘ બ્રૂહિ;

કથંકરો કિન્તિકરો કિમાચરં, કિં સેવમાનો લભતીધ પઞ્ઞં;

પઞ્ઞાય દાનિપ્પટિપં [દાનિ પટિપદં (સી. સ્યા. પી.)] વદેહિ, કથંકરો પઞ્ઞવા હોતિ મચ્ચો’’.

૮૩. ‘‘સેવેથ વુદ્ધે નિપુણે બહુસ્સુતે, ઉગ્ગાહકો ચ પરિપુચ્છકો સિયા;

સુણેય્ય સક્કચ્ચ સુભાસિતાનિ, એવંકરો પઞ્ઞવા હોતિ મચ્ચો.

૮૪. ‘‘ પઞ્ઞવા કામગુણે અવેક્ખતિ, અનિચ્ચતો દુક્ખતો રોગતો ચ;

એવં વિપસ્સી પજહાતિ છન્દં, દુક્ખેસુ કામેસુ મહબ્ભયેસુ.

૮૫. ‘‘સ વીતરાગો પવિનેય્ય દોસં, મેત્તં [મેત્ત (સ્યા. ક.)] ચિત્તં ભાવયે [ભાવેય્ય (સી. સ્યા. ક.)] અપ્પમાણં;

સબ્બેસુ ભૂતેસુ નિધાય દણ્ડં, અનિન્દિતો બ્રહ્મમુપેતિ ઠાનં’’.

૮૬. ‘‘મહત્થિયં [મહિદ્ધિયં (સી. સ્યા. પી.)] આગમનં અહોસિ, તવમટ્ઠકા [મટ્ઠક (સી. સ્યા. ક.)] ભીમરથસ્સ ચાપિ;

કાલિઙ્ગરાજસ્સ ચ ઉગ્ગતસ્સ, સબ્બેસ વો કામરાગો પહીનો’’.

૮૭. ‘‘એવમેતં પરચિત્તવેદિ, સબ્બેસ નો કામરાગો પહીનો;

કરોહિ ઓકાસમનુગ્ગહાય, યથા ગતિં તે અભિસમ્ભવેમ’’.

૮૮. ‘‘કરોમિ ઓકાસમનુગ્ગહાય, તથા હિ વો કામરાગો પહીનો;

ફરાથ કાયં વિપુલાય પીતિયા, યથા ગતિં મે અભિસમ્ભવેથ’’.

૮૯. ‘‘સબ્બં કરિસ્સામ તવાનુસાસનિં, યં યં તુવં વક્ખસિ ભૂરિપઞ્ઞ;

ફરામ કાયં વિપુલાય પીતિયા, યથા ગતિં તે અભિસમ્ભવેમ’’.

૯૦. ‘‘કતાય [કતાયં (સી. પી.)] વચ્છસ્સ કિસસ્સ પૂજા, ગચ્છન્તુ ભોન્તો ઇસયો સાધુરૂપા;

ઝાને રતા હોથ સદા સમાહિતા, એસા રતી પબ્બજિતસ્સ સેટ્ઠા’’.

૯૧. ‘‘સુત્વાન ગાથા પરમત્થસંહિતા, સુભાસિતા ઇસિના પણ્ડિતેન;

તે વેદજાતા અનુમોદમાના, પક્કામુ [પક્કમુ (ક.)] દેવા દેવપુરં યસસ્સિનો.

૯૨. ‘‘ગાથા ઇમા અત્થવતી સુબ્યઞ્જના, સુભાસિતા ઇસિના પણ્ડિતેન;

યો કોચિમા અટ્ઠિકત્વા [અટ્ઠિં કત્વા (ક.)] સુણેય્ય, લભેથ પુબ્બાપરિયં વિસેસં;

લદ્ધાન પુબ્બાપરિયં વિસેસં, અદસ્સનં મચ્ચુરાજસ્સ ગચ્છે’’.

૯૩. ‘‘સાલિસ્સરો સારિપુત્તો, મેણ્ડિસ્સરો ચ કસ્સપો;

પબ્બતો અનુરુદ્ધો ચ, કચ્ચાયનો ચ દેવલો [દેવિલો (સ્યા. ક.)].

૯૪. ‘‘અનુસિસ્સો ચ આનન્દો, કિસવચ્છો ચ કોલિતો;

નારદો ઉદાયી થેરો [નારદો પુણ્ણો મન્તાનીપુત્તો (સી.)], પરિસા બુદ્ધપરિસા;

સરભઙ્ગો લોકનાથો, એવં ધારેથ જાતક’’ન્તિ.

સરભઙ્ગજાતકં દુતિયં.