૫૪. કચ્ચાયનવગ્ગો

૧. મહાકચ્ચાયનત્થેરઅપદાનં

૧. ‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, અનેજો અજિતં જયો;

સતસહસ્સે કપ્પાનં, ઇતો ઉપ્પજ્જિ નાયકો.

૨. ‘‘વીરો કમલપત્તક્ખો, સસઙ્કવિમલાનનો;

કનકાચલસઙ્કાસો [કઞ્ચનતચસઙ્કાસો (સ્યા.)], રવિદિત્તિસમપ્પભો.

૩. ‘‘સત્તનેત્તમનોહારી, વરલક્ખણભૂસિતો;

સબ્બવાક્યપથાતીતો, મનુજામરસક્કતો.

૪. ‘‘સમ્બુદ્ધો બોધયં સત્તે, વાગીસો મધુરસ્સરો;

કરુણાનિબન્ધસન્તાનો, પરિસાસુ વિસારદો.

૫. ‘‘દેસેતિ મધુરં ધમ્મં, ચતુસચ્ચૂપસંહિતં;

નિમુગ્ગે મોહપઙ્કમ્હિ, સમુદ્ધરતિ પાણિને.

૬. ‘‘તદા એકચરો હુત્વા, તાપસો હિમવાલયો;

નભસા માનુસં લોકં, ગચ્છન્તો જિનમદ્દસં.

૭. ‘‘ઉપેચ્ચ સન્તિકં તસ્સ, અસ્સોસિં ધમ્મદેસનં;

વણ્ણયન્તસ્સ વીરસ્સ, સાવકસ્સ મહાગુણં.

૮. ‘‘સઙ્ખિત્તેન મયા વુત્તં, વિત્થારેન પકાસયં;

પરિસં મઞ્ચ તોસેતિ, યથા કચ્ચાયનો અયં.

૯. ‘‘‘નાહં એવમિધેકચ્ચં [એવંવિધં કઞ્ચિ (સી. પી.)], અઞ્ઞં પસ્સામિ સાવકં;

તસ્માતદગ્ગે [તસ્મેતદગ્ગે (સી.)] એસગ્ગો, એવં ધારેથ ભિક્ખવો’.

૧૦. ‘‘તદાહં વિમ્હિતો હુત્વા, સુત્વા વાક્યં મનોરમં;

હિમવન્તં ગમિત્વાન, આહિત્વા [આહત્વા (સી. પી.)] પુપ્ફસઞ્ચયં.

૧૧. ‘‘પૂજેત્વા લોકસરણં, તં ઠાનમભિપત્થયિં;

તદા મમાસયં ઞત્વા, બ્યાકાસિ સ રણઞ્જહો.

૧૨. ‘‘‘પસ્સથેતં ઇસિવરં, નિદ્ધન્તકનકત્તચં;

ઉદ્ધગ્ગલોમં પીણંસં, અચલં પઞ્જલિં ઠિતં.

૧૩. ‘‘‘હાસં સુપુણ્ણનયનં, બુદ્ધવણ્ણગતાસયં;

ધમ્મજં ઉગ્ગહદયં [ધમ્મંવ વિગ્ગહવરં (સી.), ધમ્મપટિગ્ગહવરં (પી.)], અમતાસિત્તસન્નિભં’.

૧૪. ‘‘કચ્ચાનસ્સ ગુણં સુત્વા, તં ઠાનં પત્થયં ઠિતો;

અનાગતમ્હિ અદ્ધાને, ગોતમસ્સ મહામુને.

૧૫. ‘‘તસ્સ ધમ્મેસુ દાયાદો, ઓરસો ધમ્મનિમ્મિતો;

કચ્ચાનો નામ નામેન, હેસ્સતિ સત્થુ સાવકો.

૧૬. ‘‘બહુસ્સુતો મહાઞાણી, અધિપ્પાયવિદૂ મુને;

પાપુણિસ્સતિ તં ઠાનં, યથાયં બ્યાકતો મયા.

૧૭. ‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, યં કમ્મમકરિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૧૮. ‘‘દુવે ભવે સંસરામિ, દેવત્તે અથ માનુસે;

અઞ્ઞં ગતિં ન ગચ્છામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૧૯. ‘‘દુવે કુલે પજાયામિ, ખત્તિયે અથ બ્રાહ્મણે;

નીચે કુલે ન જાયામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૨૦. ‘‘પચ્છિમે ચ ભવે દાનિ, જાતો ઉજ્જેનિયં પુરે [જાતો, ઉજ્જેનિયં પુરે રમે (સ્યા.)];

પજ્જોતસ્સ ચ ચણ્ડસ્સ, પુરોહિતદિજાધિનો [પુરોહિતદિજાતિનો (સી. પી.)].

૨૧. ‘‘પુત્તો તિરિટિવચ્છસ્સ [તિરિટવચ્છસ્સ (સી.), તિપિતિવચ્છસ્સ (સ્યા.)], નિપુણો વેદપારગૂ;

માતા ચ ચન્દિમા નામ, કચ્ચાનોહં વરત્તચો.

૨૨. ‘‘વીમંસનત્થં બુદ્ધસ્સ, ભૂમિપાલેન પેસિતો;

દિસ્વા મોક્ખપુરદ્વારં, નાયકં ગુણસઞ્ચયં.

૨૩. ‘‘સુત્વા ચ વિમલં વાક્યં, ગતિપઙ્કવિસોસનં;

પાપુણિં અમતં સન્તં, સેસેહિ સહ સત્તહિ.

૨૪. ‘‘અધિપ્પાયવિદૂ જાતો, સુગતસ્સ મહામતે;

ઠપિતો એતદગ્ગે ચ, સુસમિદ્ધમનોરથો.

૨૫. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

નાગોવ બન્ધનં છેત્વા, વિહરામિ અનાસવો.

૨૬. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, મમ બુદ્ધસ્સ સન્તિકે;

‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, મમ બુદ્ધસ્સ સન્તિકે; તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૨૭. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા મહાકચ્ચાયનો થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

મહાકચ્ચાયનત્થેરસ્સાપદાનં પઠમં.

૨. વક્કલિત્થેરઅપદાનં

૨૮. ‘‘ઇતો સતસહસ્સમ્હિ, કપ્પે ઉપ્પજ્જિ નાયકો;

અનોમનામો અમિતો, નામેન પદુમુત્તરો.

૨૯. ‘‘પદુમાકારવદનો, પદુમામલસુચ્છવી;

લોકેનાનુપલિત્તોવ તોયેન પદુમં યથા.

૩૦. ‘‘વીરો પદુમપત્તક્ખો, કન્તો ચ પદુમં યથા;

પદુમુત્તરગન્ધોવ, તસ્મા સો પદુમુત્તરો.

૩૧. ‘‘લોકજેટ્ઠો ચ નિમ્માનો, અન્ધાનં નયનૂપમો;

સન્તવેસો ગુણનિધિ, કરુણામતિસાગરો.

૩૨. ‘‘સ કદાચિ મહાવીરો, બ્રહ્માસુરસુરચ્ચિતો;

સદેવમનુજાકિણ્ણે, જનમજ્ઝે જિનુત્તમો [જનુત્તમો (સ્યા. પી.), અનુત્તમો (ક.) વઙ્ગીસત્થેરાપદાનેપિ].

૩૩. ‘‘વદનેન સુગન્ધેન, મધુરેન રુતેન ચ;

રઞ્જયં પરિસં સબ્બં, સન્થવી સાવકં સકં.

૩૪. ‘‘સદ્ધાધિમુત્તો સુમતિ, મમ દસ્સનલાલસો [દસ્સનસાલયો (સ્યા.)];

નત્થિ એતાદિસો અઞ્ઞો, યથાયં ભિક્ખુ વક્કલિ.

૩૫. ‘‘તદાહં હંસવતિયં, નગરે બ્રાહ્મણત્રજો;

હુત્વા સુત્વા ચ તં વાક્યં, તં ઠાનમભિરોચયિં.

૩૬. ‘‘સસાવકં તં વિમલં, નિમન્તેત્વા તથાગતં;

સત્તાહં ભોજયિત્વાન, દુસ્સેહચ્છાદયિં તદા.

૩૭. ‘‘નિપચ્ચ સિરસા તસ્સ, અનન્તગુણસાગરે;

નિમુગ્ગો પીતિસમ્પુણ્ણો, ઇદં વચનમબ્રવિં.

૩૮. ‘‘‘યો સો તયા સન્થવિતો, ઇતો સત્તમકે મુનિ [ઇધ સદ્ધાધિમુત્તો ઇસિ (સ્યા.), ઇતો સત્તમકેહનિ (સી. પી.)];

ભિક્ખુ સદ્ધાવતં અગ્ગો, તાદિસો હોમહં મુને’.

૩૯. ‘‘એવં વુત્તે મહાવીરો, અનાવરણદસ્સનો;

ઇમં વાક્યં ઉદીરેસિ, પરિસાય મહામુનિ.

૪૦. ‘‘‘પસ્સથેતં માણવકં, પીતમટ્ઠનિવાસનં;

હેમયઞ્ઞોપચિતઙ્ગં [હેમયઞ્ઞોપવીતઙ્ગં (સી.)], જનનેત્તમનોહરં.

૪૧. ‘‘‘એસો અનાગતદ્ધાને, ગોતમસ્સ મહેસિનો;

અગ્ગો સદ્ધાધિમુત્તાનં, સાવકોયં ભવિસ્સતિ.

૪૨. ‘‘‘દેવભૂતો મનુસ્સો વા, સબ્બસન્તાપવજ્જિતો;

સબ્બભોગપરિબ્યૂળ્હો, સુખિતો સંસરિસ્સતિ.

૪૩. ‘‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો;

ગોતમો નામ ગોત્તેન, સત્થા લોકે ભવિસ્સતિ.

૪૪. ‘‘‘તસ્સ ધમ્મેસુ દાયાદો, ઓરસો ધમ્મનિમ્મિતો;

વક્કલિ નામ નામેન, હેસ્સતિ સત્થુ સાવકો’.

૪૫. ‘‘તેન કમ્મવિસેસેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસમગચ્છહં.

૪૬. ‘‘સબ્બત્થ સુખિતો હુત્વા, સંસરન્તો ભવાભવે;

સાવત્થિયં પુરે જાતો, કુલે અઞ્ઞતરે અહં.

૪૭. ‘‘નોનીતસુખુમાલં મં, જાતપલ્લવકોમલં;

મન્દં ઉત્તાનસયનં, પિસાચભયતજ્જિતા.

૪૮. ‘‘પાદમૂલે મહેસિસ્સ, સાયેસું દીનમાનસા;

ઇમં દદામ તે નાથ, સરણં હોહિ નાયક.

૪૯. ‘‘તદા પટિગ્ગહિ સો મં, ભીતાનં સરણો મુનિ;

જાલિના ચક્કઙ્કિતેન [સઙ્કલઙ્કેન (સી.)], મુદુકોમલપાણિના.

૫૦. ‘‘તદા પભુતિ તેનાહં, અરક્ખેય્યેન રક્ખિતો;

સબ્બવેરવિનિમુત્તો [સબ્બબ્યાધિવિનિમુત્તો (સ્યા.), સબ્બૂપધિવિનિમુત્તો (પી.)], સુખેન પરિવુદ્ધિતો.

૫૧. ‘‘સુગતેન વિના ભૂતો, ઉક્કણ્ઠામિ મુહુત્તકં;

જાતિયા સત્તવસ્સોહં, પબ્બજિં અનગારિયં.

૫૨. ‘‘સબ્બપારમિસમ્ભૂતં, નીલક્ખિનયનં [લઙ્કિનીલયનં (સી.)] વરં;

રૂપં સબ્બસુભાકિણ્ણં, અતિત્તો વિહરામહં [વિહયામહં (સી. પી.)].

૫૩. ‘‘બુદ્ધરૂપરતિં [બુદ્ધો રૂપરતિં (સી.)] ઞત્વા, તદા ઓવદિ મં જિનો;

‘અલં વક્કલિ કિં રૂપે, રમસે બાલનન્દિતે.

૫૪. ‘‘‘યો હિ પસ્સતિ સદ્ધમ્મં, સો મં પસ્સતિ પણ્ડિતો;

અપસ્સમાનો સદ્ધમ્મં, મં પસ્સમ્પિ ન પસ્સતિ.

૫૫. ‘‘‘અનન્તાદીનવો કાયો, વિસરુક્ખસમૂપમો;

આવાસો સબ્બરોગાનં, પુઞ્જો દુક્ખસ્સ કેવલો.

૫૬. ‘‘‘નિબ્બિન્દિય તતો રૂપે, ખન્ધાનં ઉદયબ્બયં;

પસ્સ ઉપક્કિલેસાનં, સુખેનન્તં ગમિસ્સતિ’.

૫૭. ‘‘એવં તેનાનુસિટ્ઠોહં, નાયકેન હિતેસિના;

ગિજ્ઝકૂટં સમારુય્હ, ઝાયામિ ગિરિકન્દરે.

૫૮. ‘‘ઠિતો પબ્બતપાદમ્હિ, અસ્સાસયિ [મમાહસો (સી.)] મહામુનિ;

વક્કલીતિ જિનો વાચં, તં સુત્વા મુદિતો અહં.

૫૯. ‘‘પક્ખન્દિં સેલપબ્ભારે, અનેકસતપોરિસે;

તદા બુદ્ધાનુભાવેન, સુખેનેવ મહિં ગતો.

૬૦. ‘‘પુનોપિ [પુનાપિ (સ્યા.), મુનિ મં (ક.)] ધમ્મં દેસેતિ, ખન્ધાનં ઉદયબ્બયં;

તમહં ધમ્મમઞ્ઞાય, અરહત્તમપાપુણિં.

૬૧. ‘‘સુમહાપરિસમજ્ઝે, તદા મં ચરણન્તગો;

અગ્ગં સદ્ધાધિમુત્તાનં, પઞ્ઞપેસિ મહામતિ.

૬૨. ‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, યં કમ્મમકરિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૬૩. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… વિહરામિ અનાસવો.

૬૪. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૬૫. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા વક્કલિત્થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

વક્કલિત્થેરસ્સાપદાનં દુતિયં.

૩. મહાકપ્પિનત્થેરઅપદાનં

૬૬. ‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, સબ્બધમ્માન પારગૂ;

ઉદિતો અજટાકાસે [જગદાકાસે (સી.), જલદાકાસે (પી.)], રવીવ સરદમ્બરે.

૬૭. ‘‘વચનાભાય બોધેતિ, વેનેય્યપદુમાનિ સો;

કિલેસપઙ્કં સોસેતિ, મતિરંસીહિ નાયકો.

૬૮. ‘‘તિત્થિયાનં યસે [યસો (સી. પી.)] હન્તિ, ખજ્જોતાભા યથા રવિ;

સચ્ચત્થાભં પકાસેતિ, રતનંવ દિવાકરો.

૬૯. ‘‘ગુણાનં આયતિભૂતો, રતનાનંવ સાગરો;

પજ્જુન્નોરિવ ભૂતાનિ, ધમ્મમેઘેન વસ્સતિ.

૭૦. ‘‘અક્ખદસ્સો તદા આસિં, નગરે હંસસવ્હયે;

ઉપેચ્ચ ધમ્મમસ્સોસિં, જલજુત્તમનામિનો.

૭૧. ‘‘ઓવાદકસ્સ ભિક્ખૂનં, સાવકસ્સ કતાવિનો;

ગુણં પકાસયન્તસ્સ, તપ્પયન્તસ્સ [તોસયન્તસ્સ (સી.), હાસયન્તસ્સ (સ્યા.), વાસયન્તસ્સ (પી.)] મે મનં.

૭૨. ‘‘સુત્વા પતીતો સુમનો, નિમન્તેત્વા તથાગતં;