(૧૨) સુખુમચ્છવિલક્ખણં

૨૧૬. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, તથાગતો પુરિમં જાતિં પુરિમં ભવં પુરિમં નિકેતં પુબ્બે મનુસ્સભૂતો સમાનો સમણં વા બ્રાહ્મણં વા ઉપસઙ્કમિત્વા પરિપુચ્છિતા અહોસિ – ‘‘કિં, ભન્તે, કુસલં, કિં અકુસલં, કિં સાવજ્જં, કિં અનવજ્જં, કિં સેવિતબ્બં, કિં ન સેવિતબ્બં, કિં મે કરીયમાનં દીઘરત્તં અહિતાય દુક્ખાય અસ્સ, કિં વા પન મે કરીયમાનં દીઘરત્તં હિતાય સુખાય અસ્સા’’તિ. સો તસ્સ કમ્મસ્સ કટત્તા…પે… સો તતો ચુતો ઇત્થત્તં આગતો સમાનો ઇમં મહાપુરિસલક્ખણં પટિલભતિ. સુખુમચ્છવિ હોતિ, સુખુમત્તા છવિયા રજોજલ્લં કાયે ન ઉપલિમ્પતિ.

‘‘સો તેન લક્ખણેન સમન્નાગતો સચે અગારં અજ્ઝાવસતિ, રાજા હોતિ ચક્કવત્તી…પે… રાજા સમાનો કિં લભતિ? મહાપઞ્ઞો હોતિ, નાસ્સ હોતિ કોચિ પઞ્ઞાય સદિસો વા સેટ્ઠો વા કામભોગીનં. રાજા સમાનો ઇદં લભતિ… બુદ્ધો સમાનો કિં લભતિ? મહાપઞ્ઞો હોતિ પુથુપઞ્ઞો હાસપઞ્ઞો [હાસુપઞ્ઞો (સી. પી.)] જવનપઞ્ઞો તિક્ખપઞ્ઞો નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, નાસ્સ હોતિ કોચિ પઞ્ઞાય સદિસો વા સેટ્ઠો વા સબ્બસત્તાનં. બુદ્ધો સમાનો ઇદં લભતિ’’. એતમત્થં ભગવા અવોચ.

૨૧૭. તત્થેતં વુચ્ચતિ –

‘‘પુરે પુરત્થા પુરિમાસુ જાતિસુ,

અઞ્ઞાતુકામો પરિપુચ્છિતા અહુ;

સુસ્સૂસિતા પબ્બજિતં ઉપાસિતા,

અત્થન્તરો અત્થકથં નિસામયિ.

‘‘પઞ્ઞાપટિલાભગતેન [પઞ્ઞાપટિલાભકતેન (સી. પી.) ટીકા ઓલોકેતબ્બા] કમ્મુના,

મનુસ્સભૂતો સુખુમચ્છવી અહુ;

બ્યાકંસુ ઉપ્પાદનિમિત્તકોવિદા,

સુખુમાનિ અત્થાનિ અવેચ્ચ દક્ખિતિ.

‘‘સચે ન પબ્બજ્જમુપેતિ તાદિસો,

વત્તેતિ ચક્કં પથવિં પસાસતિ;

અત્થાનુસિટ્ઠીસુ પરિગ્ગહેસુ ચ,

ન તેન સેય્યો સદિસો ચ વિજ્જતિ.

‘‘સચે ચ પબ્બજ્જમુપેતિ તાદિસો,

નેક્ખમ્મછન્દાભિરતો વિચક્ખણો;

પઞ્ઞાવિસિટ્ઠં લભતે અનુત્તરં,

પપ્પોતિ બોધિં વરભૂરિમેધસો’’તિ.