૧૫. વીસતિનિપાતો

૪૯૭. માતઙ્ગજાતકં (૧)

૧. કુતો નુ આગચ્છસિ દુમ્મવાસી [રુમ્મવાસી (સી. પી.)], ઓતલ્લકો પંસુપિસાચકોવ;

સઙ્કારચોળં પટિમુઞ્ચ [પટિમુચ્ચ (સી. પી.)] કણ્ઠે, કો રે તુવં હોસિ [હોહિસિ (સી. પી.)] અદક્ખિણેય્યો.

૨. અન્નં તવેદં [તવ ઇદં (ક. સી. પી.), તવયિદં (સ્યા.)] પકતં યસસ્સિ, તં ખજ્જરે ભુઞ્જરે પિય્યરે ચ;

જાનાસિ મં ત્વં પરદત્તૂપજીવિં, ઉત્તિટ્ઠપિણ્ડં લભતં સપાકો.

૩. અન્નં મમેદં [મમ ઇદં (ક. સી. પી.), મમયિદં (સ્યા.)] પકતં બ્રાહ્મણાનં, અત્તત્થાય સદ્દહતો મમેદં [મમ ઇદં (ક. સી. પી.), મમયિદં (સ્યા.)];

અપેહિ એત્તો કિમિધટ્ઠિતોસિ, ન માદિસા તુય્હં દદન્તિ જમ્મ.

૪. થલે ચ નિન્ને ચ વપન્તિ બીજં, અનૂપખેત્તે ફલમાસમાના [માસસાના (સી. પી.), માસિં સમાના (સ્યા.)];

એતાય સદ્ધાય દદાહિ દાનં, અપ્પેવ આરાધયે દક્ખિણેય્યે.

૫. ખેત્તાનિ મય્હં વિદિતાનિ લોકે, યેસાહં બીજાનિ પતિટ્ઠપેમિ;

યે બ્રાહ્મણા જાતિમન્તૂપપન્ના, તાનીધ ખેત્તાનિ સુપેસલાનિ.

૬. જાતિમદો ચ અતિમાનિતા ચ, લોભો ચ દોસો ચ મદો ચ મોહો;

એતે અગુણા યેસુ ચ સન્તિ [યેસુ વસન્તિ (સી. પી.)] સબ્બે, તાનીધ ખેત્તાનિ અપેસલાનિ.

૭. જાતિમદો ચ અતિમાનિતા ચ, લોભો ચ દોસો ચ મદો ચ મોહો;

એતે અગુણા યેસુ ન સન્તિ સબ્બે, તાનીધ ખેત્તાનિ સુપેસલાનિ.

૮. ક્વેત્થ ગતા [ક્વત્થ ગતા (સ્યા.), કત્થેવ ભટ્ઠા (પી.)] ઉપજોતિયો ચ, ઉપજ્ઝાયો ચ અથવા ગણ્ડકુચ્છિ [અણ્ડકુચ્છિ (સી. સ્યા. પી.)];

ઇમસ્સ દણ્ડઞ્ચ વધઞ્ચ દત્વા, ગલે ગહેત્વા ખલયાથ [ગલયાથ (ક.)] જમ્મં.

૯. ગિરિં નખેન ખણસિ, અયો દન્તેહિ [દન્તેન (સી. પી.)] ખાદસિ;

જાતવેદં પદહસિ, યો ઇસિં પરિભાસસિ.

૧૦. ઇદં વત્વાન માતઙ્ગો, ઇસિ સચ્ચપરક્કમો;

અન્તલિક્ખસ્મિં પક્કામિ [પક્કમિ (ક.)], બ્રાહ્મણાનં ઉદિક્ખતં.

૧૧. આવેલ્લિતં [અવેઠિતં (સી. પી.)] પિટ્ઠિતો ઉત્તમઙ્ગં, બાહું [બાહં (સી. પી.)] પસારેતિ અકમ્મનેય્યં [અકમ્પનેય્યં (ક.)];

સેતાનિ અક્ખીનિ યથા મતસ્સ, કો મે ઇમં પુત્તમકાસિ એવં.

૧૨. ઇધાગમા સમણો દુમ્મવાસી, ઓતલ્લકો પંસુપિસાચકોવ;

સઙ્કારચોળં પટિમુઞ્ચ કણ્ઠે, સો તે ઇમં પુત્તમકાસિ એવં.

૧૩. કતમં દિસં અગમા ભૂરિપઞ્ઞો, અક્ખાથ મે માણવા એતમત્થં;

ગન્ત્વાન તં પટિકરેમુ અચ્ચયં, અપ્પેવ નં પુત્ત લભેમુ જીવિતં.

૧૪. વેહાયસં અગમા ભૂરિપઞ્ઞો, પથદ્ધુનો પન્નરસેવ ચન્દો;

અપિ ચાપિ સો પુરિમદિસં અગચ્છિ, સચ્ચપ્પટિઞ્ઞો ઇસિ સાધુરૂપો.

૧૫. આવેલ્લિતં પિટ્ઠિતો ઉત્તમઙ્ગં, બાહું પસારેતિ અકમ્મનેય્યં;

સેતાનિ અક્ખીનિ યથા મતસ્સ, કો મે ઇમં પુત્તમકાસિ એવં.

૧૬. યક્ખા હવે સન્તિ મહાનુભાવા, અન્વાગતા ઇસયો સાધુરૂપા;

તે દુટ્ઠચિત્તં કુપિતં વિદિત્વા, યક્ખા હિ તે પુત્તમકંસુ એવં.

૧૭. યક્ખા ચ મે પુત્તમકંસુ એવં, ત્વઞ્ઞેવ મે મા કુદ્ધો [કુદ્ધ (ક.)] બ્રહ્મચારિ;

તુમ્હેવ [તુય્હેવ (ક.)] પાદે સરણં ગતાસ્મિ, અન્વાગતા પુત્તસોકેન ભિક્ખુ.

૧૮. તદેવ હિ એતરહિ ચ મય્હં, મનોપદોસો ન મમત્થિ [મમ નત્થિ (પી.)] કોચિ;

પુત્તો ચ તે વેદમદેન મત્તો, અત્થં ન જાનાતિ અધિચ્ચ વેદે.

૧૯. અદ્ધા હવે ભિક્ખુ મુહુત્તકેન, સમ્મુય્હતેવ પુરિસસ્સ સઞ્ઞા;

એકાપરાધં [એતાપરાધં (ક.)] ખમ ભૂરિપઞ્ઞ, ન પણ્ડિતા કોધબલા ભવન્તિ.

૨૦. ઇદઞ્ચ મય્હં ઉત્તિટ્ઠપિણ્ડં, તવ [નત્થિ સી. પી. પોત્થકેસુ] મણ્ડબ્યો ભુઞ્જતુ અપ્પપઞ્ઞો;

યક્ખા ચ તે નં [તે પુત્તં (સ્યા.)] ન વિહેઠયેય્યું, પુત્તો ચ તે હેસ્સતિ [હોહિતિ (સી. પી.)] સો અરોગો.

૨૧. મણ્ડબ્ય બાલોસિ પરિત્તપઞ્ઞો, યો પુઞ્ઞખેત્તાનમકોવિદોસિ;

મહક્કસાવેસુ દદાસિ દાનં, કિલિટ્ઠકમ્મેસુ અસઞ્ઞતેસુ.

૨૨. જટા ચ કેસા અજિના નિવત્થા, જરૂદપાનંવ મુખં પરૂળ્હં;

પજં ઇમં પસ્સથ દુમ્મરૂપં [રુમ્મરૂપિં (સી. પી.)], ન જટાજિનં તાયતિ અપ્પપઞ્ઞં.

૨૩. યેસં રાગો ચ દોસો ચ, અવિજ્જા ચ વિરાજિતા;

ખીણાસવા અરહન્તો, તેસુ દિન્નં મહપ્ફલન્તિ.

માતઙ્ગજાતકં પઠમં.

૪૯૮. ચિત્તસમ્ભૂતજાતકં (૨)

૨૪. સબ્બં નરાનં સફલં સુચિણ્ણં, ન કમ્મુના કિઞ્ચન મોઘમત્થિ;

પસ્સામિ સમ્ભૂતં મહાનુભાવં, સકમ્મુના પુઞ્ઞફલૂપપન્નં.

૨૫. સબ્બં નરાનં સફલં સુચિણ્ણં, ન કમ્મુના કિઞ્ચન મોઘમત્થિ;

કચ્ચિન્નુ ચિત્તસ્સપિ એવમેવં, ઇદ્ધો મનો તસ્સ યથાપિ મય્હં.

૨૬. સબ્બં નરાનં સફલં સુચિણ્ણં, ન કમ્મુના કિઞ્ચન મોઘમત્થિ;

ચિત્તમ્પિ જાનાહિ [ચિત્તં વિજાનાહિ (સી. પી.)] તથેવ દેવ, ઇદ્ધો મનો તસ્સ યથાપિ તુય્હં.

૨૭. ભવં નુ ચિત્તો સુતમઞ્ઞતો તે, ઉદાહુ તે કોચિ નં એતદક્ખા;

ગાથા સુગીતા ન મમત્થિ કઙ્ખા, દદામિ તે ગામવરં સતઞ્ચ.

૨૮. ન ચાહં ચિત્તો સુતમઞ્ઞતો મે, ઇસી ચ મે એતમત્થં અસંસિ;

‘‘ગન્ત્વાન રઞ્ઞો પટિગાહિ [પટિગાયિ (સ્યા. ક.), પટિગાય (?)] ગાથં, અપિ તે વરં અત્તમનો દદેય્ય’’ [અપિ નુ તે વરં અત્તમનો દદેય્ય (સ્યા.), અપિ નુ તે અત્તમનો વરં દદે (ક.)].

૨૯. યોજેન્તુ વે રાજરથે, સુકતે ચિત્તસિબ્બને;

કચ્છં નાગાનં બન્ધથ, ગીવેય્યં પટિમુઞ્ચથ.

૩૦. આહઞ્ઞન્તુ [આહઞ્ઞરે (સ્યા.)] ભેરિમુદિઙ્ગસઙ્ખે [સઙ્ખા (સ્યા.)], સીઘાનિ યાનાનિ ચ યોજયન્તુ;

અજ્જેવહં અસ્સમં તં ગમિસ્સં, યત્થેવ દક્ખિસ્સમિસિં નિસિન્નં.

૩૧. સુલદ્ધલાભો વત મે અહોસિ, ગાથા સુગીતા પરિસાય મજ્ઝે;

સ્વાહં ઇસિં સીલવતૂપપન્નં, દિસ્વા પતીતો સુમનોહમસ્મિ.

૩૨. આસનં ઉદકં પજ્જં, પટિગ્ગણ્હાતુ નો ભવં;

અગ્ઘે ભવન્તં પુચ્છામ, અગ્ઘં કુરુતુ નો ભવં.

૩૩. રમ્મઞ્ચ તે આવસથં કરોન્તુ, નારીગણેહિ પરિચારયસ્સુ;

કરોહિ ઓકાસમનુગ્ગહાય, ઉભોપિ મં ઇસ્સરિયં કરોમ.

૩૪. દિસ્વા ફલં દુચ્ચરિતસ્સ રાજ, અથો સુચિણ્ણસ્સ મહાવિપાકં;

અત્તાનમેવ પટિસંયમિસ્સં, ન પત્થયે પુત્ત [પુત્તં (સી. પી.)] પસું ધનં વા.

૩૫. દસેવિમા વસ્સદસા, મચ્ચાનં ઇધ જીવિતં;

અપત્તઞ્ઞેવ તં ઓધિં, નળો છિન્નોવ સુસ્સતિ.

૩૬. તત્થ કા નન્દિ કા ખિડ્ડા, કા રતી કા ધનેસના;

કિં મે પુત્તેહિ દારેહિ, રાજ મુત્તોસ્મિ બન્ધના.

૩૭. સોહં એવં પજાનામિ [સો અહં સુપ્પજાનામિ (સી. પી.)], મચ્ચુ મે નપ્પમજ્જતિ;

અન્તકેનાધિપન્નસ્સ, કા રતી કા ધનેસના.

૩૮. જાતિ નરાનં અધમા જનિન્દ, ચણ્ડાલયોનિ દ્વિપદાકનિટ્ઠા [દિપદાકનિટ્ઠા (સી. પી.)];

સકેહિ કમ્મેહિ સુપાપકેહિ, ચણ્ડાલગબ્ભે [ચણ્ડાલિગબ્ભે (સ્યા.)] અવસિમ્હ પુબ્બે.

૩૯. ચણ્ડાલાહુમ્હ અવન્તીસુ, મિગા નેરઞ્જરં પતિ;

ઉક્કુસા નમ્મદાતીરે [રમ્મદાતીરે (સ્યા. ક.)], ત્યજ્જ બ્રાહ્મણખત્તિયા.

૪૦. ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ, જરૂપનીતસ્સ ન સન્તિ તાણા;

કરોહિ પઞ્ચાલ મમેત [મમેવ (સ્યા. ક.)] વાક્યં, માકાસિ કમ્માનિ દુક્ખુદ્રયાનિ.

૪૧. ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ, જરૂપનીતસ્સ ન સન્તિ તાણા;

કરોહિ પઞ્ચાલ મમેત વાક્યં, માકાસિ કમ્માનિ દુક્ખપ્ફલાનિ.

૪૨. ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ, જરૂપનીતસ્સ ન સન્તિ તાણા;

કરોહિ પઞ્ચાલ મમેત વાક્યં, માકાસિ કમ્માનિ રજસ્સિરાનિ.

૪૩. ઉપનીયતિ જીવિતમપ્પમાયુ, વણ્ણં જરા હન્તિ નરસ્સ જિય્યતો;

કરોહિ પઞ્ચાલ મમેત વાક્યં, માકાસિ કમ્મં નિરયૂપપત્તિયા.

૪૪. અદ્ધા હિ સચ્ચં વચનં તવેતં, યથા ઇસી ભાસસિ એવમેતં;

કામા ચ મે સન્તિ અનપ્પરૂપા, તે દુચ્ચજા માદિસકેન ભિક્ખુ.

૪૫. નાગો યથા પઙ્કમજ્ઝે બ્યસન્નો, પસ્સં થલં નાભિસમ્ભોતિ ગન્તું;

એવમ્પહં [એવમહં (સ્યા.)] કામપઙ્કે બ્યસન્નો, ન ભિક્ખુનો મગ્ગમનુબ્બજામિ.

૪૬. યથાપિ માતા ચ પિતા ચ પુત્તં, અનુસાસરે કિન્તિ સુખી ભવેય્ય;

એવમ્પિ મં ત્વં અનુસાસ ભન્તે, યથા ચિરં [યમાચરં (સી. પી. ક. અટ્ઠ.)] પેચ્ચ સુખી ભવેય્યં.

૪૭. નો ચે તુવં ઉસ્સહસે જનિન્દ, કામે ઇમે માનુસકે પહાતું;

ધમ્મિં [ધમ્મં (સી. પી.)] બલિં પટ્ઠપયસ્સુ રાજ, અધમ્મકારો તવ [અધમ્મકારો ચ તે (સી. સ્યા. પી.)] માહુ રટ્ઠે.

૪૮. દૂતા વિધાવન્તુ દિસા ચતસ્સો, નિમન્તકા સમણબ્રાહ્મણાનં;

તે અન્નપાનેન ઉપટ્ઠહસ્સુ, વત્થેન સેનાસનપચ્ચયેન ચ.

૪૯. અન્નેન પાનેન પસન્નચિત્તો, સન્તપ્પય સમણબ્રાહ્મણે ચ;

દત્વા ચ ભુત્વા ચ યથાનુભાવં, અનિન્દિતો સગ્ગમુપેહિ [મુપેતિ (પી. ક.)] ઠાનં.

૫૦. સચે ચ તં રાજ મદો સહેય્ય, નારીગણેહિ પરિચારયન્તં;

ઇમમેવ ગાથં મનસી કરોહિ, ભાસેસિ [ભાસેહિ (સ્યા. પી. ક.)] ચેનં પરિસાય મજ્ઝે.

૫૧. અબ્ભોકાસસયો જન્તુ, વજન્ત્યા ખીરપાયિતો;

પરિકિણ્ણો સુવાનેહિ [સુપિનેહિ (સી. પી.)], સ્વાજ્જ રાજાતિ વુચ્ચતીતિ.

ચિત્તસમ્ભૂતજાતકં દુતિયં.

૪૯૯. સિવિજાતકં (૩)

૫૨. દૂરે અપસ્સં થેરોવ, ચક્ખું યાચિતુમાગતો;

એકનેત્તા ભવિસ્સામ, ચક્ખું મે દેહિ યાચિતો.

૫૩. કેનાનુસિટ્ઠો ઇધ માગતોસિ, વનિબ્બક [વણિબ્બક (સી.)] ચક્ખુપથાનિ યાચિતું;

સુદુચ્ચજં યાચસિ ઉત્તમઙ્ગં, યમાહુ નેત્તં પુરિસેન દુચ્ચજં.

૫૪. યમાહુ દેવેસુ સુજમ્પતીતિ, મઘવાતિ નં આહુ મનુસ્સલોકે;

તેનાનુસિટ્ઠો ઇધ માગતોસ્મિ, વનિબ્બકો ચક્ખુપથાનિ યાચિતું.

૫૫. વનિબ્બતો [વનિબ્બકો (સ્યા. પી.)] મય્હ વનિં [વનં (ક.), વણિં (સી. સ્યા. પી.)] અનુત્તરં, દદાહિ તે ચક્ખુપથાનિ યાચિતો;

દદાહિ મે ચક્ખુપથં અનુત્તરં, યમાહુ નેત્તં પુરિસેન દુચ્ચજં.

૫૬. યેન અત્થેન આગચ્છિ [આગઞ્છિ (સી. પી.)], યમત્થમભિપત્થયં;

તે તે ઇજ્ઝન્તુ સઙ્કપ્પા, લભ ચક્ખૂનિ બ્રાહ્મણ.

૫૭. એકં તે યાચમાનસ્સ, ઉભયાનિ દદામહં;

સ ચક્ખુમા ગચ્છ જનસ્સ પેક્ખતો, યદિચ્છસે ત્વં તદતે સમિજ્ઝતુ.

૫૮. મા નો દેવ અદા ચક્ખું, મા નો સબ્બે પરાકરિ [પરક્કરિ (સ્યા. ક. અટ્ઠ.), પરિક્કરિ (ક.) પરિ + આ + કરિ = પરાકરિ];

ધનં દેહિ મહારાજ, મુત્તા વેળુરિયા બહૂ.

૫૯. યુત્તે દેવ રથે દેહિ, આજાનીયે ચલઙ્કતે;

નાગે દેહિ મહારાજ, હેમકપ્પનવાસસે.

૬૦. યથા તં સિવયો [સીવિયો (સ્યા.)] સબ્બે, સયોગ્ગા સરથા સદા;

સમન્તા પરિકિરેય્યું [પરિકરેય્યું (સ્યા. પી.)], એવં દેહિ રથેસભ.

૬૧. યો વે દસ્સન્તિ વત્વાન, અદાને કુરુતે મનો;

ભૂમ્યં [ભૂમ્યા (સી. પી.)] સો પતિતં પાસં, ગીવાયં પટિમુઞ્ચતિ.

૬૨. યો વે દસ્સન્તિ વત્વાન, અદાને કુરુતે મનો;

પાપા પાપતરો હોતિ, સમ્પત્તો યમસાધનં.

૬૩. યઞ્હિ યાચે તઞ્હિ દદે, યં ન યાચે ન તં દદે;

સ્વાહં તમેવ દસ્સામિ, યં મં યાચતિ બ્રાહ્મણો.

૬૪. આયું નુ વણ્ણં નુ સુખં બલં નુ, કિં પત્થયાનો નુ જનિન્દ દેસિ;

કથઞ્હિ રાજા સિવિનં અનુત્તરો, ચક્ખૂનિ દજ્જા પરલોકહેતુ.

૬૫. ન વાહમેતં યસસા દદામિ, ન પુત્તમિચ્છે ન ધનં ન રટ્ઠં;

સતઞ્ચ ધમ્મો ચરિતો પુરાણો, ઇચ્ચેવ દાને રમતે મનો મમ [મમં (સી. પી.)].

૬૬. સખા ચ મિત્તો ચ મમાસિ સીવિક [સીવક (સી. પી.)], સુસિક્ખિતો સાધુ કરોહિ મે વચો;

ઉદ્ધરિત્વા [ઉદ્ધત્વ (સી.), લદ્ધ ત્વં (પી.)] ચક્ખૂનિ મમં જિગીસતો, હત્થેસુ ઠપેહિ [આવેસિ (સી.)] વનિબ્બકસ્સ.

૬૭. ચોદિતો સિવિરાજેન, સિવિકો વચનઙ્કરો;

રઞ્ઞો ચક્ખૂનુદ્ધરિત્વા [ચક્ખૂનિ ઉદ્ધત્વા (સી. પી.)], બ્રાહ્મણસ્સૂપનામયિ;

સચક્ખુ બ્રાહ્મણો આસિ, અન્ધો રાજા ઉપાવિસિ.

૬૮. તતો સો કતિપાહસ્સ, ઉપરૂળ્હેસુ ચક્ખુસુ;

સૂતં આમન્તયી રાજા, સિવીનં રટ્ઠવડ્ઢનો.

૬૯. યોજેહિ સારથિ યાનં, યુત્તઞ્ચ પટિવેદય;

ઉય્યાનભૂમિં ગચ્છામ, પોક્ખરઞ્ઞો વનાનિ ચ.

૭૦. સો ચ પોક્ખરણીતીરે [પોક્ખરણિયા તીરે (સી. પી.)], પલ્લઙ્કેન ઉપાવિસિ;

તસ્સ સક્કો પાતુરહુ, દેવરાજા સુજમ્પતિ.

૭૧. સક્કોહમસ્મિ દેવિન્દો, આગતોસ્મિ તવન્તિકે;

વરં વરસ્સુ રાજીસિ, યં કિઞ્ચિ મનસિચ્છસિ.

૭૨. પહૂતં મે ધનં સક્ક, બલં કોસો ચનપ્પકો;