૧. એકકનિપાતો

૧. પઠમવગ્ગો

૧. લોભસુત્તં

૧. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? લોભં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન લોભેન લુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં લોભં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઠમં.

૨. દોસસુત્તં

૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? દોસં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન દોસેન દુટ્ઠાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં દોસં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દુતિયં.

૩. મોહસુત્તં

૩. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? મોહં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મોહેન મૂળ્હાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મોહં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તતિયં.

૪. કોધસુત્તં

૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? કોધં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન કોધેન કુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં કોધં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. ચતુત્થં.

૫. મક્ખસુત્તં

૫. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? મક્ખં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મક્ખેન મક્ખાસે [મક્ખિતાસે (સ્યા.)], સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મક્ખં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. માનસુત્તં

૬. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મં, ભિક્ખવે, પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાય. કતમં એકધમ્મં? માનં, ભિક્ખવે, એકધમ્મં પજહથ; અહં વો પાટિભોગો અનાગામિતાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન માનેન મત્તાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં માનં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. છટ્ઠં.

૭. સબ્બપરિઞ્ઞાસુત્તં

૭. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘સબ્બં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. સબ્બઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યો સબ્બં સબ્બતો ઞત્વા, સબ્બત્થેસુ ન રજ્જતિ;

સ વે સબ્બપરિઞ્ઞા [સબ્બં પરિઞ્ઞા (સ્યા. પી.)] સો, સબ્બદુક્ખમુપચ્ચગા’’તિ [સબ્બં દુક્ખં ઉપચ્ચગાતિ (સ્યા.), સબ્બદુક્ખં ઉપચ્ચગાતિ (પી. અટ્ઠ.)].

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.

૮. માનપરિઞ્ઞાસુત્તં

૮. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘માનં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. માનઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘માનુપેતા અયં પજા, માનગન્થા ભવે રતા;

માનં અપરિજાનન્તા, આગન્તારો પુનબ્ભવં.

‘‘યે ચ માનં પહન્ત્વાન, વિમુત્તા માનસઙ્ખયે;

તે માનગન્થાભિભુનો, સબ્બદુક્ખમુપચ્ચગુ’’ન્તિ [સબ્બદુક્ખં ઉપચ્ચગુન્તિ (પી.), સબ્બં દુક્ખં ઉપચ્ચગુન્તિ (અટ્ઠકથા)].

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. લોભપરિઞ્ઞાસુત્તં

૯. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘લોભં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. લોભઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન લોભેન લુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં લોભં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. નવમં.

૧૦. દોસપરિઞ્ઞાસુત્તં

૧૦. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘દોસં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. દોસઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન દોસેન દુટ્ઠાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં દોસં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દસમં.

પઠમો વગ્ગો નિટ્ઠિતો.

તસ્સુદ્દાનં –

રાગદોસા અથ મોહો, કોધમક્ખા માનં સબ્બં;

માનતો રાગદોસા પુન દ્વે, પકાસિતા વગ્ગમાહુ પઠમન્તિ.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. મોહપરિઞ્ઞાસુત્તં

૧૧. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘મોહં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. મોહઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મોહેન મૂળ્હાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મોહં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઠમં.

૨. કોધપરિઞ્ઞાસુત્તં

૧૨. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘કોધં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. કોધઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન કોધેન કુદ્ધાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં કોધં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. દુતિયં.

૩.મક્ખપરિઞ્ઞાસુત્તં

૧૩. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘મક્ખં, ભિક્ખવે, અનભિજાનં અપરિજાનં તત્થ ચિત્તં અવિરાજયં અપ્પજહં અભબ્બો દુક્ખક્ખયાય. મક્ખઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અભિજાનં પરિજાનં તત્થ ચિત્તં વિરાજયં પજહં ભબ્બો દુક્ખક્ખયાયા’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યેન મક્ખેન મક્ખાસે, સત્તા ગચ્છન્તિ દુગ્ગતિં;

તં મક્ખં સમ્મદઞ્ઞાય, પજહન્તિ વિપસ્સિનો;

પહાય ન પુનાયન્તિ, ઇમં લોકં કુદાચન’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. તતિયં.

૪. અવિજ્જાનીવરણસુત્તં

૧૪. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘નાહં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞં એકનીવરણમ્પિ સમનુપસ્સામિ યેન [યેનેવં (?)] નીવરણેન નિવુતા પજા દીઘરત્તં સન્ધાવન્તિ સંસરન્તિ યથયિદં, ભિક્ખવે, અવિજ્જાનીવરણં [અવિજ્જાનીવરણેન (?)]. અવિજ્જાનીવરણેન હિ, ભિક્ખવે, નિવુતા પજા દીઘરત્તં સન્ધાવન્તિ સંસરન્તી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘નત્થઞ્ઞો એકધમ્મોપિ, યેનેવં [યેનેવ (સી. પી. ક.)] નિવુતા પજા;

સંસરન્તિ અહોરત્તં, યથા મોહેન આવુતા.

‘‘યે ચ મોહં પહન્ત્વાન, તમોખન્ધં [તમોક્ખન્ધં (સી. સ્યા. પી.)] પદાલયું;

ન તે પુન સંસરન્તિ, હેતુ તેસં ન વિજ્જતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. ચતુત્થં.

૫. તણ્હાસંયોજનસુત્તં

૧૫. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘નાહં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞં એકસંયોજનમ્પિ સમનુપસ્સામિ યેન [યેનેવં (સ્યા.)] સંયોજનેન સંયુત્તા સત્તા દીઘરત્તં સન્ધાવન્તિ સંસરન્તિ યથયિદં, ભિક્ખવે, તણ્હાસંયોજનં [તણ્હાસંયોજનેન (?)]. તણ્હાસંયોજનેન હિ, ભિક્ખવે, સંયુત્તા સત્તા દીઘરત્તં સન્ધાવન્તિ સંસરન્તી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘તણ્હાદુતિયો પુરિસો, દીઘમદ્ધાન સંસરં;

ઇત્થભાવઞ્ઞથાભાવં [ઇત્થમ્ભાવઞ્ઞથાભાવં (સ્યા.)], સંસારં નાતિવત્તતિ.

‘‘એતમાદીનવં [એવમાદીનવં (સી. પી. ક.)] ઞત્વા, તણ્હં [તણ્હા (સી. ક.)] દુક્ખસ્સ સમ્ભવં;

વીતતણ્હો અનાદાનો, સતો ભિક્ખુ પરિબ્બજે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. પઠમસેખસુત્તં

૧૬. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘સેખસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અપ્પત્તમાનસસ્સ અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાનસ્સ વિહરતો અજ્ઝત્તિકં અઙ્ગન્તિ કરિત્વા નાઞ્ઞં એકઙ્ગમ્પિ સમનુપસ્સામિ યં એવં બહૂપકારં યથયિદં, ભિક્ખવે, યોનિસો મનસિકારો. યોનિસો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ મનસિ કરોન્તો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘યોનિસો મનસિકારો, ધમ્મો સેખસ્સ ભિક્ખુનો;

નત્થઞ્ઞો એવં બહુકારો, ઉત્તમત્થસ્સ પત્તિયા;

યોનિસો પદહં ભિક્ખુ, ખયં દુક્ખસ્સ પાપુણે’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. છટ્ઠં.

૭. દુતિયસેખસુત્તં

૧૭. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘સેખસ્સ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અપ્પત્તમાનસસ્સ અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાનસ્સ વિહરતો બાહિરં અઙ્ગન્તિ કરિત્વા નાઞ્ઞં એકઙ્ગમ્પિ સમનુપસ્સામિ યં એવં બહૂપકારં યથયિદં, ભિક્ખવે, કલ્યાણમિત્તતા. કલ્યાણમિત્તો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘કલ્યાણમિત્તો યો ભિક્ખુ, સપ્પતિસ્સો સગારવો;

કરં મિત્તાનં વચનં, સમ્પજાનો પતિસ્સતો;

પાપુણે અનુપુબ્બેન, સબ્બસંયોજનક્ખય’’ન્તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. સત્તમં.

૮. સઙ્ઘભેદસુત્તં

૧૮. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મો, ભિક્ખવે, લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. કતમો એકધમ્મો? સઙ્ઘભેદો. સઙ્ઘે ખો પન, ભિક્ખવે, ભિન્ને અઞ્ઞમઞ્ઞં ભણ્ડનાનિ ચેવ હોન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિભાસા ચ હોન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિક્ખેપા ચ હોન્તિ, અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિચ્ચજના ચ હોન્તિ. તત્થ અપ્પસન્ના ચેવ નપ્પસીદન્તિ, પસન્નાનઞ્ચ એકચ્ચાનં અઞ્ઞથત્તં હોતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘આપાયિકો નેરયિકો, કપ્પટ્ઠો સઙ્ઘભેદકો;

વગ્ગારામો અધમ્મટ્ઠો, યોગક્ખેમા પધંસતિ [યોગક્ખેમતો ધંસતિ (સ્યા. પી.), યોગક્ખેમા વિમંસતિ (સી. ક.)];

સઙ્ઘં સમગ્ગં ભેત્વાન [ભિત્વાન (સી. ક.), ભિન્દિત્વા (ચૂળવ. ૩૫૪; અ. નિ. ૧૦.૩૯)], કપ્પં નિરયમ્હિ પચ્ચતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. અટ્ઠમં.

૯. સઙ્ઘસામગ્ગીસુત્તં

૧૯. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘એકધમ્મો, ભિક્ખવે, લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુસ્સાનં. કતમો એકધમ્મો? સઙ્ઘસામગ્ગી. સઙ્ઘે ખો પન, ભિક્ખવે, સમગ્ગે ન ચેવ અઞ્ઞમઞ્ઞં ભણ્ડનાનિ હોન્તિ, ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિભાસા હોન્તિ, ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિક્ખેપા હોન્તિ, ન ચ અઞ્ઞમઞ્ઞં પરિચ્ચજના હોન્તિ. તત્થ અપ્પસન્ના ચેવ પસીદન્તિ, પસન્નાનઞ્ચ ભિય્યોભાવો હોતી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘સુખા સઙ્ઘસ્સ સામગ્ગી, સમગ્ગાનઞ્ચનુગ્ગહો;

સમગ્ગરતો ધમ્મટ્ઠો, યોગક્ખેમા ન ધંસતિ;

સઙ્ઘં સમગ્ગં કત્વાન, કપ્પં સગ્ગમ્હિ મોદતી’’તિ.

અયમ્પિ અત્થો વુત્તો ભગવતા, ઇતિ મે સુતન્તિ. નવમં.

૧૦. પદુટ્ઠચિત્તસુત્તં

૨૦. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા, વુત્તમરહતાતિ મે સુતં –

‘‘ઇધાહં, ભિક્ખવે, એકચ્ચં પુગ્ગલં પદુટ્ઠચિત્તં એવં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ પજાનામિ – ‘ઇમમ્હિ ચાયં સમયે પુગ્ગલો કાલઙ્કરેય્ય યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે’. તં કિસ્સ હેતુ? ચિત્તં હિસ્સ, ભિક્ખવે, પદુટ્ઠં. ચેતોપદોસહેતુ ખો પન, ભિક્ખવે, એવમિધેકચ્ચે સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ. એતમત્થં ભગવા અવોચ. તત્થેતં ઇતિ વુચ્ચતિ –

‘‘પદુટ્ઠચિત્તં ઞત્વાન, એકચ્ચં ઇધ પુગ્ગલં;

એતમત્થઞ્ચ બ્યાકાસિ, બુદ્ધો ભિક્ખૂન સન્તિકે.

‘‘ઇમમ્હિ ચાયં સમયે, કાલં કયિરાથ પુગ્ગલો;

નિરયં ઉપપજ્જેય્ય, ચિત્તં હિસ્સ પદૂસિતં.

‘‘યથા હરિત્વા નિક્ખિપેય્ય, એવમેવ તથાવિધો;