૪૯. પંસુકૂલવગ્ગો

૧. પંસુકૂલસઞ્ઞકત્થેરઅપદાનં

૧. ‘‘તિસ્સો નામાસિ ભગવા, સયમ્ભૂ અગ્ગપુગ્ગલો;

પંસુકૂલં ઠપેત્વાન, વિહારં પાવિસી જિનો.

૨. ‘‘વિનતં [સજ્જિતં (સ્યા.), તિયન્તં (પી.)] ધનુમાદાય, ભક્ખત્થાય ચરિં અહં;

મણ્ડલગ્ગં ગહેત્વાન, કાનનં પાવિસિં અહં.

૩. ‘‘તત્થદ્દસં પંસુકૂલં, દુમગ્ગે લગ્ગિતં તદા;

ચાપં તત્થેવ નિક્ખિપ્પ, સિરે કત્વાન અઞ્જલિં.

૪. ‘‘પસન્નચિત્તો સુમનો, વિપુલાય ચ પીતિયા;

બુદ્ધસેટ્ઠં સરિત્વાન, પંસુકૂલં અવન્દહં.

૫. ‘‘દ્વેનવુતે ઇતો કપ્પે, પંસુકૂલમવન્દહં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, વન્દનાય ઇદં ફલં.

૬. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

નાગોવ બન્ધનં છેત્વા, વિહરામિ અનાસવો.

૭. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ, મમ બુદ્ધસ્સ સન્તિકે;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૮. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા પંસુકૂલસઞ્ઞકો થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

પંસુકૂલસઞ્ઞકત્થેરસ્સાપદાનં પઠમં.

૨. બુદ્ધસઞ્ઞકત્થેરઅપદાનં

૯. ‘‘અજ્ઝાયકો મન્તધરો, તિણ્ણં વેદાન પારગૂ;

લક્ખણે ઇતિહાસે ચ, સનિઘણ્ડુસકેટુભે.

૧૦. ‘‘નદીસોતપટિભાગા, સિસ્સા આયન્તિ મે તદા;

તેસાહં મન્તે [મન્તં (સ્યા. ક.)] વાચેમિ, રત્તિન્દિવમતન્દિતો.

૧૧. ‘‘સિદ્ધત્થો નામ સમ્બુદ્ધો, લોકે ઉપ્પજ્જિ તાવદે;

તમન્ધકારં નાસેત્વા, ઞાણાલોકં પવત્તયિ.

૧૨. ‘‘મમ અઞ્ઞતરો સિસ્સો, સિસ્સાનં સો કથેસિ મે;

સુત્વાન તે એતમત્થં, આરોચેસું મમં તદા.

૧૩. ‘‘બુદ્ધો લોકે સમુપ્પન્નો, સબ્બઞ્ઞૂ લોકનાયકો;

તસ્સાનુવત્તતિ જનો, લાભો અમ્હં ન વિજ્જતિ [ન હેસ્સતિ (સી. પી.)].

૧૪. ‘‘અધિચ્ચુપ્પત્તિકા બુદ્ધા, ચક્ખુમન્તો મહાયસા;

યંનૂનાહં બુદ્ધસેટ્ઠં, પસ્સેય્યં લોકનાયકં.

૧૫. ‘‘અજિનં મે ગહેત્વાન, વાકચીરં કમણ્ડલું;

અસ્સમા અભિનિક્ખમ્મ, સિસ્સે આમન્તયિં અહં.

૧૬. ‘‘ઓદુમ્બરિકપુપ્ફંવ, ચન્દમ્હિ સસકં યથા;

વાયસાનં યથા ખીરં, દુલ્લભો લોકનાયકો [દુલ્લભા લોકનાયકા (સી.), દુલ્લભં લોકનાયકં (સ્યા. પી. ક.)].

૧૭. ‘‘બુદ્ધો લોકમ્હિ ઉપ્પન્નો, મનુસ્સત્તમ્પિ દુલ્લભં;

ઉભોસુ વિજ્જમાનેસુ, સવનઞ્ચ સુદુલ્લભં.

૧૮. ‘‘બુદ્ધો લોકે સમુપ્પન્નો, ચક્ખું લચ્છામ નો ભવં;

એથ સબ્બે ગમિસ્સામ, સમ્માસમ્બુદ્ધસન્તિકં.

૧૯. ‘‘કમણ્ડલુધરા સબ્બે, ખરાજિનનિવાસિનો;

તે જટા ભારભરિતા, નિક્ખમું વિપિના તદા.

૨૦. ‘‘યુગમત્તં પેક્ખમાના, ઉત્તમત્થં ગવેસિનો;

આસત્તિદોસરહિતા, અસમ્ભીતાવ કેસરી.

૨૧. ‘‘અપ્પકિચ્ચા અલોલુપ્પા, નિપકા સન્તવુત્તિનો;

ઉઞ્છાય ચરમાના તે, બુદ્ધસેટ્ઠમુપાગમું.

૨૨. ‘‘દિયડ્ઢયોજને સેસે, બ્યાધિ મે ઉપપજ્જથ;

બુદ્ધસેટ્ઠં સરિત્વાન, તત્થ કાલઙ્કતો અહં.

૨૩. ‘‘ચતુન્નવુતિતો કપ્પે, યં સઞ્ઞમલભિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધસઞ્ઞાયિદં ફલં.

૨૪. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… વિહરામિ અનાસવો.

૨૫. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૨૬. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા બુદ્ધસઞ્ઞકો થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

બુદ્ધસઞ્ઞકત્થેરસ્સાપદાનં દુતિયં.

૩. ભિસદાયકત્થેરઅપદાનં

૨૭. ‘‘ઓગય્હ યં [ઓગય્હાહં (સી. સ્યા. પી.)] પોક્ખરણિં, નાનાકુઞ્જરસેવિતં;

ઉદ્ધરામિ ભિસં તત્થ, ઘાસહેતુ [અસનહેતુ (સ્યા.)] અહં તદા.

૨૮. ‘‘ભગવા તમ્હિ સમયે, પદુમુત્તરસવ્હયો;

રત્તમ્બરધરો [રત્તકમ્બલધરો (સ્યા.)] બુદ્ધો, ગચ્છતિ અનિલઞ્જસે.

૨૯. ‘‘ધુનન્તો પંસુકૂલાનિ, સદ્દમસ્સોસહં તદા;

ઉદ્ધં નિજ્ઝાયમાનોહં, અદ્દસં લોકનાયકં.

૩૦. ‘‘તત્થેવ ઠિતકો સન્તો, આયાચિં લોકનાયકં;

મધું ભિસેહિ સવતિ, ખીરં સપ્પિં મુળાલિભિ.

૩૧. ‘‘પટિગ્ગણ્હાતુ મે બુદ્ધો, અનુકમ્પાય ચક્ખુમા;

તતો કારુણિકો સત્થા, ઓરુહિત્વા મહાયસો.

૩૨. ‘‘પટિગ્ગણ્હિ મમં ભિક્ખં, અનુકમ્પાય ચક્ખુમા;

પટિગ્ગહેત્વા સમ્બુદ્ધો, અકા મે અનુમોદનં.

૩૩. ‘‘‘સુખી હોતુ [હોહિ (સી. સ્યા. પી. ક.)] મહાપુઞ્ઞ, ગતિ તુય્હં સમિજ્ઝતુ;

ઇમિના ભિસદાનેન, લભસ્સુ વિપુલં સુખં’.

૩૪. ‘‘ઇદં વત્વાન સમ્બુદ્ધો, જલજુત્તમનામકો;

ભિક્ખમાદાય સમ્બુદ્ધો, અમ્બરેનાગમા જિનો.

૩૫. ‘‘તતો ભિસં ગહેત્વાન, આગચ્છિં મમ અસ્સમં;

ભિસં રુક્ખે લગેત્વાન [લગ્ગિત્વાન (સ્યા. ક.)], મમ દાનમનુસ્સરિં.

૩૬. ‘‘મહાવાતો વુટ્ઠહિત્વા, સઞ્ચાલેસિ વનં તદા;

આકાસો અભિનાદિત્થ, અસનિયા ફલન્તિયા.

૩૭. ‘‘તતો મે અસનિપાતો, મત્થકે નિપતી તદા;

સોહં નિસિન્નકો સન્તો, તત્થ કાલઙ્કતો અહું.

૩૮. ‘‘પુઞ્ઞકમ્મેન સંયુત્તો, તુસિતં ઉપપજ્જહં;

કળેવરં મે પતિતં, દેવલોકે રમિં અહં.

૩૯. ‘‘છળસીતિસહસ્સાનિ, નારિયો સમલઙ્કતા;

સાયપાતં [સાયં પાતં (સ્યા. ક.)] ઉપટ્ઠન્તિ, ભિસદાનસ્સિદં ફલં.

૪૦. ‘‘મનુસ્સયોનિમાગન્ત્વા, સુખિતો હોમહં સદા;

ભોગે મે ઊનતા નત્થિ, ભિસદાનસ્સિદં ફલં.

૪૧. ‘‘અનુકમ્પિતકો તેન, દેવદેવેન તાદિના;

સબ્બાસવા પરિક્ખીણા, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

૪૨. ‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, યં ભિસં [ભિક્ખં (સબ્બત્થ)] અદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, ભિસદાનસ્સિદં ફલં.

૪૩. ‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… વિહરામિ અનાસવો.

૪૪. ‘‘સ્વાગતં વત મે આસિ…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૪૫. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા ભિસદાયકો થેરો ઇમા ગાથાયો

અભાસિત્થાતિ.

ભિસદાયકત્થેરસ્સાપદાનં તતિયં.

૪. ઞાણથવિકત્થેરઅપદાનં

૪૬. ‘‘દક્ખિણે હિમવન્તસ્સ, સુકતો અસ્સમો મમ;

ઉત્તમત્થં ગવેસન્તો, વસામિ વિપિને તદા.

૪૭. ‘‘લાભાલાભેન સન્તુટ્ઠો, મૂલેન ચ ફલેન ચ;

અન્વેસન્તો આચરિયં, વસામિ એકકો અહં.

૪૮. ‘‘સુમેધો નામ સમ્બુદ્ધો, લોકે ઉપ્પજ્જિ તાવદે;

ચતુસચ્ચં પકાસેતિ, ઉદ્ધરન્તો મહાજનં.

૪૯. ‘‘નાહં સુણોમિ સમ્બુદ્ધં, નપિ મે કોચિ સંસતિ [ભાસતિ (સી.), સાસતિ (સ્યા. પી.)];

અટ્ઠવસ્સે અતિક્કન્તે, અસ્સોસિં લોકનાયકં.

૫૦. ‘‘અગ્ગિદારું નીહરિત્વા, સમ્મજ્જિત્વાન અસ્સમં;

ખારિભારં ગહેત્વાન, નિક્ખમિં વિપિના અહં.

૫૧. ‘‘એકરત્તિં વસન્તોહં, ગામેસુ નિગમેસુ ચ;

અનુપુબ્બેન ચન્દવતિં, તદાહં ઉપસઙ્કમિં.

૫૨. ‘‘ભગવા તમ્હિ સમયે, સુમેધો લોકનાયકો;

ઉદ્ધરન્તો બહૂ સત્તે, દેસેતિ અમતં પદં.

૫૩. ‘‘જનકાયમતિક્કમ્મ, વન્દિત્વા જિનસાગરં;

એકંસં અજિનં કત્વા, સન્થવિં લોકનાયકં.

૫૪. ‘‘‘તુવં સત્થા ચ કેતુ ચ, ધજો યૂપો ચ પાણિનં;

પરાયનો [પરાયણો (સી. પી.)] પતિટ્ઠા ચ, દીપો ચ દ્વિપદુત્તમો.

એકવીસતિમં ભાણવારં.

૫૫. ‘‘‘નેપુઞ્ઞો દસ્સને વીરો, તારેસિ જનતં તુવં;

નત્થઞ્ઞો તારકો લોકે, તવુત્તરિતરો મુને.

૫૬. ‘‘‘સક્કા થેવે [હવે (સી. પી.) ભવે (સ્યા. ક.)] કુસગ્ગેન, પમેતું સાગરુત્તમે [સાગરુત્તમો (સી. સ્યા. પી.)];

નત્વેવ તવ સબ્બઞ્ઞુ, ઞાણં સક્કા પમેતવે.

૫૭. ‘‘‘તુલદણ્ડે [તુલમણ્ડલે (સી. પી.)] ઠપેત્વાન, મહિં [મહી (સ્યા. પી.)] સક્કા ધરેતવે;

નત્વેવ તવ પઞ્ઞાય, પમાણમત્થિ ચક્ખુમ.

૫૮. ‘‘‘આકાસો મિનિતું સક્કા, રજ્જુયા અઙ્ગુલેન વા;

નત્વેવ તવ સબ્બઞ્ઞુ, સીલં સક્કા પમેતવે.

૫૯. ‘‘‘મહાસમુદ્દે ઉદકં, આકાસો ચ વસુન્ધરા;

પરિમેય્યાનિ એતાનિ, અપ્પમેય્યોસિ ચક્ખુમ’.

૬૦. ‘‘છહિ ગાથાહિ સબ્બઞ્ઞું, કિત્તયિત્વા મહાયસં;

અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, તુણ્હી અટ્ઠાસહં તદા.

૬૧. ‘‘યં વદન્તિ સુમેધોતિ, ભૂરિપઞ્ઞં સુમેધસં;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

૬૨. ‘‘‘યો મે ઞાણં પકિત્તેસિ, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

તમહં કિત્તયિસ્સામિ, સુણાથ મમ ભાસતો.

૬૩. ‘‘‘સત્તસત્તતિ કપ્પાનિ, દેવલોકે રમિસ્સતિ;

સહસ્સક્ખત્તું દેવિન્દો, દેવરજ્જં કરિસ્સતિ.

૬૪. ‘‘‘અનેકસતક્ખત્તુઞ્ચ, ચક્કવત્તી ભવિસ્સતિ;

પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસઙ્ખિયં.

૬૫. ‘‘‘દેવભૂતો મનુસ્સો વા, પુઞ્ઞકમ્મસમાહિતો;

અનૂનમનસઙ્કપ્પો, તિક્ખપઞ્ઞો ભવિસ્સતિ’.

૬૬. ‘‘તિંસકપ્પસહસ્સમ્હિ, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો;

ગોતમો નામ ગોત્તેન, સત્થા લોકે ભવિસ્સતિ.

૬૭. ‘‘અગારા અભિનિક્ખમ્મ, પબ્બજિસ્સતિ કિઞ્ચનો;

જાતિયા સત્તવસ્સેન, અરહત્તં ફુસિસ્સતિ.

૬૮. ‘‘યતો સરામિ અત્તાનં, યતો પત્તોસ્મિ સાસનં;

એત્થન્તરે ન જાનામિ, ચેતનં અમનોરમં.

૬૯. ‘‘સંસરિત્વા ભવે સબ્બે, સમ્પત્તાનુભવિં અહં;

ભોગે મે ઊનતા નત્થિ, ફલં ઞાણસ્સ થોમને.

૭૦. ‘‘તિયગ્ગી નિબ્બુતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

સબ્બાસવા પરિક્ખીણા, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો.

૭૧. ‘‘તિંસકપ્પસહસ્સમ્હિ, યં ઞાણમથવિં અહં [મભિથોમયિં (સી. પી.), મભિથોમહં (સ્યા.)];