૧૦. ભિક્ખુનુપસ્સયસુત્તવણ્ણના

૩૭૬. દસમે તેનુપસઙ્કમીતિ તસ્મિં ઉપસ્સયે કમ્મટ્ઠાનકમ્મિકા ભિક્ખુનિયો અત્થિ, તાસં ઉસ્સુક્કાપેત્વા કમ્મટ્ઠાનં કથેસ્સામીતિ ઉપસઙ્કમિ. ઉળારં પુબ્બેનાપરં વિસેસન્તિ પુબ્બવિસેસતો અપરં ઉળારવિસેસં. તત્થ મહાભૂતપરિગ્ગહો પુબ્બવિસેસો, ઉપાદારૂપપરિગ્ગહો અપરવિસેસો નામ. તથા સકલરૂપપરિગ્ગહો પુબ્બવિસેસો, અરૂપપરિગ્ગહો અપરવિસેસો નામ. રૂપારૂપપરિગ્ગહો પુબ્બવિસેસો, પચ્ચયપરિગ્ગહો અપરવિસેસો નામ સપ્પચ્ચયનામરૂપદસ્સનં પુબ્બવિસેસો, તિલક્ખણારોપનં અપરવિસેસો નામ. એવં પુબ્બેનાપરં ઉળારવિસેસં જાનાતીતિ અત્થો.

કાયારમ્મણોતિ યં કાયં અનુપસ્સતિ, તમેવ આરમ્મણં કત્વા ઉપ્પજ્જતિ કિલેસપરિળાહો. બહિદ્ધા વા ચિત્તં વિક્ખિપતીતિ બહિદ્ધા વા પુથુત્તારમ્મણે ચિત્તુપ્પાદો વિક્ખિપતિ. કિસ્મિઞ્ચિદેવ પસાદનીયે નિમિત્તે ચિત્તં પણિદહિતબ્બન્તિ એવં કિલેસપરિળાહે ચ લીનત્તે ચ બહિદ્ધાવિક્ખેપે ચ ઉપ્પન્ને કિલેસાનુરઞ્જિતેન ન વત્તિતબ્બં, કિસ્મિઞ્ચિદેવ પસાદનીયે પસાદાવહે બુદ્ધાદીસુ અઞ્ઞતરસ્મિં ઠાને કમ્મટ્ઠાનચિત્તં ઠપેતબ્બં. ચિત્તં સમાધિયતીતિ આરમ્મણે સમ્મા આધિયતિ સુટ્ઠુ ઠપિતં ઠપિયતિ. પટિસંહરામીતિ પસાદનીયટ્ઠાનતો પટિસંહરામિ, મૂલકમ્મટ્ઠાનાભિમુખંયેવ નં કરોમીતિ અત્થો. સો પટિસંહરતિ ચેવાતિ મૂલકમ્મટ્ઠાનાભિમુખઞ્ચ પેસેતિ. ન ચ વિતક્કેતિ ન ચ વિચારેતીતિ કિલેસવિતક્કં ન વિતક્કેતિ, કિલેસવિચારં ન વિચારેતિ. અવિતક્કોમ્હિ અવિચારોતિ કિલેસવિતક્કવિચારેહિ અવિતક્કાવિચારો. અજ્ઝત્તં સતિમા સુખમસ્મીતિ ગોચરજ્ઝત્તે પવત્તાય સતિયા ‘‘સતિમાહમસ્મિ સુખિતો ચા’’તિ પજાનાતિ.

એવં ખો, આનન્દ, પણિધાય ભાવના હોતીતિ એવં, આનન્દ, ઠપેત્વા ભાવના હોતિ. ઇમસ્સ હિ ભિક્ખુનો યથા નામ પુરિસસ્સ મહન્તં ઉચ્છુભારં ઉક્ખિપિત્વા યન્તસાલં નેન્તસ્સ કિલન્તકિલન્તકાલે ભૂમિયં ઠપેત્વા ઉચ્છુખણ્ડં ખાદિત્વા પુન ઉક્ખિપિત્વા ગમનં હોતિ; એવમેવ અરહત્તં પાપુણિતું ઉગ્ગહિતકમ્મટ્ઠાનસ્સ કાયપરિળાહાદીસુ ઉપ્પન્નેસુ તં કમ્મટ્ઠાનં ઠપેત્વા બુદ્ધગુણાદિઅનુસ્સરણેન ચિત્તં પસાદેત્વા કમ્મનિયં કત્વા ભાવના પવત્તા, તસ્મા ‘‘પણિધાય ભાવના હોતી’’તિ વુત્તં. તસ્સ પન પુરિસસ્સ ઉચ્છુભારં યન્તસાલં નેત્વા પીળેત્વા રસપાનં વિય ઇમસ્સ ભિક્ખુનો કમ્મટ્ઠાનં મત્થકં પાપેત્વા અરહત્તં પત્તસ્સ ફલસમાપત્તિસુખાનુભવનં વેદિતબ્બં.

બહિદ્ધાતિ મૂલકમ્મટ્ઠાનં પહાય બહિ અઞ્ઞસ્મિં આરમ્મણે. અપ્પણિધાયાતિ અટ્ઠપેત્વા. અથ પચ્છા પુરે અસંખિત્તં વિમુત્તં અપ્પણિહિતન્તિ પજાનાતીતિ એત્થ કમ્મટ્ઠાનવસેન વા સરીરવસેન વા દેસનાવસેન વા અત્થો વેદિતબ્બો.

તત્થ કમ્મટ્ઠાને તાવ કમ્મટ્ઠાનસ્સ અભિનિવેસો પુરે નામ, અરહત્તં પચ્છા નામ. તત્થ યો ભિક્ખુ મૂલકમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા કિલેસપરિળાહસ્સ વા લીનત્તસ્સ વા બહિદ્ધાવિક્ખેપસ્સ વા ઉપ્પજ્જિતું ઓકાસં અદેન્તો સુદન્તગોણે યોજેત્વા સારેન્તો વિય ચતુરસ્સચ્છિદ્દે સુતચ્છિતં ચતુરસ્સઘટિકં પક્ખિપન્તો વિય વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા અતિટ્ઠન્તો અલગ્ગન્તો અરહત્તં પાપુણાતિ, સો પુરેસઙ્ખાતસ્સ કમ્મટ્ઠાનાભિનિવેસસ્સ પચ્છાસઙ્ખાતસ્સ અરહત્તસ્સ ચ વસેન પચ્છા પુરે અસંખિત્તં વિમુત્તં અપ્પણિહિતન્તિ પજાનાતિ નામ.

સરીરે પન પાદઙ્ગુલીનં અગ્ગપબ્બાનિ પુરે નામ, સીસકટાહં પચ્છા નામ. તત્થ યો ભિક્ખુ પાદઙ્ગુલીનં અગ્ગપબ્બઅટ્ઠિકેસુ અભિનિવિસિત્વા બ્યાભઙ્ગિયા યવકલાપં મોચેન્તો વિય વણ્ણસણ્ઠાનદિસોકાસપરિચ્છેદવસેન અટ્ઠીનિ પરિગ્ગણ્હન્તો અન્તરા કિલેસપરિળાહાદીનં ઉપ્પત્તિં વારેત્વા યાવ સીસકટાહા ભાવનં પાપેતિ, સો પુરેસઙ્ખાતાનં અગ્ગપાદઙ્ગુલિપબ્બાનં પચ્છાસઙ્ખાતસ્સ સીસકટાહસ્સ ચ વસેન પચ્છા પુરે અસંખિત્તં વિમુત્તં અપ્પણિહિતન્તિ પજાનાતિ નામ.

દેસનાયપિ દ્વત્તિંસાકારદેસનાય કેસા પુરે નામ, મત્થલુઙ્ગં પચ્છા નામ. તત્થ યો ભિક્ખુ કેસેસુ અભિનિવિસિત્વા વણ્ણસણ્ઠાનદિસોકાસવસેન કેસાદયો પરિગ્ગણ્હન્તો અન્તરા કિલેસપરિળાહાદીનં ઉપ્પત્તિં વારેત્વા યાવ મત્થલુઙ્ગા ભાવનં પાપેતિ. સો પુરેસઙ્ખાતાનં કેસાનં પચ્છાસઙ્ખાતસ્સ મત્થલુઙ્ગસ્સ ચ વસેન પચ્છા પુરે અસંખિત્તં વિમુત્તં અપ્પણિહિતન્તિ પજાનાતિ નામ.

એવં ખો, આનન્દ, અપ્પણિધાય ભાવના હોતીતિ એવં, આનન્દ, અટ્ઠપેત્વા ભાવના હોતિ. ઇમસ્સ હિ ભિક્ખુનો યથા નામ પુરિસસ્સ ગુળભારં લભિત્વા અત્તનો ગામં અતિહરન્તસ્સ અન્તરા અટ્ઠપેત્વાવ ઉચ્ચઙ્ગે પક્ખિત્તાનિ ગુળખણ્ડાદીનિ ખાદનીયાનિ ખાદન્તસ્સ અત્તનો ગામેયેવ ઓતરણં હોતિ, એવમેવ અરહત્તં પાપુણિતું આરદ્ધભાવનસ્સ કાયપરિળાહાદીનં ઉપ્પત્તિં વારેત્વા કમ્મટ્ઠાનભાવના પવત્તા, તસ્મા ‘‘અપ્પણિધાય ભાવના’’તિ વુત્તા. તસ્સ પન પુરિસસ્સ તં ગુળભારં અત્તનો ગામં નેત્વા ઞાતીહિ સદ્ધિં પરિભોગો વિય ઇમસ્સ ભિક્ખુનો કમ્મટ્ઠાનં મત્થકં પાપેત્વા અરહત્તં પત્તસ્સ ફલસમાપત્તિસુખાનુભવનં વેદિતબ્બં. ઇમસ્મિં સુત્તે પુબ્બભાગવિપસ્સના કથિતા. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

અમ્બપાલિવગ્ગો પઠમો.