૯. આટાનાટિયસુત્તં

પઠમભાણવારો

૨૭૫. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. અથ ખો ચત્તારો મહારાજા [મહારાજાનો (ક.)] મહતિયા ચ યક્ખસેનાય મહતિયા ચ ગન્ધબ્બસેનાય મહતિયા ચ કુમ્ભણ્ડસેનાય મહતિયા ચ નાગસેનાય ચતુદ્દિસં રક્ખં ઠપેત્વા ચતુદ્દિસં ગુમ્બં ઠપેત્વા ચતુદ્દિસં ઓવરણં ઠપેત્વા અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં ગિજ્ઝકૂટં પબ્બતં ઓભાસેત્વા [ગિજ્ઝકૂટં ઓભાસેત્વા (સી. સ્યા. પી.)] યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. તેપિ ખો યક્ખા અપ્પેકચ્ચે ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ, અપ્પેકચ્ચે ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ, સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ, અપ્પેકચ્ચે યેન ભગવા તેનઞ્જલિં પણામેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ, અપ્પેકચ્ચે નામગોત્તં સાવેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ, અપ્પેકચ્ચે તુણ્હીભૂતા એકમન્તં નિસીદિંસુ.

૨૭૬. એકમન્તં નિસિન્નો ખો વેસ્સવણો મહારાજા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સન્તિ હિ, ભન્તે, ઉળારા યક્ખા ભગવતો અપ્પસન્ના. સન્તિ હિ, ભન્તે, ઉળારા યક્ખા ભગવતો પસન્ના. સન્તિ હિ, ભન્તે, મજ્ઝિમા યક્ખા ભગવતો અપ્પસન્ના. સન્તિ હિ, ભન્તે, મજ્ઝિમા યક્ખા ભગવતો પસન્ના. સન્તિ હિ, ભન્તે, નીચા યક્ખા ભગવતો અપ્પસન્ના. સન્તિ હિ, ભન્તે, નીચા યક્ખા ભગવતો પસન્ના. યેભુય્યેન ખો પન, ભન્તે, યક્ખા અપ્પસન્નાયેવ ભગવતો. તં કિસ્સ હેતુ? ભગવા હિ, ભન્તે, પાણાતિપાતા વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ, અદિન્નાદાના વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ, કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ, મુસાવાદા વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ, સુરામેરયમજ્જપ્પમાદટ્ઠાના વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ. યેભુય્યેન ખો પન, ભન્તે, યક્ખા અપ્પટિવિરતાયેવ પાણાતિપાતા, અપ્પટિવિરતા અદિન્નાદાના, અપ્પટિવિરતા કામેસુમિચ્છાચારા, અપ્પટિવિરતા મુસાવાદા, અપ્પટિવિરતા સુરામેરયમજ્જપ્પમાદટ્ઠાના. તેસં તં હોતિ અપ્પિયં અમનાપં. સન્તિ હિ, ભન્તે, ભગવતો સાવકા અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવન્તિ અપ્પસદ્દાનિ અપ્પનિગ્ઘોસાનિ વિજનવાતાનિ મનુસ્સરાહસ્સેય્યકાનિ [મનુસ્સરાહસેય્યકાનિ (સી. સ્યા. પી.)] પટિસલ્લાનસારુપ્પાનિ. તત્થ સન્તિ ઉળારા યક્ખા નિવાસિનો, યે ઇમસ્મિં ભગવતો પાવચને અપ્પસન્ના. તેસં પસાદાય ઉગ્ગણ્હાતુ, ભન્તે, ભગવા આટાનાટિયં રક્ખં ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં ગુત્તિયા રક્ખાય અવિહિંસાય ફાસુવિહારાયા’’તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન.

અથ ખો વેસ્સવણો મહારાજા ભગવતો અધિવાસનં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં આટાનાટિયં રક્ખં અભાસિ –

૨૭૭. ‘‘વિપસ્સિસ્સ ચ [ઇમે ચકારા પોરાણપોત્થકેસુ નત્થિ] નમત્થુ, ચક્ખુમન્તસ્સ સિરીમતો.

સિખિસ્સપિ ચ [ઇમે ચકારા પોરાણપોત્થકેસુ નત્થિ] નમત્થુ, સબ્બભૂતાનુકમ્પિનો.

‘‘વેસ્સભુસ્સ ચ [ઇમે ચકારા પોરાણપોત્થકેસુ નત્થિ] નમત્થુ, ન્હાતકસ્સ તપસ્સિનો;

નમત્થુ કકુસન્ધસ્સ, મારસેનાપમદ્દિનો.

‘‘કોણાગમનસ્સ નમત્થુ, બ્રાહ્મણસ્સ વુસીમતો;

કસ્સપસ્સ ચ [ઇમે ચકારા પોરાણપોત્થકેસુ નત્થિ] નમત્થુ, વિપ્પમુત્તસ્સ સબ્બધિ.

‘‘અઙ્ગીરસસ્સ નમત્થુ, સક્યપુત્તસ્સ સિરીમતો;

યો ઇમં ધમ્મં દેસેસિ [ધમ્મમદેસેસિ (સી. સ્યા. પી.), ધમ્મં દેસેતિ (?)], સબ્બદુક્ખાપનૂદનં.

‘‘યે ચાપિ નિબ્બુતા લોકે, યથાભૂતં વિપસ્સિસું;

તે જના અપિસુણાથ [અપિસુણા (સી. સ્યા. પી.)], મહન્તા વીતસારદા.

‘‘હિતં દેવમનુસ્સાનં, યં નમસ્સન્તિ ગોતમં;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નં, મહન્તં વીતસારદં.

૨૭૮. ‘‘યતો ઉગ્ગચ્છતિ સૂરિયો [સુરિયો (સી. સ્યા. પી.)], આદિચ્ચો મણ્ડલી મહા.

યસ્સ ચુગ્ગચ્છમાનસ્સ, સંવરીપિ નિરુજ્ઝતિ;

યસ્સ ચુગ્ગતે સૂરિયે, ‘દિવસો’તિ પવુચ્ચતિ.

‘‘રહદોપિ તત્થ ગમ્ભીરો, સમુદ્દો સરિતોદકો;

એવં તં તત્થ જાનન્તિ, ‘સમુદ્દો સરિતોદકો’.

‘‘ઇતો ‘સા પુરિમા દિસા’, ઇતિ નં આચિક્ખતી જનો;

યં દિસં અભિપાલેતિ, મહારાજા યસસ્સિ સો.

‘‘ગન્ધબ્બાનં અધિપતિ [આધિપતિ (સી. સ્યા. પી.) એવમુપરિપિ], ‘ધતરટ્ઠો’તિ નામસો;

રમતી નચ્ચગીતેહિ, ગન્ધબ્બેહિ પુરક્ખતો.

‘‘પુત્તાપિ તસ્સ બહવો, એકનામાતિ મે સુતં;

અસીતિ દસ એકો ચ, ઇન્દનામા મહબ્બલા.

તે ચાપિ બુદ્ધં દિસ્વાન, બુદ્ધં આદિચ્ચબન્ધુનં;

દૂરતોવ નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં.

‘‘નમો તે પુરિસાજઞ્ઞ, નમો તે પુરિસુત્તમ;

કુસલેન સમેક્ખસિ, અમનુસ્સાપિ તં વન્દન્તિ;

સુતં નેતં અભિણ્હસો, તસ્મા એવં વદેમસે.

‘‘‘જિનં વન્દથ ગોતમં, જિનં વન્દામ ગોતમં;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નં, બુદ્ધં વન્દામ ગોતમં’.

૨૭૯. ‘‘યેન પેતા પવુચ્ચન્તિ, પિસુણા પિટ્ઠિમંસિકા.

પાણાતિપાતિનો લુદ્દા [લુદ્ધા (પી. ક.)], ચોરા નેકતિકા જના.

‘‘ઇતો ‘સા દક્ખિણા દિસા’, ઇતિ નં આચિક્ખતી જનો;

યં દિસં અભિપાલેતિ, મહારાજા યસસ્સિ સો.

‘‘કુમ્ભણ્ડાનં અધિપતિ, ‘વિરૂળ્હો’ ઇતિ નામસો;

રમતી નચ્ચગીતેહિ, કુમ્ભણ્ડેહિ પુરક્ખતો.

‘‘પુત્તાપિ તસ્સ બહવો, એકનામાતિ મે સુતં;

અસીતિ દસ એકો ચ, ઇન્દનામા મહબ્બલા.

તે ચાપિ બુદ્ધં દિસ્વાન, બુદ્ધં આદિચ્ચબન્ધુનં;

દૂરતોવ નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં.

‘‘નમો તે પુરિસાજઞ્ઞ, નમો તે પુરિસુત્તમ;

કુસલેન સમેક્ખસિ, અમનુસ્સાપિ તં વન્દન્તિ;

સુતં નેતં અભિણ્હસો, તસ્મા એવં વદેમસે.

‘‘‘જિનં વન્દથ ગોતમં, જિનં વન્દામ ગોતમં;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નં, બુદ્ધં વન્દામ ગોતમં’.

૨૮૦. ‘‘યત્થ ચોગ્ગચ્છતિ સૂરિયો, આદિચ્ચો મણ્ડલી મહા.

યસ્સ ચોગ્ગચ્છમાનસ્સ, દિવસોપિ નિરુજ્ઝતિ;

યસ્સ ચોગ્ગતે સૂરિયે, ‘સંવરી’તિ પવુચ્ચતિ.

‘‘રહદોપિ તત્થ ગમ્ભીરો, સમુદ્દો સરિતોદકો;

એવં તં તત્થ જાનન્તિ, ‘સમુદ્દો સરિતોદકો’.

‘‘ઇતો ‘સા પચ્છિમા દિસા’, ઇતિ નં આચિક્ખતી જનો;

યં દિસં અભિપાલેતિ, મહારાજા યસસ્સિ સો.

‘‘નાગાનઞ્ચ અધિપતિ, ‘વિરૂપક્ખો’તિ નામસો;

રમતી નચ્ચગીતેહિ, નાગેહેવ પુરક્ખતો.

‘‘પુત્તાપિ તસ્સ બહવો, એકનામાતિ મે સુતં;

અસીતિ દસ એકો ચ, ઇન્દનામા મહબ્બલા.

તે ચાપિ બુદ્ધં દિસ્વાન, બુદ્ધં આદિચ્ચબન્ધુનં;

દૂરતોવ નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં.

‘‘નમો તે પુરિસાજઞ્ઞ, નમો તે પુરિસુત્તમ;

કુસલેન સમેક્ખસિ, અમનુસ્સાપિ તં વન્દન્તિ;

સુતં નેતં અભિણ્હસો, તસ્મા એવં વદેમસે.

‘‘‘જિનં વન્દથ ગોતમં, જિનં વન્દામ ગોતમં;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નં, બુદ્ધં વન્દામ ગોતમં’.

૨૮૧. ‘‘યેન ઉત્તરકુરુવ્હો [ઉત્તરકુરૂ રમ્મા (સી. સ્યા. પી.)], મહાનેરુ સુદસ્સનો.

મનુસ્સા તત્થ જાયન્તિ, અમમા અપરિગ્ગહા.

‘‘ન તે બીજં પવપન્તિ, નપિ નીયન્તિ નઙ્ગલા;

અકટ્ઠપાકિમં સાલિં, પરિભુઞ્જન્તિ માનુસા.

‘‘અકણં અથુસં સુદ્ધં, સુગન્ધં તણ્ડુલપ્ફલં;

તુણ્ડિકીરે પચિત્વાન, તતો ભુઞ્જન્તિ ભોજનં.

‘‘ગાવિં એકખુરં કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં;

પસું એકખુરં કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં.

‘‘ઇત્થિં વા વાહનં [ઇત્થી-વાહનં (સી. પી.), ઇત્થીં વાહનં (સ્યા.)] કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં;

પુરિસં વાહનં કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં.

‘‘કુમારિં વાહનં કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં;

કુમારં વાહનં કત્વા, અનુયન્તિ દિસોદિસં.

‘‘તે યાને અભિરુહિત્વા,

સબ્બા દિસા અનુપરિયાયન્તિ [અનુપરિયન્તિ (સ્યા.)];

પચારા તસ્સ રાજિનો.

‘‘હત્થિયાનં અસ્સયાનં, દિબ્બં યાનં ઉપટ્ઠિતં;

પાસાદા સિવિકા ચેવ, મહારાજસ્સ યસસ્સિનો.

‘‘તસ્સ ચ નગરા અહુ,

અન્તલિક્ખે સુમાપિતા;

આટાનાટા કુસિનાટા પરકુસિનાટા,

નાટસુરિયા [નાટપુરિયા (સી. પી.), નાટપરિયા (સ્યા.)] પરકુસિટનાટા.

‘‘ઉત્તરેન કસિવન્તો [કપિવન્તો (સી. સ્યા. પી)],

જનોઘમપરેન ચ;

નવનવુતિયો અમ્બરઅમ્બરવતિયો,

આળકમન્દા નામ રાજધાની.

‘‘કુવેરસ્સ ખો પન, મારિસ, મહારાજસ્સ વિસાણા નામ રાજધાની;

તસ્મા કુવેરો મહારાજા, ‘વેસ્સવણો’તિ પવુચ્ચતિ.

‘‘પચ્ચેસન્તો પકાસેન્તિ, તતોલા તત્તલા તતોતલા;

ઓજસિ તેજસિ તતોજસી, સૂરો રાજા અરિટ્ઠો નેમિ.

‘‘રહદોપિ તત્થ ધરણી નામ, યતો મેઘા પવસ્સન્તિ;

વસ્સા યતો પતાયન્તિ, સભાપિ તત્થ સાલવતી [ભગલવતી (સી. સ્યા. પી.)] નામ.

‘‘યત્થ યક્ખા પયિરુપાસન્તિ, તત્થ નિચ્ચફલા રુક્ખા;

નાના દિજગણા યુતા, મયૂરકોઞ્ચાભિરુદા;

કોકિલાદીહિ વગ્ગુહિ.

‘‘જીવઞ્જીવકસદ્દેત્થ, અથો ઓટ્ઠવચિત્તકા;

કુક્કુટકા [કુકુત્થકા (સી. પી.)] કુળીરકા, વને પોક્ખરસાતકા.

‘‘સુકસાળિકસદ્દેત્થ, દણ્ડમાણવકાનિ ચ;

સોભતિ સબ્બકાલં સા, કુવેરનળિની સદા.

‘‘ઇતો ‘સા ઉત્તરા દિસા’, ઇતિ નં આચિક્ખતી જનો;

યં દિસં અભિપાલેતિ, મહારાજા યસસ્સિ સો.

‘‘યક્ખાનઞ્ચ અધિપતિ, ‘કુવેરો’ ઇતિ નામસો;

રમતી નચ્ચગીતેહિ, યક્ખેહેવ પુરક્ખતો.

‘‘પુત્તાપિ તસ્સ બહવો, એકનામાતિ મે સુતં;

અસીતિ દસ એકો ચ, ઇન્દનામા મહબ્બલા.

‘‘તે ચાપિ બુદ્ધં દિસ્વાન, બુદ્ધં આદિચ્ચબન્ધુનં;

દૂરતોવ નમસ્સન્તિ, મહન્તં વીતસારદં.

‘‘નમો તે પુરિસાજઞ્ઞ, નમો તે પુરિસુત્તમ;

કુસલેન સમેક્ખસિ, અમનુસ્સાપિ તં વન્દન્તિ;

સુતં નેતં અભિણ્હસો, તસ્મા એવં વદેમસે.

‘‘‘જિનં વન્દથ ગોતમં, જિનં વન્દામ ગોતમં;

વિજ્જાચરણસમ્પન્નં, બુદ્ધં વન્દામ ગોતમ’’’ન્તિ.

‘‘અયં ખો સા, મારિસ, આટાનાટિયા રક્ખા ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં ગુત્તિયા રક્ખાય અવિહિંસાય ફાસુવિહારાય.

૨૮૨. ‘‘યસ્સ કસ્સચિ, મારિસ, ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા ઉપાસકસ્સ વા ઉપાસિકાય વા અયં આટાનાટિયા રક્ખા સુગ્ગહિતા ભવિસ્સતિ સમત્તા પરિયાપુતા [પરિયાપુટા (ક.)]. તં ચે અમનુસ્સો યક્ખો વા યક્ખિની વા યક્ખપોતકો વા યક્ખપોતિકા વા યક્ખમહામત્તો વા યક્ખપારિસજ્જો વા યક્ખપચારો વા, ગન્ધબ્બો વા ગન્ધબ્બી વા ગન્ધબ્બપોતકો વા ગન્ધબ્બપોતિકા વા ગન્ધબ્બમહામત્તો વા ગન્ધબ્બપારિસજ્જો વા ગન્ધબ્બપચારો વા, કુમ્ભણ્ડો વા કુમ્ભણ્ડી વા કુમ્ભણ્ડપોતકો વા કુમ્ભણ્ડપોતિકા વા કુમ્ભણ્ડમહામત્તો વા કુમ્ભણ્ડપારિસજ્જો વા કુમ્ભણ્ડપચારો વા, નાગો વા નાગી વા નાગપોતકો વા નાગપોતિકા વા નાગમહામત્તો વા નાગપારિસજ્જો વા નાગપચારો વા, પદુટ્ઠચિત્તો ભિક્ખું વા ભિક્ખુનિં વા ઉપાસકં વા ઉપાસિકં વા ગચ્છન્તં વા અનુગચ્છેય્ય, ઠિતં વા ઉપતિટ્ઠેય્ય, નિસિન્નં વા ઉપનિસીદેય્ય, નિપન્નં વા ઉપનિપજ્જેય્ય. ન મે સો, મારિસ, અમનુસ્સો લભેય્ય ગામેસુ વા નિગમેસુ વા સક્કારં વા ગરુકારં વા. ન મે સો, મારિસ, અમનુસ્સો લભેય્ય આળકમન્દાય નામ રાજધાનિયા વત્થું વા વાસં વા. ન મે સો, મારિસ, અમનુસ્સો લભેય્ય યક્ખાનં સમિતિં ગન્તું. અપિસ્સુ નં, મારિસ, અમનુસ્સા અનાવય્હમ્પિ નં કરેય્યું અવિવય્હં. અપિસ્સુ નં, મારિસ, અમનુસ્સા અત્તાહિપિ પરિપુણ્ણાહિ પરિભાસાહિ પરિભાસેય્યું. અપિસ્સુ નં, મારિસ, અમનુસ્સા રિત્તંપિસ્સ પત્તં સીસે નિક્કુજ્જેય્યું. અપિસ્સુ નં, મારિસ, અમનુસ્સા સત્તધાપિસ્સ મુદ્ધં ફાલેય્યું.

‘‘સન્તિ હિ, મારિસ, અમનુસ્સા ચણ્ડા રુદ્ધા [રુદ્દા (સી. પી.)] રભસા, તે નેવ મહારાજાનં આદિયન્તિ, ન મહારાજાનં પુરિસકાનં આદિયન્તિ, ન મહારાજાનં પુરિસકાનં પુરિસકાનં આદિયન્તિ. તે ખો તે, મારિસ, અમનુસ્સા મહારાજાનં અવરુદ્ધા નામ વુચ્ચન્તિ. સેય્યથાપિ, મારિસ, રઞ્ઞો માગધસ્સ વિજિતે મહાચોરા. તે નેવ રઞ્ઞો માગધસ્સ આદિયન્તિ, ન રઞ્ઞો માગધસ્સ પુરિસકાનં આદિયન્તિ, ન રઞ્ઞો માગધસ્સ પુરિસકાનં પુરિસકાનં આદિયન્તિ. તે ખો તે, મારિસ, મહાચોરા રઞ્ઞો માગધસ્સ અવરુદ્ધા નામ વુચ્ચન્તિ. એવમેવ ખો, મારિસ, સન્તિ અમનુસ્સા ચણ્ડા રુદ્ધા રભસા, તે નેવ મહારાજાનં આદિયન્તિ, ન મહારાજાનં પુરિસકાનં આદિયન્તિ, ન મહારાજાનં પુરિસકાનં પુરિસકાનં આદિયન્તિ. તે ખો તે, મારિસ, અમનુસ્સા મહારાજાનં અવરુદ્ધા નામ વુચ્ચન્તિ. યો હિ કોચિ, મારિસ, અમનુસ્સો યક્ખો વા યક્ખિની વા…પે… ગન્ધબ્બો વા ગન્ધબ્બી વા … કુમ્ભણ્ડો વા કુમ્ભણ્ડી વા… નાગો વા નાગી વા નાગપોતકો વા નાગપોતિકા વા નાગમહામત્તો વા નાગપારિસજ્જો વા નાગપચારો વા પદુટ્ઠચિત્તો ભિક્ખું વા ભિક્ખુનિં વા ઉપાસકં વા ઉપાસિકં વા ગચ્છન્તં વા અનુગચ્છેય્ય, ઠિતં વા ઉપતિટ્ઠેય્ય, નિસિન્નં વા ઉપનિસીદેય્ય, નિપન્નં વા ઉપનિપજ્જેય્ય. ઇમેસં યક્ખાનં મહાયક્ખાનં સેનાપતીનં મહાસેનાપતીનં ઉજ્ઝાપેતબ્બં વિક્કન્દિતબ્બં વિરવિતબ્બં – ‘અયં યક્ખો ગણ્હાતિ, અયં યક્ખો આવિસતિ, અયં યક્ખો હેઠેતિ, અયં યક્ખો વિહેઠેતિ, અયં યક્ખો હિંસતિ, અયં યક્ખો વિહિંસતિ, અયં યક્ખો ન મુઞ્ચતી’તિ.

૨૮૩. ‘‘કતમેસં યક્ખાનં મહાયક્ખાનં સેનાપતીનં મહાસેનાપતીનં?

‘‘ઇન્દો સોમો વરુણો ચ, ભારદ્વાજો પજાપતિ;

ચન્દનો કામસેટ્ઠો ચ, કિન્નુઘણ્ડુ નિઘણ્ડુ ચ.

‘‘પનાદો ઓપમઞ્ઞો ચ, દેવસૂતો ચ માતલિ;

ચિત્તસેનો ચ ગન્ધબ્બો, નળો રાજા જનેસભો [જનોસભો (સ્યા.)].

‘‘સાતાગિરો હેમવતો, પુણ્ણકો કરતિયો ગુળો;

સિવકો મુચલિન્દો ચ, વેસ્સામિત્તો યુગન્ધરો.

‘‘ગોપાલો સુપ્પરોધો ચ [સુપ્પગેધો ચ (સી. સ્યા. પી.)], હિરિ નેત્તિ [હિરી નેત્તી (સી. પી.)] ચ મન્દિયો;

પઞ્ચાલચણ્ડો આળવકો, પજ્જુન્નો સુમનો સુમુખો;

દધિમુખો મણિ માણિવરો [મણિ માનિચરો (સ્યા. પી.)] દીઘો, અથો સેરીસકો સહ.

‘‘ઇમેસં યક્ખાનં મહાયક્ખાનં સેનાપતીનં મહાસેનાપતીનં ઉજ્ઝાપેતબ્બં વિક્કન્દિતબ્બં વિરવિતબ્બં – ‘અયં યક્ખો ગણ્હાતિ, અયં યક્ખો આવિસતિ, અયં યક્ખો હેઠેતિ, અયં યક્ખો વિહેઠેતિ, અયં યક્ખો હિંસતિ, અયં યક્ખો વિહિંસતિ, અયં યક્ખો ન મુઞ્ચતી’તિ.

‘‘અયં ખો સા, મારિસ, આટાનાટિયા રક્ખા ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં ગુત્તિયા રક્ખાય અવિહિંસાય ફાસુવિહારાય. હન્દ ચ દાનિ મયં, મારિસ, ગચ્છામ બહુકિચ્ચા મયં બહુકરણીયા’’તિ. ‘‘યસ્સદાનિ તુમ્હે મહારાજાનો કાલં મઞ્ઞથા’’તિ.

૨૮૪. અથ ખો ચત્તારો મહારાજા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. તેપિ ખો યક્ખા ઉટ્ઠાયાસના અપ્પેકચ્ચે ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. અપ્પેકચ્ચે ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ, સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. અપ્પેકચ્ચે યેન ભગવા તેનઞ્જલિં પણામેત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. અપ્પેકચ્ચે નામગોત્તં સાવેત્વા તત્થેવન્તરધાયિંસુ. અપ્પેકચ્ચે તુણ્હીભૂતા તત્થેવન્તરધાયિંસૂતિ.

પઠમભાણવારો નિટ્ઠિતો.

દુતિયભાણવારો

૨૮૫. અથ ખો ભગવા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇમં, ભિક્ખવે, રત્તિં ચત્તારો મહારાજા મહતિયા ચ યક્ખસેનાય મહતિયા ચ ગન્ધબ્બસેનાય મહતિયા ચ કુમ્ભણ્ડસેનાય મહતિયા ચ નાગસેનાય ચતુદ્દિસં રક્ખં ઠપેત્વા ચતુદ્દિસં ગુમ્બં ઠપેત્વા ચતુદ્દિસં ઓવરણં ઠપેત્વા અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં ગિજ્ઝકૂટં પબ્બતં ઓભાસેત્વા યેનાહં તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. તેપિ ખો, ભિક્ખવે, યક્ખા અપ્પેકચ્ચે મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અપ્પેકચ્ચે મયા સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ, સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અપ્પેકચ્ચે યેનાહં તેનઞ્જલિં પણામેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અપ્પેકચ્ચે નામગોત્તં સાવેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અપ્પેકચ્ચે તુણ્હીભૂતા એકમન્તં નિસીદિંસુ.

૨૮૬. ‘‘એકમન્તં નિસિન્નો ખો, ભિક્ખવે, વેસ્સવણો મહારાજા મં એતદવોચ – ‘સન્તિ હિ, ભન્તે, ઉળારા યક્ખા ભગવતો અપ્પસન્ના…પે… સન્તિ હિ, ભન્તે નીચા યક્ખા ભગવતો પસન્ના. યેભુય્યેન ખો પન, ભન્તે, યક્ખા અપ્પસન્નાયેવ ભગવતો. તં કિસ્સ હેતુ? ભગવા હિ, ભન્તે, પાણાતિપાતા વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ… સુરામેરયમજ્જપ્પમાદટ્ઠાના વેરમણિયા ધમ્મં દેસેતિ. યેભુય્યેન ખો પન, ભન્તે, યક્ખા અપ્પટિવિરતાયેવ પાણાતિપાતા… અપ્પટિવિરતા સુરામેરયમજ્જપ્પમાદટ્ઠાના. તેસં તં હોતિ અપ્પિયં અમનાપં. સન્તિ હિ, ભન્તે, ભગવતો સાવકા અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવન્તિ અપ્પસદ્દાનિ અપ્પનિગ્ઘોસાનિ વિજનવાતાનિ મનુસ્સરાહસ્સેય્યકાનિ પટિસલ્લાનસારુપ્પાનિ. તત્થ સન્તિ ઉળારા યક્ખા નિવાસિનો, યે ઇમસ્મિં ભગવતો પાવચને અપ્પસન્ના, તેસં પસાદાય ઉગ્ગણ્હાતુ, ભન્તે, ભગવા આટાનાટિયં રક્ખં ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં ગુત્તિયા રક્ખાય અવિહિંસાય ફાસુવિહારાયા’તિ. અધિવાસેસિં ખો અહં, ભિક્ખવે, તુણ્હીભાવેન. અથ ખો, ભિક્ખવે, વેસ્સવણો મહારાજા મે અધિવાસનં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમં આટાનાટિયં રક્ખં અભાસિ –

૨૮૭. ‘વિપસ્સિસ્સ ચ નમત્થુ, ચક્ખુમન્તસ્સ સિરીમતો.

સિખિસ્સપિ ચ નમત્થુ, સબ્બભૂતાનુકમ્પિનો.

‘વેસ્સભુસ્સ ચ નમત્થુ, ન્હાતકસ્સ તપસ્સિનો;

નમત્થુ કકુસન્ધસ્સ, મારસેનાપમદ્દિનો.

‘કોણાગમનસ્સ નમત્થુ, બ્રાહ્મણસ્સ વુસીમતો;

કસ્સપસ્સ ચ નમત્થુ, વિપ્પમુત્તસ્સ સબ્બધિ.

‘અઙ્ગીરસસ્સ નમત્થુ, સક્યપુત્તસ્સ સિરીમતો;

યો ઇમં ધમ્મં દેસેસિ, સબ્બદુક્ખાપનૂદનં.

‘યે ચાપિ નિબ્બુતા લોકે, યથાભૂતં વિપસ્સિસું;

તે જના અપિસુણાથ, મહન્તા વીતસારદા.

‘હિતં દેવમનુસ્સાનં, યં નમસ્સન્તિ ગોતમં;