૨. અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદવણ્ણના

૯૪. દુતિયસિક્ખાપદે – અનાચારં આચરિત્વાતિ અકાતબ્બં કત્વા; કાયવચીદ્વારેસુ આપત્તિં આપજ્જિત્વાતિ વુત્તં હોતિ. અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતીતિ અઞ્ઞેન વચનેન અઞ્ઞં વચનં પટિચરતિ પટિચ્છાદેતિ અજ્ઝોત્થરતિ; ઇદાનિ તં પટિચરણવિધિં દસ્સેન્તો ‘‘કો આપન્નો’’તિઆદિમાહ. તત્રાયં વચનસમ્બન્ધો – સો કિર કિઞ્ચિ વીતિક્કમં દિસ્વા ‘‘આવુસો, આપત્તિં આપન્નોસી’’તિ સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જિયમાનો ‘‘કો આપન્નો’’તિ વદતિ. ‘‘તતો ત્વ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘અહં કિં આપન્નો’’તિ વદતિ. અથ ‘‘પાચિત્તિયં વા દુક્કટં વા’’તિ વુત્તે વત્થું પુચ્છન્તો ‘‘અહં કિસ્મિં આપન્નો’’તિ વદતિ. તતો ‘‘અસુકસ્મિં નામ વત્થુસ્મિ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘અહં કથં આપન્નો, કિં કરોન્તો આપન્નોમ્હી’’તિ પુચ્છતિ. અથ ‘‘ઇદં નામ કરોન્તો આપન્નો’’તિ વુત્તે ‘‘કં ભણથા’’તિ વદતિ. તતો ‘‘તં ભણામા’’તિ વુત્તે ‘‘કિં ભણથા’’તિ વદતિ.

અપિચેત્થ અયં પાળિમુત્તકોપિ અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરણવિધિ – ભિક્ખૂહિ ‘‘તવ સિપાટિકાય કહાપણો દિટ્ઠો, કિસ્સેવમસારુપ્પં કરોસી’’તિ વુત્તો ‘‘સુદિટ્ઠં, ભન્તે, ન પનેસો કહાપણો; તિપુમણ્ડલં એત’’ન્તિ ભણન્તો વા ‘‘ત્વં સુરં પિવન્તો દિટ્ઠો, કિસ્સેવં કરોસી’’તિ વુત્તો ‘‘સુદિટ્ઠો, ભન્તે, ન પનેસા સુરા, ભેસજ્જત્થાય સમ્પાદિતં અરિટ્ઠ’’ન્તિ ભણન્તો વા ‘‘ત્વં પટિચ્છન્ને આસને માતુગામેન સદ્ધિં નિસિન્નો દિટ્ઠો, કિસ્સેવમસારુપ્પં કરોસી’’તિ વુત્તો ‘‘યેન દિટ્ઠં સુદિટ્ઠં, વિઞ્ઞૂ પનેત્થ દુતિયો અત્થિ, સો કિસ્સ ન દિટ્ઠો’’તિ ભણન્તો વા, ‘‘ઈદિસં તયા કિઞ્ચિ દિટ્ઠ’’ન્તિ પુટ્ઠો ‘‘ન સુણામી’’તિ સોતમુપનેન્તો વા, સોતદ્વારે પુચ્છન્તાનં ચક્ખું ઉપનેન્તો વા, અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતીતિ વેદિતબ્બો. અઞ્ઞવાદકં રોપેતૂતિ અઞ્ઞવાદકં આરોપેતુ; પતિટ્ઠાપેતૂતિ અત્થો. વિહેસકં રોપેતૂતિ એતસ્મિમ્પિ એસેવ નયો.

૯૮. અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે પાચિત્તિયન્તિ એત્થ અઞ્ઞં વદતીતિ અઞ્ઞવાદકં; અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરણસ્સેતં નામં. વિહેસેતીતિ વિહેસકં; તુણ્હીભૂતસ્સેતં નામં, તસ્મિં અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે. પાચિત્તિયન્તિ વત્થુદ્વયે પાચિત્તિયદ્વયં વુત્તં.

૧૦૦. અરોપિતે અઞ્ઞવાદકેતિ કમ્મવાચાય અનારોપિતે અઞ્ઞવાદકે. અરોપિતે વિહેસકેતિ એતસ્મિમ્પિ એસેવ નયો.

૧૦૧. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞીતિઆદીસુ યં તં અઞ્ઞવાદકવિહેસકરોપનકમ્મં કતં, તઞ્ચે ધમ્મકમ્મં હોતિ, સો ચ ભિક્ખુ તસ્મિં ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી અઞ્ઞવાદકઞ્ચ વિહેસકઞ્ચ કરોતિ, અથસ્સ તસ્મિં અઞ્ઞવાદકે ચ વિહેસકે ચ આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સાતિ ઇમિના નયેન અત્થો વેદિતબ્બો.

૧૦૨. અજાનન્તો પુચ્છતીતિ આપત્તિં વા આપન્નભાવં અજાનન્તોયેવ ‘‘કિં તુમ્હે ભણથ, અહં ન જાનામી’’તિ પુચ્છતિ. ગિલાનો વા ન કથેતીતિ મુખે તાદિસો બ્યાધિ હોતિ, યેન કથેતું ન સક્કોતિ. સઙ્ઘસ્સ ભણ્ડનં વાતિઆદીસુ સઙ્ઘમજ્ઝે કથિતે તપ્પચ્ચયા સઙ્ઘસ્સ ભણ્ડનં વા કલહો વા વિવાદો વા ભવિસ્સતિ, સો મા અહોસીતિ મઞ્ઞમાનો ન કથેતીતિ ઇમિના નયેન અત્થો વેદિતબ્બો. સેસં ઉત્તાનમેવાતિ.

તિસમુટ્ઠાનં – કાયચિત્તતો વાચાચિત્તતો કાયવાચાચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, સિયા કિરિયં, સિયા અકિરિયં, અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરન્તસ્સ હિ કિરિયં હોતિ, તુણ્હીભાવેન વિહેસન્તસ્સ અકિરિયં, સઞ્ઞાવિમોક્ખં, સચિત્તકં, લોકવજ્જં, કાયકમ્મં, વચીકમ્મં, અકુસલચિત્તં, દુક્ખવેદનન્તિ.

અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદં દુતિયં.