પઠમગાથાસઙ્ગણિકં

સત્તનગરેસુ પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૩૫. એકંસં ચીવરં કત્વાતિ એકસ્મિં અંસકૂટે ચીવરં કત્વા; સાધુકં ઉત્તરાસઙ્ગં કત્વાતિ અત્થો. પગ્ગણ્હિત્વાન અઞ્જલિન્તિ દસનખસમોધાનસમુજ્જલં અઞ્જલિં ઉક્ખિપિત્વા. આસીસમાનરૂપો વાતિ પચ્ચાસીસમાનરૂપો વિય. કિસ્સ ત્વં ઇધ માગતોતિ કેન કારણેન કિમત્થં પત્થયમાનો ત્વં ઇધ આગતો. કો એવમાહ? સમ્માસમ્બુદ્ધો. કં એવમાહ? આયસ્મન્તં ઉપાલિં. ઇતિ આયસ્મા ઉપાલિ ભગવન્તં ઉપસઙ્કમિત્વા ‘‘દ્વીસુ વિનયેસૂ’’તિ ઇમં ગાથં પુચ્છિ. અથસ્સ ભગવા ‘‘ભદ્દકો તે ઉમ્મઙ્ગો’’તિઆદીનિ વત્વા તં વિસ્સજ્જેસિ. એસ નયો સબ્બત્થ. ઇતિ ઇમે સબ્બપઞ્હે બુદ્ધકાલે ઉપાલિત્થેરો પુચ્છિ. ભગવા બ્યાકાસિ. સઙ્ગીતિકાલે પન મહાકસ્સપત્થેરો પુચ્છિ. ઉપાલિત્થેરો બ્યાકાસિ.

તત્થ ભદ્દકો તે ઉમ્મઙ્ગોતિ ભદ્દકા તે પઞ્હા; પઞ્હા હિ અવિજ્જન્ધકારતો ઉમ્મુજ્જિત્વા ઠિતત્તા ‘‘ઉમ્મઙ્ગો’’તિ વુચ્ચતિ. તગ્ઘાતિ કારણત્થે નિપાતો. યસ્મા મં પુચ્છસિ, તસ્મા તે અહમક્ખિસ્સન્તિ અત્થો. સમ્પટિચ્છનત્થે વા, ‘‘તગ્ઘા’’તિ હિ ઇમિના વચનં સમ્પટિચ્છિત્વા અક્ખિસ્સન્તિ આહ. ‘‘સમાદહિત્વા વિસિબ્બેન્તિ, સામિસેન, સસિત્થક’’ન્તિ ઇમાનિ તીણિયેવ સિક્ખાપદાનિ ભગ્ગેસુ પઞ્ઞત્તાનિ.

ચતુવિપત્તિવણ્ણના

૩૩૬. યં તં પુચ્છિમ્હાતિ યં ત્વં અપુચ્છિમ્હા. અકિત્તયીતિ અભાસિ. નોતિ અમ્હાકં. તં તં બ્યાકતન્તિ યં યં પુટ્ઠં, તં તદેવ બ્યાકતં. અનઞ્ઞથાતિ અઞ્ઞથા અકત્વા બ્યાકતં.

યે દુટ્ઠુલ્લા સા સીલવિપત્તીતિ એત્થ કિઞ્ચાપિ સીલવિપત્તિ નામ પઞ્હે નત્થિ, અથ ખો દુટ્ઠુલ્લં વિસ્સજ્જેતુકામતાયેતં વુત્તં. ચતૂસુ હિ વિપત્તીસુ દુટ્ઠુલ્લં એકાય વિપત્તિયા સઙ્ગહિતં, અદુટ્ઠુલ્લં તીહિ વિપત્તીહિ સઙ્ગહિતં. તસ્મા ‘‘યે દુટ્ઠુલ્લા સા સીલવિપત્તી’’તિ વત્વા તમેવ વિત્થારતો દસ્સેતું ‘‘પારાજિકં સઙ્ઘાદિસેસો સીલવિપત્તીતિ વુચ્ચતી’’તિ આહ.

ઇદાનિ તિસ્સન્નં વિપત્તીનં વસેન અદુટ્ઠુલ્લં દસ્સેતું ‘‘થુલ્લચ્ચય’’ન્તિઆદિમાહ. તત્થ યો ચાયં, અક્કોસતિ હસાધિપ્પાયોતિ ઇદં દુબ્ભાસિતસ્સ વત્થુદસ્સનત્થં વુત્તં.

અબ્ભાચિક્ખન્તીતિ ‘‘તથાહં ભગવતા ધમ્મં દેસિતં આજાનામી’’તિ વદન્તા અબ્ભાચિક્ખન્તિ.

અયં સા આજીવવિપત્તિસમ્મતાતિ અયં છહિ સિક્ખાપદેહિ સઙ્ગહિતા આજીવવિપત્તિ નામ ચતુત્થા વિપત્તિ સમ્મતાતિ એત્તાવતા ‘‘અદુટ્ઠુલ્લ’’ન્તિ ઇદં વિસ્સજ્જિતં હોતિ.

ઇદાનિ ‘‘યે ચ યાવતતિયકા’’તિ પઞ્હં વિસ્સજ્જેતું ‘‘એકાદસા’’તિઆદિમાહ.

છેદનકાદિવણ્ણના

૩૩૭. યસ્મા પન ‘‘યે ચ યાવતતિયકા’’તિ અયં પઞ્હો ‘‘એકાદસ યાવતતિયકા’’તિ એવં સઙ્ખાવસેન વિસ્સજ્જિતો, તસ્મા સઙ્ખાનુસન્ધિવસેનેવ ‘‘કતિ છેદનકાની’’તિઆદિકે અઞ્ઞે અન્તરાપઞ્હે પુચ્છિ. તેસં વિસ્સજ્જનત્થં ‘‘છ છેદનકાની’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ‘‘એકં ભેદનકં, એકં ઉદ્દાલનકં, સોદસ જાનન્તિ પઞ્ઞત્તા’’તિ ઇદમેવ અપુબ્બં. સેસં મહાવગ્ગે વિભત્તમેવ. યં પનેતં અપુબ્બં તત્થ એકં ભેદનકન્તિ સૂચિઘરં. એકં ઉદ્દાલનકન્તિ તૂલોનદ્ધમઞ્ચપીઠં. સોદસાતિ સોળસ. જાનન્તિ પઞ્ઞત્તાતિ ‘‘જાન’’ન્તિ એવં વત્વા પઞ્ઞત્તા, તે એવં વેદિતબ્બા – ‘‘જાનં સઙ્ઘિકં લાભં પરિણતં અત્તનો પરિણામેય્ય, જાનં પુબ્બુપગતં ભિક્ખું અનુપખજ્જ નિસજ્જં કપ્પેય્ય, જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણં વા મત્તિકં વા સિઞ્ચેય્ય વા સિઞ્ચાપેય્ય વા, જાનં ભિક્ખુનિપરિપાચિતં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જેય્ય, જાનં આસાદનાપેક્ખો ભુત્તસ્મિં પાચિત્તિયં, જાનં સપ્પાણકં ઉદકં પરિભુઞ્જેય્ય, જાનં યથાધમ્મં નિહતાધિકરણં, જાનં દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેય્ય, જાનં ઊનવીસતિવસ્સં પુગ્ગલં ઉપસમ્પાદેય્ય, જાનં થેય્યસત્થેન સદ્ધિં, જાનં તથાવાદિના ભિક્ખુના અકતાનુધમ્મેન, જાનં તથાનાસિતં સમણુદ્દેસં, જાનં સઙ્ઘિકં લાભં પરિણતં પુગ્ગલસ્સ પરિણામેય્ય, જાનં પારાજિકં ધમ્મં અજ્ઝાપન્નં ભિક્ખુનિં નેવ અત્તના પટિચોદેય્ય, જાનં ચોરિં વજ્ઝં વિદિતં અનપલોકેત્વા, જાનં સભિક્ખુકં આરામં અનાપુચ્છા પવિસેય્યા’’તિ.

અસાધારણાદિવણ્ણના

૩૩૮. ઇદાનિ ‘‘સાધારણં અસાધારણ’’ન્તિ ઇમં પુરિમપઞ્હં વિસ્સજ્જેન્તો ‘‘વીસં દ્વે સતાની’’તિઆદિમાહ. તત્થ ભિક્ખુનીહિ અસાધારણેસુ છ સઙ્ઘાદિસેસાતિ વિસ્સટ્ઠિ, કાયસંસગ્ગો, દુટ્ઠુલ્લં, અત્તકામ, કુટિ, વિહારોતિ. દ્વે અનિયતેહિ અટ્ઠાતિ દ્વીહિ અનિયતેહિ સદ્ધિં અટ્ઠ ઇમે.

નિસ્સગ્ગિયાનિ દ્વાદસાતિ –

ધોવનઞ્ચ પટિગ્ગહો, કોસેય્યસુદ્ધદ્વેભાગા;

છબ્બસ્સાનિ નિસીદનં, દ્વે લોમા પઠમો પત્તો;

વસ્સિકા આરઞ્ઞકેન ચાતિ – ઇમે દ્વાદસ.

દ્વેવીસતિ ખુદ્દકાતિ –

સકલો ભિક્ખુનીવગ્ગો, પરમ્પરઞ્ચ ભોજનં;

અનતિરિત્તં અભિહટં, પણીતઞ્ચ અચેલકં;

ઊનં દુટ્ઠુલ્લછાદનં.

માતુગામેન સદ્ધિઞ્ચ, યા ચ અનિક્ખન્તરાજકે;

સન્તં ભિક્ખું અનાપુચ્છા, વિકાલે ગામપ્પવેસના.

નિસીદને ચ યા સિક્ખા, વસ્સિકા યા ચ સાટિકા;

દ્વાવીસતિ ઇમા સિક્ખા, ખુદ્દકેસુ પકાસિતાતિ.

ભિક્ખૂહિ અસાધારણેસુપિ સઙ્ઘમ્હા દસ નિસ્સરેતિ ‘‘સઙ્ઘમ્હા નિસ્સારીયતી’’તિ એવં વિભઙ્ગે વુત્તા, માતિકાયં પન ‘‘નિસ્સારણીયં સઙ્ઘાદિસેસ’’ન્તિ એવં આગતા દસ. નિસ્સગ્ગિયાનિ દ્વાદસાતિ ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે વિભત્તાનિ નિસ્સગ્ગિયાનેવ. ખુદ્દકાપિ તત્થ વિભત્તખુદ્દકા એવ. તથા ચત્તારો પાટિદેસનીયા, ઇતિ સતઞ્ચેવ તિંસઞ્ચ સિક્ખા વિભઙ્ગે ભિક્ખુનીનં ભિક્ખૂહિ અસાધારણા. સેસં ઇમસ્મિં સાધારણાસાધારણવિસ્સજ્જને ઉત્તાનમેવ.

ઇદાનિ વિપત્તિયો ચ ‘‘યેહિ સમથેહિ સમ્મન્તી’’તિ ઇદં પઞ્હં વિસ્સજ્જેન્તો અટ્ઠેવ પારાજિકાતિઆદિમાહ. તત્થ દુરાસદાતિ ઇમિના તેસં સપ્પટિભયતં દસ્સેતિ. કણ્હસપ્પાદયો વિય હિ એતે દુરાસદા દુરૂપગમના દુરાસજ્જના, આપજ્જિયમાના મૂલચ્છેદાય સંવત્તન્તિ. તાલવત્થુસમૂપમાતિ સબ્બં તાલં ઉદ્ધરિત્વા તાલસ્સ વત્થુમત્તકરણેન સમૂપમા. યથા વત્થુમત્તકતો તાલો ન પુન પાકતિકો હોતિ, એવં ન પુન પાકતિકા હોન્તિ.

એવં સાધારણં ઉપમં દસ્સેત્વા પુન એકેકસ્સ વુત્તં ઉપમં દસ્સેન્તો પણ્ડુપલાસોતિઆદિમાહ. અવિરુળ્હી ભવન્તિ તેતિ યથા એતે પણ્ડુપલાસાદયો પુનહરિતાદિભાવેન અવિરુળ્હિધમ્મા હોન્તિ; એવં પારાજિકાપિ પુન પકતિસીલાભાવેન અવિરુળ્હિધમ્મા હોન્તીતિ અત્થો. એત્તાવતા ‘‘વિપત્તિયો ચ યેહિ સમથેહિ સમ્મન્તી’’તિ એત્થ ઇમા તાવ અટ્ઠ પારાજિકવિપત્તિયો કેહિચિ સમથેહિ ન સમ્મન્તીતિ એવં દસ્સિતં હોતિ. યા પન વિપત્તિયો સમ્મન્તિ, તા દસ્સેતું તેવીસતિ સઙ્ઘાદિસેસાતિઆદિ વુત્તં. તત્થ તીહિ સમથેહીતિ સબ્બસઙ્ગાહિકવચનમેતં. સઙ્ઘાદિસેસા હિ દ્વીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ, ન તિણવત્થારકેન. સેસા તીહિપિ સમ્મન્તિ.

દ્વે ઉપોસથા દ્વે પવારણાતિ ઇદં ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ વસેન વુત્તં. વિભત્તિમત્તદસ્સનેનેવ ચેતં વુત્તં, ન સમથેહિ વૂપસમનવસેન. ભિક્ખુઉપોસથો, ભિક્ખુનિઉપોસથો, ભિક્ખુપવારણા, ભિક્ખુનિપવારણાતિ ઇમાપિ હિ ચતસ્સો વિભત્તિયો; વિભજનાનીતિ અત્થો. ચત્તારિ કમ્માનીતિ અધમ્મેનવગ્ગાદીનિ ઉપોસથકમ્માનિ. પઞ્ચેવ ઉદ્દેસા ચતુરો ભવન્તિ અનઞ્ઞથાતિ ભિક્ખૂનં પઞ્ચ ઉદ્દેસા ભિક્ખુનીનં ચતુરો ભવન્તિ, અઞ્ઞથા ન ભવન્તિ; ઇમા અપરાપિ વિભત્તિયો. આપત્તિક્ખન્ધા ચ ભવન્તિ સત્ત, અધિકરણાનિ ચત્તારીતિ ઇમા પન વિભત્તિયો સમથેહિ સમ્મન્તિ, તસ્મા સત્તહિ સમથેહીતિઆદિમાહ. અથ વા ‘‘દ્વે ઉપોસથા દ્વે પવારણા ચત્તારિ કમ્માનિ પઞ્ચેવ ઉદ્દેસા ચતુરો ભવન્તિ, અનઞ્ઞથા’’તિ ઇમાપિ ચતસ્સો વિભત્તિયો નિસ્સાય ‘‘નસ્સન્તેતે વિનસ્સન્તેતે’’તિઆદિના નયેન યા આપત્તિયો આપજ્જન્તિ, તા યસ્મા વુત્તપ્પકારેહેવ સમથેહિ સમ્મન્તિ, તસ્મા તંમૂલકાનં આપત્તીનં સમથદસ્સનત્થમ્પિ તા વિભત્તિયો વુત્તાતિ વેદિતબ્બા. કિચ્ચં એકેનાતિ કિચ્ચાધિકરણં એકેન સમથેન સમ્મતિ.

પારાજિકાદિઆપત્તિવણ્ણના

૩૩૯. એવં પુચ્છાનુક્કમેન સબ્બપઞ્હે વિસ્સજ્જેત્વા ઇદાનિ ‘‘આપત્તિક્ખન્ધા ચ ભવન્તિ સત્તા’’તિ એત્થ સઙ્ગહિતઆપત્તિક્ખન્ધાનં પચ્ચેકં નિબ્બચનમત્તં દસ્સેન્તો પારાજિકન્તિઆદિમાહ. તત્થ પારાજિકન્તિ ગાથાય અયમત્થો – યદિદં પુગ્ગલાપત્તિસિક્ખાપદપારાજિકેસુ આપત્તિપારાજિકં નામ વુત્તં, તં આપજ્જન્તો પુગ્ગલો યસ્મા પરાજિતો પરાજયમાપન્નો સદ્ધમ્મા ચુતો પરદ્ધો ભટ્ઠો નિરઙ્કતો ચ હોતિ, અનિહતે તસ્મિં પુગ્ગલે પુન ઉપોસથપ્પવારણાદિભેદો સંવાસો નત્થિ. તેનેતં ઇતિ વુચ્ચતીતિ તેન કારણેન એતં આપત્તિપારાજિકન્તિ વુચ્ચતિ. અયઞ્હેત્થ સઙ્ખેપત્થો – યસ્મા પરાજિતો હોતિ તેન, તસ્મા એતં પારાજિકન્તિ વુચ્ચતિ.

દુતિયગાથાયપિ બ્યઞ્જનં અનાદિયિત્વા અત્થમત્તમેવ દસ્સેતું સઙ્ઘોવ દેતિ પરિવાસન્તિઆદિ વુત્તં. અયં પનેત્થ અત્થો – ઇમં આપત્તિં આપજ્જિત્વા વુટ્ઠાતુકામસ્સ યં તં આપત્તિવુટ્ઠાનં તસ્સ આદિમ્હિ ચેવ પરિવાસદાનત્થાય આદિતો સેસે મજ્ઝે માનત્તદાનત્થાય મૂલાયપટિકસ્સનેન વા સહ માનત્તદાનત્થાય, અવસાને અબ્ભાનત્થાય ચ સઙ્ઘો ઇચ્છિતબ્બો, ન હેત્થ એકમ્પિ કમ્મં વિના સઙ્ઘેન સક્કા કાતુન્તિ સઙ્ઘો, આદિમ્હિ ચેવ સેસે ચ ઇચ્છિતબ્બો અસ્સાતિ સઙ્ઘાદિસેસો.

તતિયગાથાય અનિયતો ન નિયતોતિ યસ્મા ન નિયતો, તસ્મા અનિયતો અયમાપત્તિક્ખન્ધોતિ અત્થો. કિં કારણા ન નિયતોતિ? અનેકંસિકતં પદં, યસ્મા ઇદં સિક્ખાપદં અનેકંસેન કતન્તિ અત્થો. કથં અનેકંસેન? તિણ્ણમઞ્ઞતરં ઠાનં, તિણ્ણં ધમ્માનં અઞ્ઞતરેન કારેતબ્બોતિ હિ તત્થ વુત્તં, તસ્મા ‘‘અનિયતો’’તિ પવુચ્ચતિ, સો આપત્તિક્ખન્ધો અનિયતોતિ વુચ્ચતિ. યથા ચ તિણ્ણં અઞ્ઞતરં ઠાનં, એવં દ્વિન્નં ધમ્માનં અઞ્ઞતરં ઠાનં યત્થ વુત્તં, સોપિ અનિયતો એવ.

ચતુત્થગાથાય અચ્ચયો તેન સમો નત્થીતિ દેસનાગામિનીસુ અચ્ચયેસુ તેન સમો થૂલો અચ્ચયો નત્થિ, તેનેતં ઇતિ વુચ્ચતિ; થૂલત્તા અચ્ચયસ્સ એતં થુલ્લચ્ચયન્તિ વુચ્ચતીતિ અત્થો.

પઞ્ચમગાથાય નિસ્સજ્જિત્વાન દેસેતિ તેનેતન્તિ નિસ્સજ્જિત્વા દેસેતબ્બતો નિસ્સગ્ગિયન્તિ વુચ્ચતીતિ અત્થો.

છટ્ઠગાથાય પાતેતિ કુસલં ધમ્મન્તિ સઞ્ચિચ્ચ આપજ્જન્તસ્સ કુસલધમ્મસઙ્ખાતં કુસલચિત્તં પાતેતિ, તસ્મા પાતેતિ ચિત્તન્તિ પાચિત્તિયં. યં પન ચિત્તં પાતેતિ, તં યસ્મા અરિયમગ્ગં અપરજ્ઝતિ, ચિત્તસમ્મોહકારણઞ્ચ હોતિ, તસ્મા ‘‘અરિયમગ્ગં અપરજ્ઝતિ, ચિત્તસમ્મોહનટ્ઠાન’’ન્તિ ચ વુત્તં.

પાટિદેસનીયગાથાસુ ‘‘ગારય્હં આવુસો ધમ્મં આપજ્જિ’’ન્તિ વુત્તગારય્હભાવકારણદસ્સનત્થમેવ ભિક્ખુ અઞ્ઞાતકો સન્તોતિઆદિ વુત્તં. પટિદેસેતબ્બતો પન સા આપત્તિ પાટિદેસનીયાતિ વુચ્ચતિ.

દુક્કટગાથાય અપરદ્ધં વિરદ્ધઞ્ચ ખલિતન્તિ સબ્બમેતં ‘‘યઞ્ચ દુક્કટ’’ન્તિ એત્થ વુત્તસ્સ દુક્કટસ્સ પરિયાયવચનં. યઞ્હિ દુટ્ઠુ કતં વિરૂપં વા કતં, તં દુક્કટં. તં પનેતં યથા સત્થારા વુત્તં; એવં અકતત્તા અપરદ્ધં, કુસલં વિરજ્ઝિત્વા પવત્તત્તા વિરદ્ધં, અરિયવત્તપટિપદં અનારુળ્હત્તા ખલિતં. યં મનુસ્સો કરેતિ ઇદં પનસ્સ ઓપમ્મનિદસ્સનં. તસ્સત્થો – યથા હિ યં લોકે મનુસ્સો આવિ વા યદિ વા રહો પાપં કરોતિ, તં દુક્કટન્તિ પવેદેન્તિ; એવમિદમ્પિ બુદ્ધપ્પટિકુટ્ઠેન લામકભાવેન પાપં, તસ્મા દુક્કટન્તિ વેદિતબ્બં.

દુબ્ભાસિતગાથાય દુબ્ભાસિતં દુરાભટ્ઠન્તિ દુટ્ઠુ આભટ્ઠં ભાસિતં લપિતન્તિ દુરાભટ્ઠં. યં દુરાભટ્ઠં, તં દુબ્ભાસિતન્તિ અત્થો. કિઞ્ચ ભિય્યો? સંકિલિટ્ઠઞ્ચ યં પદં, સંકિલિટ્ઠં યસ્મા તં પદં હોતીતિ અત્થો. તથા યઞ્ચ વિઞ્ઞૂ ગરહન્તિ, યસ્મા ચ નં વિઞ્ઞૂ ગરહન્તીતિ અત્થો. તેનેતં ઇતિ વુચ્ચતીતિ તેન સંકિલિટ્ઠભાવેન ચ વિઞ્ઞુગરહનેનાપિ ચ એતં ઇતિ વુચ્ચતિ; ‘‘દુબ્ભાસિત’’ન્તિ એવં વુચ્ચતીતિ અત્થો.

સેખિયગાથાય ‘‘આદિ ચેતં ચરણઞ્ચા’’તિઆદિના નયેન સેખસ્સ સન્તકભાવં દીપેતિ. તસ્મા સેખસ્સ ઇદં સેખિયન્તિ અયમેત્થ સઙ્ખેપત્થો. ઇદં ‘‘ગરુકલહુકઞ્ચાપી’’તિઆદિપઞ્હેહિ અસઙ્ગહિતસ્સ ‘‘હન્દ વાક્યં સુણોમ તે’’તિ ઇમિના પન આયાચનવચનેન સઙ્ગહિતસ્સ અત્થસ્સ દીપનત્થં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં.

છન્નમતિવસ્સતીતિઆદિમ્હિપિ એસેવ નયો. તત્થ છન્નમતિવસ્સતીતિ ગેહં તાવ તિણાદીહિ અચ્છન્નં અતિવસ્સતિ. ઇદં પન આપત્તિસઙ્ખાતં ગેહં છન્નં અતિવસ્સતિ; મૂલાપત્તિઞ્હિ છાદેન્તો અઞ્ઞં નવં આપત્તિં આપજ્જતિ. વિવટં નાતિવસ્સતીતિ ગેહં તાવ અવિવટં સુચ્છન્નં નાતિવસ્સતિ. ઇદં પન આપત્તિસઙ્ખાતં ગેહં વિવટં નાતિવસ્સતિ; મૂલાપત્તિઞ્હિ વિવરન્તો દેસનાગામિનિં દેસેત્વા વુટ્ઠાનગામિનિતો વુટ્ઠહિત્વા સુદ્ધન્તે પતિટ્ઠાતિ. આયતિં સંવરન્તો અઞ્ઞં આપત્તિં નાપજ્જતિ. તસ્મા છન્નં વિવરેથાતિ તેન કારણેન દેસનાગામિનિં દેસેન્તો વુટ્ઠાનગામિનિતો ચ વુટ્ઠહન્તો છન્નં વિવરેથ. એવં તં નાતિવસ્સતીતિ એવઞ્ચેતં વિવટં નાતિવસ્સતીતિ અત્થો.

ગતિ મિગાનં પવનન્તિ અજ્ઝોકાસે બ્યગ્ઘાદીહિ પરિપાતિયમાનાનં મિગાનં પવનં રુક્ખાદિગહનં અરઞ્ઞં ગતિ પટિસરણં હોતિ, તં પત્વા તે અસ્સાસન્તિ. એતેનેવ નયેન આકાસો પક્ખીનં ગતિ. અવસ્સં ઉપગમનટ્ઠેન પન વિભવો ગતિ ધમ્માનં, સબ્બેસમ્પિ સઙ્ખતધમ્માનં વિનાસોવ તેસં ગતિ. ન હિ તે વિનાસં અગચ્છન્તા ઠાતું સક્કોન્તિ. સુચિરમ્પિ ઠત્વા પન નિબ્બાનં અરહતો ગતિ, ખીણાસવસ્સ અરહતો અનુપાદિસેસનિબ્બાનધાતુ એકંસેન ગતીતિ અત્થો.

પઠમગાથાસઙ્ગણિકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.