૧૨. દ્વાદસકનિપાતો

૪૬૪. ચૂળકુણાલજાતકં (૧)

૧. લુદ્ધાનં [ખુદ્દાનં (સી. સ્યા. પી.)] લહુચિત્તાનં, અકતઞ્ઞૂન દુબ્ભિનં;

નાદેવસત્તો પુરિસો, થીનં સદ્ધાતુમરહતિ.

૨. ન તા પજાનન્તિ કતં ન કિચ્ચં, ન માતરં પિતરં ભાતરં વા;

અનરિયા સમતિક્કન્તધમ્મા, સસ્સેવ ચિત્તસ્સ વસં વજન્તિ.

૩. ચિરાનુવુટ્ઠમ્પિ [ચિરાનુવુત્થમ્પિ (સી. પી.)] પિયં મનાપં, અનુકમ્પકં પાણસમમ્પિ ભત્તું [સન્તં (સી. સ્યા. પી.)];

આવાસુ કિચ્ચેસુ ચ નં જહન્તિ, તસ્માહમિત્થીનં ન વિસ્સસામિ.

૪. થીનઞ્હિ ચિત્તં યથા વાનરસ્સ, કન્નપ્પકન્નં યથા રુક્ખછાયા;

ચલાચલં હદયમિત્થિયાનં, ચક્કસ્સ નેમિ વિય પરિવત્તતિ.

૫. યદા તા પસ્સન્તિ સમેક્ખમાના, આદેય્યરૂપં પુરિસસ્સ વિત્તં;

સણ્હાહિ વાચાહિ નયન્તિ મેનં, કમ્બોજકા જલજેનેવ અસ્સં.

૬. યદા ન પસ્સન્તિ સમેક્ખમાના, આદેય્યરૂપં પુરિસસ્સ વિત્તં;

સમન્તતો નં પરિવજ્જયન્તિ, તિણ્ણો નદીપારગતોવ કુલ્લં.

૭. સિલેસૂપમા સિખિરિવ સબ્બભક્ખા, તિક્ખમાયા નદીરિવ સીઘસોતા;

સેવન્તિ હેતા પિયમપ્પિયઞ્ચ, નાવા યથા ઓરકૂલં પરઞ્ચ.

૮. ન તા એકસ્સ ન દ્વિન્નં, આપણોવ પસારિતો;

યો તા મય્હન્તિ મઞ્ઞેય્ય, વાતં જાલેન બાધયે [બન્ધયે (સ્યા. ક.)].

૯. યથા નદી ચ પન્થો ચ, પાનાગારં સભા પપા;

એવં લોકિત્થિયો નામ, વેલા તાસં ન વિજ્જતિ [ઇમિસ્સા ગાથાય પુબ્બદ્ધાપરદ્ધં વિપરિયાયેન દિસ્સતિ (ક.)].

૧૦. ઘતાસનસમા એતા, કણ્હસપ્પસિરૂપમા;

ગાવો બહિતિણસ્સેવ, ઓમસન્તિ વરં વરં.

૧૧. ઘતાસનં કુઞ્જરં કણ્હસપ્પં, મુદ્ધાભિસિત્તં પમદા ચ સબ્બા;

એતે નરો નિચ્ચયતો [નિચ્ચયત્તો (સી. પી.)] ભજેથ, તેસં હવે દુબ્બિદુ સબ્બભાવો [સચ્ચભાવો (સ્યા.)].

૧૨. નચ્ચન્તવણ્ણા ન બહૂનં કન્તા, ન દક્ખિણા પમદા સેવિતબ્બા;

ન પરસ્સ ભરિયા ન ધનસ્સ હેતુ, એતિત્થિયો પઞ્ચ ન સેવિતબ્બાતિ.

ચૂળકુણાલજાતકં પઠમં.

૪૬૫. ભદ્દસાલજાતકં (૨)

૧૩. કા ત્વં સુદ્ધેહિ વત્થેહિ, અઘે વેહાયસં [વેહાસયં (સી. પી.)] ઠિતા;

કેન ત્યાસ્સૂનિ વત્તન્તિ, કુતો તં ભયમાગતં.

૧૪. તવેવ દેવ વિજિતે, ભદ્દસાલોતિ મં વિદૂ;

સટ્ઠિ [સટ્ઠિં (સી. પી.)] વસ્સસહસ્સાનિ, તિટ્ઠતો પૂજિતસ્સ મે.

૧૫. કારયન્તા નગરાનિ, અગારે ચ દિસમ્પતિ;

વિવિધે ચાપિ પાસાદે, ન મં તે અચ્ચમઞ્ઞિસું;

યથેવ મં તે પૂજેસું, તથેવ ત્વમ્પિ પૂજય.

૧૬. તં ઇવાહં [તઞ્ચ અહં (સી. સ્યા. પી.)] ન પસ્સામિ, થૂલં કાયેન તે દુમં;

આરોહપરિણાહેન, અભિરૂપોસિ જાતિયા.

૧૭. પાસાદં કારયિસ્સામિ, એકત્થમ્ભં મનોરમં;

તત્થ તં ઉપનેસ્સામિ, ચિરં તે યક્ખ જીવિતં.

૧૮. એવં ચિત્તં ઉદપાદિ, સરીરેન વિનાભાવો;

પુથુસો મં વિકન્તિત્વા, ખણ્ડસો અવકન્તથ.

૧૯. અગ્ગે ચ છેત્વા મજ્ઝે ચ, પચ્છા મૂલમ્હિ છિન્દથ [મૂલઞ્ચ છિન્દથ (સી.), મૂલં વિછિન્દથ (પી.)];

એવં મે છિજ્જમાનસ્સ, ન દુક્ખં મરણં સિયા.

૨૦. હત્થપાદં [હત્થપાદે (ક.)] યથા છિન્દે [છિન્ને (ક.)], કણ્ણનાસઞ્ચ જીવતો;

તતો પચ્છા સિરો છિન્દે, તં દુક્ખં મરણં સિયા.

૨૧. સુખં નુ ખણ્ડસો છિન્નં, ભદ્દસાલવનપ્પતિ;

કિં હેતુ કિં ઉપાદાય, ખણ્ડસો છિન્નમિચ્છસિ.

૨૨. યઞ્ચ હેતુમુપાદાય, હેતું ધમ્મૂપસંહિતં;

ખણ્ડસો છિન્નમિચ્છામિ, મહારાજ સુણોહિ મે.

૨૩. ઞાતી મે સુખસંવદ્ધા, મમ પસ્સે નિવાતજા;

તેપિહં ઉપહિંસેય્યં, પરેસં અસુખોચિતં.

૨૪. ચેતેય્યરૂપં [ચેતબ્બરૂપં (સી. પી.)] ચેતેસિ, ભદ્દસાલવનપ્પતિ;

હિતકામોસિ ઞાતીનં, અભયં સમ્મ દમ્મિ તેતિ.

ભદ્દસાલજાતકં દુતિયં.

૪૬૬. સમુદ્દવાણિજજાતકં (૩)

૨૫. કસન્તિ વપન્તિ તે જના, મનુજા કમ્મફલૂપજીવિનો;

નયિમસ્સ દીપકસ્સ ભાગિનો, જમ્બુદીપા ઇદમેવ નો વરં.

૨૬. તિપઞ્ચરત્તૂપગતમ્હિ ચન્દે, વેગો મહા હેહિતિ સાગરસ્સ;

ઉપ્લવિસ્સં દીપમિમં ઉળારં, મા વો વધી ગચ્છથ લેણમઞ્ઞં.

૨૭. ન જાતુયં સાગરવારિવેગો, ઉપ્લવિસ્સં દીપમિમં ઉળારં;

તં મે નિમિત્તેહિ બહૂહિ દિટ્ઠં, મા ભેથ કિં સોચથ મોદથવ્હો [મોદથ વો (ક.) ૬.૩૮ મોગ્ગલ્લાનસુત્તં પસ્સિતબ્બં].

૨૮. પહૂતભક્ખં બહુઅન્નપાનં, પત્તત્થ આવાસમિમં ઉળારં;

ન વો ભયં પટિપસ્સામિ કિઞ્ચિ, આપુત્તપુત્તેહિ પમોદથવ્હો.

૨૯. યો દેવોયં દક્ખિણાયં [દક્ખિણસ્સં (સી.)] દિસાયં, ખેમન્તિ પક્કોસતિ તસ્સ સચ્ચં;

ન ઉત્તરો વેદિ ભયાભયસ્સ, મા ભેથ કિં સોચથ મોદથવ્હો.

૩૦. યથા ઇમે વિપ્પવદન્તિ યક્ખા, એકો ભયં સંસતિ ખેમમેકો;

તદિઙ્ઘ મય્હં વચનં સુણાથ, ખિપ્પં લહું મા વિનસ્સિમ્હ સબ્બે.

૩૧. સબ્બે સમાગમ્મ કરોમ નાવં, દોણિં દળ્હં સબ્બયન્તૂપપન્નં;

સચે અયં દક્ખિણો સચ્ચમાહ, મોઘં પટિક્કોસતિ ઉત્તરોયં;

સા ચેવ નો હેહિતિ આપદત્થા, ઇમઞ્ચ દીપં ન પરિચ્ચજેમ.

૩૨. સચે ચ ખો ઉત્તરો સચ્ચમાહ, મોઘં પટિક્કોસતિ દક્ખિણોયં;

તમેવ નાવં અભિરુય્હ સબ્બે, એવં મયં સોત્થિ તરેમુ પારં.

૩૩. ન વે સુગણ્હં પઠમેન સેટ્ઠં, કનિટ્ઠમાપાથગતં ગહેત્વા;

યો ચીધ તચ્છં [મજ્ઝં (સી. સ્યા. પી.)] પવિચેય્ય ગણ્હતિ [ગણ્હિ (ક.)], સ વે નરો સેટ્ઠમુપેતિ ઠાનં.

૩૪. યથાપિ તે સાગરવારિમજ્ઝે, સકમ્મુના સોત્થિ વહિંસુ વાણિજા;

અનાગતત્થં પટિવિજ્ઝિયાન, અપ્પમ્પિ નાચ્ચેતિ સ ભૂરિપઞ્ઞો.

૩૫. બાલા ચ મોહેન રસાનુગિદ્ધા, અનાગતં અપ્પટિવિજ્ઝિયત્થં;

પચ્ચુપ્પન્ને સીદન્તિ અત્થજાતે, સમુદ્દમજ્ઝે યથા તે મનુસ્સા.

૩૬. અનાગતં પટિકયિરાથ કિચ્ચં, ‘‘મા મં કિચ્ચં કિચ્ચકાલે બ્યધેસિ’’;

તં તાદિસં પટિકત [પટિકતં (ક.), પટિગત (સી. અટ્ઠ.), પટિકચ્ચ (?)] કિચ્ચકારિં, ન તં કિચ્ચં કિચ્ચકાલે બ્યધેતીતિ.

સમુદ્દવાણિજજાતકં તતિયં.

૪૬૭. કામજાતકં (૪)

૩૭. કામં કામયમાનસ્સ, તસ્સ ચે તં સમિજ્ઝતિ;

અદ્ધા પીતિમનો હોતિ, લદ્ધા મચ્ચો યદિચ્છતિ.

૩૮. કામં કામયમાનસ્સ, તસ્સ ચે તં સમિજ્ઝતિ;

તતો નં અપરં કામે, ધમ્મે તણ્હંવ વિન્દતિ.

૩૯. ગવંવ સિઙ્ગિનો સિઙ્ગં, વડ્ઢમાનસ્સ વડ્ઢતિ;

એવં મન્દસ્સ પોસસ્સ, બાલસ્સ અવિજાનતો;

ભિય્યો તણ્હા પિપાસા ચ, વડ્ઢમાનસ્સ વડ્ઢતિ.

૪૦. પથબ્યા સાલિયવકં, ગવસ્સં [ગવાસં (સી. સ્યા. પી.)] દાસપોરિસં;

દત્વા ચ [દત્વાપિ (સી. સ્યા.), દત્વા વા (પી.)] નાલમેકસ્સ, ઇતિ વિદ્વા [વિદ્ધા (સ્યા.)] સમં ચરે.

૪૧. રાજા પસય્હ પથવિં વિજિત્વા, સસાગરન્તં મહિમાવસન્તો;

ઓરં સમુદ્દસ્સ અતિત્તરૂપો [અતિત્તિરૂપો (ક.)], પારં સમુદ્દસ્સપિ પત્થયેથ.

૪૨. યાવ અનુસ્સરં કામે, મનસા તિત્તિ નાજ્ઝગા;

તતો નિવત્તા પટિકમ્મ દિસ્વા, તે વે સુતિત્તા યે [તિત્તા (સી. સ્યા. પી.)] પઞ્ઞાય તિત્તા.

૪૩. પઞ્ઞાય તિત્તિનં [તિત્તીનં (સી. સ્યા.)] સેટ્ઠં, ન સો કામેહિ તપ્પતિ;

પઞ્ઞાય તિત્તં પુરિસં, તણ્હા ન કુરુતે વસં.

૪૪. અપચિનેથેવ કામાનં [કામાનિ (સી. સ્યા. પી.)], અપ્પિચ્છસ્સ અલોલુપો;

સમુદ્દમત્તો પુરિસો, ન સો કામેહિ તપ્પતિ.

૪૫. રથકારોવ ચમ્મસ્સ, પરિકન્તં ઉપાહનં;

યં યં ચજતિ [જહતિ (સ્યા. ક.)] કામાનં, તં તં સમ્પજ્જતે સુખં;

સબ્બં ચે સુખમિચ્છેય્ય, સબ્બે કામે પરિચ્ચજે.

૪૬. અટ્ઠ તે ભાસિતા ગાથા, સબ્બા હોન્તિ સહસ્સિયો [સહસ્સિયા (?) ઉપરિ સુતસોમજાતકે તથા દિસ્સતિ];

પટિગણ્હ મહાબ્રહ્મે, સાધેતં તવ ભાસિતં.

૪૭. ન મે અત્થો સહસ્સેહિ, સતેહિ નહુતેહિ વા;

પચ્છિમં ભાસતો ગાથં, કામે મે ન રતો મનો.

૪૮. ભદ્રકો [સદ્દો (સી.)] વતાયં માણવકો, સબ્બલોકવિદૂ મુનિ;

યો ઇમં તણ્હં [યો તણ્હં (સી. સ્યા.)] દુક્ખજનનિં, પરિજાનાતિ પણ્ડિતોતિ.

કામજાતકં ચતુત્થં.

૪૬૮. જનસન્ધજાતકં (૫)

૪૯. દસ ખલુ ઇમાનિ [ખલુમાનિ (સ્યા.)] ઠાનાનિ, યાનિ પુબ્બે અકરિત્વા;

સ પચ્છા મનુતપ્પતિ, ઇચ્ચેવાહ [ઇચ્ચાહ રાજા (સી. સ્યા. પી.)] જનસન્ધો.

૫૦. અલદ્ધા વિત્તં તપ્પતિ, પુબ્બે અસમુદાનિતં;

ન પુબ્બે ધનમેસિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૧. સક્યરૂપં પુરે સન્તં, મયા સિપ્પં ન સિક્ખિતં;

કિચ્છા વુત્તિ અસિપ્પસ્સ, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૨. કૂટવેદી પુરે આસિં, પિસુણો પિટ્ઠિમંસિકો;

ચણ્ડો ચ ફરુસો ચાપિ [ચાસિં (સી. સ્યા. પી.)], ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૩. પાણાતિપાતી પુરે આસિં, લુદ્દો ચાપિ [ચાસિં (સી. પી.)] અનારિયો;

ભૂતાનં નાપચાયિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૪. બહૂસુ વત સન્તીસુ, અનાપાદાસુ ઇત્થિસુ;

પરદારં અસેવિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૫. બહુમ્હિ વત સન્તમ્હિ, અન્નપાને ઉપટ્ઠિતે;

ન પુબ્બે અદદં [અદદિં (સી.)] દાનં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૬. માતરં પિતરઞ્ચાપિ, જિણ્ણકં ગતયોબ્બનં [જિણ્ણકે ગતયોબ્બને (સી. સ્યા. પી.)];

પહુ સન્તો ન પોસિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૭. આચરિયમનુસત્થારં, સબ્બકામરસાહરં;

પિતરં અતિમઞ્ઞિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૮. સમણે બ્રાહ્મણે ચાપિ, સીલવન્તે બહુસ્સુતે;

ન પુબ્બે પયિરુપાસિસ્સં, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૫૯. સાધુ હોતિ તપો ચિણ્ણો, સન્તો ચ પયિરુપાસિતો;

ન ચ પુબ્બે તપો ચિણ્ણો, ઇતિ પચ્છાનુતપ્પતિ.

૬૦. યો ચ એતાનિ ઠાનાનિ, યોનિસો પટિપજ્જતિ;

કરં પુરિસકિચ્ચાનિ, સ પચ્છા નાનુતપ્પતીતિ.

જનસન્ધજાતકં પઞ્ચમં.

૪૬૯. મહાકણ્હજાતકં (૬)

૬૧. કણ્હો કણ્હો ચ ઘોરો ચ, સુક્કદાઠો પભાસવા [પતાપવા (સી. સ્યા. પી.)];

બદ્ધો પઞ્ચહિ રજ્જૂહિ, કિં રવિ [ધીર (સી. પી.), વીર (સ્યા.)] સુનખો તવ.

૬૨. નાયં મિગાનમત્થાય, ઉસીનક [ઉસીનર (સી. પી.), ઉસીન્નર (સ્યા.)] ભવિસ્સતિ;

મનુસ્સાનં અનયો હુત્વા, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.

૬૩. પત્તહત્થા સમણકા, મુણ્ડા સઙ્ઘાટિપારુતા;

નઙ્ગલેહિ કસિસ્સન્તિ, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.

૬૪. તપસ્સિનિયો [તપનીયા (ક.) દુતિયન્તપદાનિ હેતાનિ] પબ્બજિતા, મુણ્ડા સઙ્ઘાટિપારુતા;

યદા લોકે ગમિસ્સન્તિ, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.

૬૫. દીઘોત્તરોટ્ઠા જટિલા, પઙ્કદન્તા રજસ્સિરા;

ઇણં ચોદાય [વોદાય (સી. પી.), ચોદય (સ્યા.)] ગચ્છન્તિ, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.

૬૬. અધિચ્ચ વેદે [વેદં (ક.)] સાવિત્તિં, યઞ્ઞતન્તઞ્ચ [તન્ત્રઞ્ચ (સી. સ્યા. પી.)] બ્રાહ્મણા;

ભતિકાય યજિસ્સન્તિ, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.

૬૭. માતરં પિતરઞ્ચાપિ, જિણ્ણકં ગતયોબ્બનં;

પહૂ સન્તો [સન્તા (સી.)] ન ભરન્તિ, તદા કણ્હો પમોક્ખતિ.