૩. સુભૂતિવગ્ગો

૧. સુભૂતિત્થેરઅપદાનં

૧. ‘‘હિમવન્તસ્સાવિદૂરે, નિસભો નામ પબ્બતો;

અસ્સમો સુકતો મય્હં, પણ્ણસાલા સુમાપિતા.

૨. ‘‘કોસિયો નામ નામેન, જટિલો ઉગ્ગતાપનો;

એકાકિયો [એકાકિકો (ક.)] અદુતિયો, વસામિ નિસભે તદા.

૩. ‘‘ફલં મૂલઞ્ચ પણ્ણઞ્ચ, ન ભુઞ્જામિ અહં તદા;

પવત્તંવ સુપાતાહં [પવત્તપણ્ડુપત્તાનિ (સી.)], ઉપજીવામિ તાવદે.

૪. ‘‘નાહં કોપેમિ આજીવં, ચજમાનોપિ જીવિતં;

આરાધેમિ સકં ચિત્તં, વિવજ્જેમિ અનેસનં.

૫. ‘‘રાગૂપસંહિતં ચિત્તં, યદા ઉપ્પજ્જતે મમ;

સયંવ પચ્ચવેક્ખામિ, એકગ્ગો તં દમેમહં.

૬. ‘‘‘રજ્જસે રજ્જનીયે ચ, દુસ્સનીયે ચ દુસ્સસે;

મુય્હસે મોહનીયે ચ, નિક્ખમસ્સુ વના તુવં.

૭. ‘‘‘વિસુદ્ધાનં અયં વાસો, નિમ્મલાનં તપસ્સિનં;

મા ખો વિસુદ્ધં દૂસેસિ, નિક્ખમસ્સુ વના તુવં.

૮. ‘‘‘અગારિકો ભવિત્વાન, યદા પુત્તં [સદાયુત્તં (સી.), યદાયુત્તં (સ્યા.)], લભિસ્સસિ;

ઉભોપિ મા વિરાધેસિ, નિક્ખમસ્સુ વના તુવં.

૯. ‘‘‘છવાલાતં યથા કટ્ઠં, ન ક્વચિ કિચ્ચકારકં;

નેવ ગામે અરઞ્ઞે વા, ન હિ તં કટ્ઠસમ્મતં.

૧૦. ‘‘‘છવાલાતૂપમો ત્વંસિ, ન ગિહી નાપિ સઞ્ઞતો;

ઉભતો મુત્તકો અજ્જ, નિક્ખમસ્સુ વના તુવં.

૧૧. ‘‘‘સિયા નુ ખો તવ એતં, કો પજાનાતિ તે ઇદં;

સદ્ધાધુરં વહિસિ [સદ્ધાધુરં જહસિ (સી.), સીઘં ધુરં વહિસિ (સ્યા.)] મે, કોસજ્જબહુલાય ચ.

૧૨. ‘‘‘જિગુચ્છિસ્સન્તિ તં વિઞ્ઞૂ, અસુચિં નાગરિકો યથા;

આકડ્ઢિત્વાન ઇસયો, ચોદયિસ્સન્તિ તં સદા.

૧૩. ‘‘‘તં વિઞ્ઞૂ પવદિસ્સન્તિ, સમતિક્કન્તસાસનં;

સંવાસં અલભન્તો હિ, કથં જીવિહિસિ [જીવિસ્સસિ (સી.)] તુવં.

૧૪. ‘‘‘તિધાપભિન્નં માતઙ્ગં, કુઞ્જરં સટ્ઠિહાયનં;

બલી નાગો ઉપગન્ત્વા, યૂથા નીહરતે ગજં.

૧૫. ‘‘‘યૂથા વિનિસ્સટો સન્તો, સુખં સાતં ન વિન્દતિ;

દુક્ખિતો વિમનો હોતિ, પજ્ઝાયન્તો પવેધતિ.

૧૬. ‘‘‘તથેવ જટિલા તમ્પિ, નીહરિસ્સન્તિ દુમ્મતિં;

તેહિ ત્વં નિસ્સટો સન્તો, સુખં સાતં ન લચ્છસિ.

૧૭. ‘‘‘દિવા વા યદિ વા રત્તિં, સોકસલ્લસમપ્પિતો;

ડય્હસિ પરિળાહેન, ગજો યૂથાવ નિસ્સટો.

૧૮. ‘‘‘જાતરૂપં યથા કૂટં, નેવ ઝાયતિ [યાયતિ (સ્યા.)] કત્થચિ;

તથા સીલવિહીનો ત્વં, ન ઝાયિસ્સસિ [યારિસ્સતિ (સ્યા.)] કત્થચિ.

૧૯. ‘‘‘અગારં વસમાનોપિ, કથં જીવિહિસિ તુવં;

મત્તિકં પેત્તિકઞ્ચાપિ, નત્થિ તે નિહિતં ધનં.

૨૦. ‘‘‘સયં કમ્મં કરિત્વાન, ગત્તે સેદં પમોચયં;

એવં જીવિહિસિ ગેહે, સાધુ તે તં ન રુચ્ચતિ.

૨૧. ‘‘‘એવાહં તત્થ વારેમિ, સંકિલેસગતં મનં;

નાનાધમ્મકથં કત્વા, પાપા ચિત્તં નિવારયિં’.

૨૨. ‘‘એવં મે વિહરન્તસ્સ, અપ્પમાદવિહારિનો;

તિંસવસ્સસહસ્સાનિ, વિપિને મે અતિક્કમું.

૨૩. ‘‘અપ્પમાદરતં દિસ્વા, ઉત્તમત્થં ગવેસકં;

પદુમુત્તરસમ્બુદ્ધો, આગચ્છિ મમ સન્તિકં.

૨૪. ‘‘તિમ્બરૂસકવણ્ણાભો, અપ્પમેય્યો અનૂપમો;

રૂપેનાસદિસો બુદ્ધો, આકાસે ચઙ્કમી તદા.

૨૫. ‘‘સુફુલ્લો સાલરાજાવ, વિજ્જૂવબ્ભઘનન્તરે;

ઞાણેનાસદિસો બુદ્ધો, આકાસે ચઙ્કમી તદા.

૨૬. ‘‘સીહરાજા વસમ્ભીતો [છમ્ભિતો (ક.)],

ગજરાજાવ દપ્પિતો [દમ્મિતો (ક.)].

લાસિતો [અભીતો (સ્યા.)] બ્યગ્ઘરાજાવ, આકાસે ચઙ્કમી તદા.

૨૭. ‘‘સિઙ્ગીનિક્ખસવણ્ણાભો, ખદિરઙ્ગારસન્નિભો;

મણિ યથા જોતિરસો, આકાસે ચઙ્કમી તદા.

૨૮. ‘‘વિસુદ્ધકેલાસનિભો, પુણ્ણમાયેવ ચન્દિમા;

મજ્ઝન્હિકેવ [મજ્ઝન્તિકેવ (સબ્બત્થ)] સૂરિયો, આકાસે ચઙ્કમી તદા.

૨૯. ‘‘દિસ્વા નભે ચઙ્કમન્તં, એવં ચિન્તેસહં તદા;

‘દેવો નુ ખો અયં સત્તો, ઉદાહુ મનુજો અયં.

૩૦. ‘‘‘ન મે સુતો વા દિટ્ઠો વા, મહિયા એદિસો નરો;

અપિ મન્તપદં અત્થિ, અયં સત્થા ભવિસ્સતિ’.

૩૧. ‘‘એવાહં ચિન્તયિત્વાન, સકં ચિત્તં પસાદયિં;

નાનાપુપ્ફઞ્ચ ગન્ધઞ્ચ, સન્નિપાતેસહં [સન્નિપાતેત્વાહં (સી.)] તદા.

૩૨. ‘‘પુપ્ફાસનં પઞ્ઞપેત્વા, સાધુચિત્તં મનોરમં;

નરસારથિનં અગ્ગં, ઇદં વચનમબ્રવિં.

૩૩. ‘‘‘ઇદં મે આસનં વીર, પઞ્ઞત્તં તવનુચ્છવં;

હાસયન્તો મમં ચિત્તં, નિસીદ કુસુમાસને’.

૩૪. ‘‘નિસીદિ તત્થ ભગવા, અસમ્ભીતોવ [અછમ્ભિતોવ (ક.)] કેસરી;

સત્તરત્તિન્દિવં બુદ્ધો, પવરે કુસુમાસને.

૩૫. ‘‘નમસ્સમાનો અટ્ઠાસિં, સત્તરત્તિન્દિવં અહં;

વુટ્ઠહિત્વા સમાધિમ્હા, સત્થા લોકે અનુત્તરો;

મમ કમ્મં પકિત્તેન્તો, ઇદં વચનમબ્રવિ.

૩૬. ‘‘‘ભાવેહિ બુદ્ધાનુસ્સતિં, ભાવનાનમનુત્તરં;

ઇમં સતિં ભાવયિત્વા, પૂરયિસ્સસિ માનસં.

૩૭. ‘‘‘તિંસકપ્પસહસ્સાનિ, દેવલોકે રમિસ્સસિ;

અસીતિક્ખત્તું દેવિન્દો, દેવરજ્જં કરિસ્સસિ;

સહસ્સક્ખત્તું ચક્કવત્તી, રાજા રટ્ઠે ભવિસ્સસિ.

૩૮. ‘‘‘પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસઙ્ખિયં;

અનુભોસ્સસિ તં સબ્બં, બુદ્ધાનુસ્સતિયા ફલં.

૩૯. ‘‘‘ભવાભવે સંસરન્તો, મહાભોગં લભિસ્સસિ;

ભોગે તે ઊનતા નત્થિ, બુદ્ધાનુસ્સતિયા ફલં.

૪૦. ‘‘‘કપ્પસતસહસ્સમ્હિ, ઓક્કાકકુલસમ્ભવો;

ગોતમો નામ ગોત્તેન, સત્થા લોકે ભવિસ્સતિ.

૪૧. ‘‘‘અસીતિકોટિં છડ્ડેત્વા, દાસે કમ્મકરે બહૂ;

ગોતમસ્સ ભગવતો, સાસને પબ્બજિસ્સસિ.

૪૨. ‘‘‘આરાધયિત્વા સમ્બુદ્ધં, ગોતમં સક્યપુઙ્ગવં;

સુભૂતિ નામ નામેન, હેસ્સતિ સત્થુ સાવકો.

૪૩. ‘‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, દક્ખિણેય્યગુણમ્હિ તં;

તથારણવિહારે ચ, દ્વીસુ અગ્ગે ઠપેસ્સતિ’.

૪૪. ‘‘ઇદં વત્વાન સમ્બુદ્ધો, જલજુત્તમનામકો;

નભં અબ્ભુગ્ગમી વીરો, હંસરાજાવ અમ્બરે.

૪૫. ‘‘સાસિતો લોકનાથેન, નમસ્સિત્વા તથાગતં;

સદા ભાવેમિ મુદિતો, બુદ્ધાનુસ્સતિમુત્તમં.

૪૬. ‘‘તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસં અગચ્છહં.

૪૭. ‘‘અસીતિક્ખત્તું દેવિન્દો, દેવરજ્જમકારયિં;

સહસ્સક્ખત્તું રાજા ચ, ચક્કવત્તી અહોસહં.

૪૮. ‘‘પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસઙ્ખિયં;

અનુભોમિ સુસમ્પત્તિં, બુદ્ધાનુસ્સતિયા ફલં.

૪૯. ‘‘ભવાભવે સંસરન્તો, મહાભોગં લભામહં;

ભોગે મે ઊનતા નત્થિ, બુદ્ધાનુસ્સતિયા ફલં.

૫૦. ‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, યં કમ્મમકરિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધાનુસ્સતિયા ફલં.

૫૧. ‘‘પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, વિમોક્ખાપિ ચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં’’.

ઇત્થં સુદં આયસ્મા સુભૂતિ થેરો ઇમા ગાથાયો અભાસિત્થાતિ.

સુભૂતિત્થેરસ્સાપદાનં પઠમં.

૨. ઉપવાનત્થેરઅપદાનં

૫૨. ‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, સબ્બધમ્માન પારગૂ;

જલિત્વા અગ્ગિક્ખન્ધોવ, સમ્બુદ્ધો પરિનિબ્બુતો.

૫૩. ‘‘મહાજના સમાગમ્મ, પૂજયિત્વા તથાગતં;

ચિતં કત્વાન સુકતં, સરીરં અભિરોપયું.

૫૪. ‘‘સરીરકિચ્ચં કત્વાન, ધાતું તત્થ સમાનયું;

સદેવમાનુસા સબ્બે, બુદ્ધથૂપં અકંસુ તે.

૫૫. ‘‘પઠમા કઞ્ચનમયા, દુતિયાસિ મણીમયા;

તતિયા રૂપિયમયા, ચતુત્થી ફલિકામયા.

૫૬. ‘‘તથા [તત્થ (સ્યા. ક.)] પઞ્ચમિયા ભૂમિ [નેમિ (સી.)], લોહિતઙ્ગમયા અહુ;

છટ્ઠા મસારગલ્લસ્સ, સબ્બરતનમયૂપરિ.

૫૭. ‘‘જઙ્ઘા મણિમયા આસિ, વેદિકા રતનમયા;

સબ્બસોણ્ણમયો થૂપો, ઉદ્ધં યોજનમુગ્ગતો.

૫૮. ‘‘દેવા તત્થ સમાગન્ત્વા, એકતો મન્તયું તદા;

મયમ્પિ થૂપં કસ્સામ, લોકનાથસ્સ તાદિનો.

૫૯. ‘‘ધાતુ આવેણિકા નત્થિ, સરીરં એકપિણ્ડિતં;

ઇમમ્હિ બુદ્ધથૂપમ્હિ, કસ્સામ કઞ્ચુકં મયં.

૬૦. ‘‘દેવા સત્તહિ રત્નેહિ [સત્તરતનેહિ (સી.)], અઞ્ઞં વડ્ઢેસુ યોજનં;

થૂપો દ્વિયોજનુબ્બેધો, તિમિરં બ્યપહન્તિ સો.

૬૧. ‘‘નાગા તત્થ સમાગન્ત્વા, એકતો મન્તયું તદા;

મનુસ્સા ચેવ દેવા ચ, બુદ્ધથૂપં અકંસુ તે.

૬૨. ‘‘મા નો પમત્તા અસ્સુમ્હ [અસ્સુમ્હા (સી. સ્યા.), આસિમ્હા (?)], અપ્પમત્તા સદેવકા;

મયમ્પિ થૂપં કસ્સામ, લોકનાથસ્સ તાદિનો.

૬૩. ‘‘ઇન્દનીલં મહાનીલં, અથો જોતિરસં મણિં;

એકતો સન્નિપાતેત્વા, બુદ્ધથૂપં અછાદયું.

૬૪. ‘‘સબ્બં મણિમયં આસિ, તાવતા બુદ્ધચેતિયં;

તિયોજનસમુબ્બિદ્ધં [તીણિ યોજનમુબ્બિદ્ધં (સી. ક.)], આલોકકરણં તદા.

૬૫. ‘‘ગરુળા ચ સમાગન્ત્વા, એકતો મન્તયું તદા;

મનુસ્સા દેવા નાગા ચ, બુદ્ધથૂપં અકંસુ તે.

૬૬. ‘‘‘મા નો પમત્તા અસ્સુમ્હ, અપ્પમત્તા સદેવકા;

મયમ્પિ થૂપં કસ્સામ, લોકનાથસ્સ તાદિનો’.

૬૭. ‘‘સબ્બં મણિમયં થૂપં, અકરું તે ચ કઞ્ચુકં [સબ્બમણિમયં થૂપે, અકરુત્તરકઞ્ચુકં (સી.)];

યોજનં તેપિ વડ્ઢેસું, આયતં બુદ્ધચેતિયં.

૬૮. ‘‘ચતુયોજનમુબ્બિદ્ધો, બુદ્ધથૂપો વિરોચતિ;

ઓભાસેતિ દિસા સબ્બા, સતરંસીવ ઉગ્ગતો.

૬૯. ‘‘કુમ્ભણ્ડા ચ સમાગન્ત્વા, એકતો મન્તયું તદા;

મનુસ્સા ચેવ દેવા ચ, નાગા ચ ગરુળા તથા.

પચ્ચેકં બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ, અકંસુ થૂપમુત્તમં.

૭૦. ‘‘‘મા નો પમત્તા અસ્સુમ્હ, અપ્પમત્તા સદેવકા;

મયમ્પિ થૂપં કસ્સામ, લોકનાથસ્સ તાદિનો;

રતનેહિ છાદેસ્સામ, આયતં બુદ્ધચેતિયં’.