૧૩. લોકસુત્તં

૧૧૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘લોકો, ભિક્ખવે, તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધોः લોકસ્મા તથાગતો વિસંયુત્તો. લોકસમુદયો, ભિક્ખવે, તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધો ः લોકસમુદયો તથાગતસ્સ પહીનો. લોકનિરોધો, ભિક્ખવે, તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધોः લોકનિરોધો તથાગતસ્સ સચ્છિકતો. લોકનિરોધગામિની પટિપદા, ભિક્ખવે, તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધાः લોકનિરોધગામિની પટિપદા તથાગતસ્સ ભાવિતા.

‘‘યં, ભિક્ખવે, સદેવકસ્સ લોકસ્સ સમારકસ્સ સબ્રહ્મકસ્સ સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય દિટ્ઠં સુતં મુતં વિઞ્ઞાતં પત્તં પરિયેસિતં અનુવિચરિતં મનસા યસ્મા તં તથાગતેન અભિસમ્બુદ્ધં, તસ્મા તથાગતોતિ વુચ્ચતિ.

‘‘યઞ્ચ, ભિક્ખવે, રત્તિં તથાગતો અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુજ્ઝતિ, યઞ્ચ રત્તિં અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયતિ, યં એતસ્મિં અન્તરે ભાસતિ લપતિ નિદ્દિસતિ, સબ્બં તં તથેવ હોતિ નો અઞ્ઞથા, તસ્મા તથાગતોતિ વુચ્ચતિ.

‘‘યથાવાદી, ભિક્ખવે, તથાગતો તથાકારી, યથાકારી તથાવાદી, ઇતિ યથાવાદી તથાકારી યથાકારી તથાવાદી, તસ્મા તથાગતોતિ વુચ્ચતિ.

‘‘સદેવકે, ભિક્ખવે, લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય તથાગતો અભિભૂ અનભિભૂતો અઞ્ઞદત્થુદસો વસવત્તી, તસ્મા તથાગતોતિ વુચ્ચતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સબ્બલોકં [સબ્બં લોકં (અ. નિ. ૪.૨૩)] અભિઞ્ઞાય, સબ્બલોકે યથાતથં;

સબ્બલોકવિસંયુત્તો, સબ્બલોકે અનૂપયો [અનુસયો (સી.), અનુપયો (સ્યા.)].

‘‘સ વે [સબ્બે (સબ્બત્થ) અ. નિ. ૪.૨૩ પસ્સિતબ્બં] સબ્બાભિભૂ ધીરો, સબ્બગન્થપ્પમોચનો;

ફુટ્ઠાસ્સ પરમા સન્તિ, નિબ્બાનં અકુતોભયં.

‘‘એસ ખીણાસવો બુદ્ધો, અનીઘો છિન્નસંસયો;

સબ્બકમ્મક્ખયં પત્તો, વિમુત્તો ઉપધિસઙ્ખયે.

‘‘એસ સો ભગવા બુદ્ધો, એસ સીહો અનુત્તરો;

સદેવકસ્સ લોકસ્સ, બ્રહ્મચક્કં પવત્તયિ.

‘‘ઇતિ દેવા મનુસ્સા ચ, યે બુદ્ધં સરણં ગતા;

સઙ્ગમ્મ તં નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં.

‘‘દન્તો દમયતં સેટ્ઠો, સન્તો સમયતં ઇસિ;

મુત્તો મોચયતં અગ્ગો, તિણ્ણો તારયતં વરો.

‘‘ઇતિ હેતં નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં;

સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ તે પટિપુગ્ગલો’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તેરસમં.

ચતુક્કનિપાતો નિટ્ઠિતો.