૧. પઠમવગ્ગો

૧. લોભસુત્તં

૧. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? લોભં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન લોભેન લુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં લોભં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઠમં.

૨. દોસસુત્તં

૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? દોસં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન દોસેન દુટ્ઠાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં દોસં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દુતિયં.

૩. મોહસુત્તં

૩. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? મોહં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મોહેન મૂળ્હાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મોહં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તતિયં.

૪. કોધસુત્તં

૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? કોધં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન કોધેન કુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં કોધં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. ચતુત્થં.

૫. મક્ખસુત્તં

૫. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? મક્ખં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મક્ખેન મક્ખાસે [મક્ખિતાસે (સ્યા.)], સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મક્ખં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. માનસુત્તં

૬. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? માનં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન માનેન મત્તાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં માનં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. છટ્ઠં.

૭. સબ્બપરિઞ્ઞાસુત્તં

૭. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘સબ્બં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. સબ્બઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યો સબ્બં સબ્બતો ઞત્વા, સબ્બત્થેસુ ન રજ્જતિ;

સ વે સબ્બપરિઞ્ઞા [સબ્બં પરિઞ્ઞા (સ્યા. પી.)] સો, સબ્બદુક્ખમુપચ્ચગા’’તિ [સબ્બં દુક્ખં ઉપચ્ચગાતિ (સ્યા.), સબ્બદુક્ખં ઉપચ્ચગાતિ (પી. અટ્ઠ.)].

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.

૮. માનપરિઞ્ઞાસુત્તં

૮. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘માનં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. માનઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘માનુપેતા અયં પજા, માનગન્થા ભવે રતા;

માનં અપરિજાનન્તા, આગન્તારો પુનબ્ભવં.

‘‘યે ચ માનં પહન્ત્વાન, વિમુત્તા માનસઙ્ખયે;

તે માનગન્થાભિભુનો, સબ્બદુક્ખમુપચ્ચગુ’’ન્તિ [સબ્બદુક્ખં ઉપચ્ચગુન્તિ (પી.), સબ્બં દુક્ખં ઉપચ્ચગુન્તિ (અટ્ઠકથા)].

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. લોભપરિઞ્ઞાસુત્તં

૯. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘લોભં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. લોભઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન લોભેન લુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં લોભં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. નવમં.

૧૦. દોસપરિઞ્ઞાસુત્તં

૧૦. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દોસં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. દોસઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન દોસેન દુટ્ઠાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં દોસં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દસમં.

પઠમો વગ્ગો નિટ્ઠિતો.

તસ્સુદ્દાનં –

રાગદોસા અથ મોહો, કોધમક્ખા માનં સબ્બં;

માનતો રાગદોસા પુન દ્વે, પકાસિતા વગ્ગમાહુ પઠમન્તિ.