૬. જરાવગ્ગો

૧. જરાસુત્તવણ્ણના

૫૧. જરાવગ્ગસ્સ પઠમે સાધૂતિ લદ્ધકં ભદ્દકં. સીલં યાવ જરાતિ ઇમિના ઇદં દસ્સેતિ – યથા મુત્તામણિરત્તવત્થાદીનિ આભરણાનિ તરુણકાલેયેવ સોભન્તિ, જરાજિણ્ણકાલે તાનિ ધારેન્તો ‘‘અયં અજ્જાપિ બાલભાવં પત્થેતિ, ઉમ્મત્તકો મઞ્ઞે’’તિ વત્તબ્બતં આપજ્જતિ, ન એવં સીલં. સીલઞ્હિ નિચ્ચકાલં સોભતિ. બાલકાલેપિ હિ સીલં રક્ખન્તં ‘‘કિં ઇમસ્સ સીલેના’’તિ? વત્તારો નત્થિ. મજ્ઝિમકાલેપિ મહલ્લકકાલેપીતિ.

સદ્ધા સાધુ પતિટ્ઠિતાતિ હત્થાળવકચિત્તગહપતિઆદીનં વિય મગ્ગેન આગતા પતિટ્ઠિતસદ્ધા નામ સાધુ. પઞ્ઞા નરાનં રતનન્તિ એત્થ ચિત્તીકતટ્ઠાદીહિ રતનં વેદિતબ્બં. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘યદિ ચિત્તીકતન્તિ રતનં, નનુ ભગવા ચિત્તીકતો પુરિસસીહો, યે ચ લોકે ચિત્તીકતા, તેસં ચિત્તીકતો ભગવા. યદિ રતિકરન્તિ રતનં, નનુ ભગવા રતિકરો પુરિસસીહો, તસ્સ વચનેન ચરન્તા ઝાનરતિસુખેન અભિરમન્તિ. યદિ અતુલ્યન્તિ રતનં, નનુ ભગવા અતુલો પુરિસસીહો. ન હિ સક્કા તુલેતું ગુણેહિ ગુણપારમિં ગતો. યદિ દુલ્લભન્તિ રતનં, નનુ ભગવા દુલ્લભો પુરિસસીહો. યદિ અનોમસત્તપરિભોગન્તિ રતનં, નનુ ભગવા અનોમો સીલેન સમાધિના પઞ્ઞાય વિમુત્તિયા વિમુત્તિઞાણદસ્સનેના’’તિ.

ઇધ પન દુલ્લભપાતુભાવટ્ઠેન પઞ્ઞા ‘‘રતન’’ન્તિ વુત્તં. પુઞ્ઞન્તિ પુઞ્ઞચેતના, સા હિ અરૂપત્તા પરિહરિતું ન સક્કાતિ. પઠમં.

૨. અજરસાસુત્તવણ્ણના

૫૨. દુતિયે અજરસાતિ અજીરણેન, અવિપત્તિયાતિ અત્થો. સીલઞ્હિ અવિપન્નમેવ સાધુ હોતિ, વિપન્નસીલં આચરિયુપજ્ઝાયાદયોપિ ન સઙ્ગણ્હન્તિ, ગતગતટ્ઠાને નિદ્ધમિતબ્બોવ હોતીતિ. દુતિયં.

૩. મિત્તસુત્તવણ્ણના

૫૩. તતિયે સત્થોતિ સદ્ધિંચરો, જઙ્ઘસત્થો વા સકટસત્થો વા. મિત્તન્તિ રોગે ઉપ્પન્ને પાટઙ્કિયા વા અઞ્ઞેન વા યાનેન હરિત્વા ખેમન્તસમ્પાપનેન મિત્તં. સકે ઘરેતિ અત્તનો ગેહે. તથારૂપે રોગે જાતે પુત્તભરિયાદયો જિગુચ્છન્તિ, માતા પન અસુચિમ્પિ ચન્દનં વિય મઞ્ઞતિ. તસ્મા સા સકે ઘરે મિત્તં. સહાયો અત્થજાતસ્સાતિ ઉપ્પન્નકિચ્ચસ્સ યો તં કિચ્ચં વહતિ નિત્થરતિ, સો કિચ્ચેસુ સહ અયનભાવેન સહાયો મિત્તં, સુરાપાનાદિસહાયા પન ન મિત્તા. સમ્પરાયિકન્તિ સમ્પરાયહિતં. તતિયં.

૪. વત્થુસુત્તવણ્ણના

૫૪. ચતુત્થે પુત્તા વત્થૂતિ મહલ્લકકાલે પટિજગ્ગનટ્ઠેન પુત્તા પતિટ્ઠા. પરમોતિ અઞ્ઞેસં અકથેતબ્બસ્સપિ ગુય્હસ્સ કથેતબ્બયુત્તતાય ભરિયા પરમો સખા નામ. ચતુત્થં.

૫-૭. પઠમજનસુત્તાદિવણ્ણના

૫૫. પઞ્ચમે વિધાવતીતિ પરસમુદ્દાદિગમનવસેન ઇતો ચિતો ચ વિધાવતિ. પઞ્ચમં.

૫૬. છટ્ઠે દુક્ખાતિ વટ્ટદુક્ખતો. છટ્ઠં.

૫૭. સત્તમે પરાયણન્તિ નિપ્ફત્તિ અવસ્સયો. સત્તમં.

૮. ઉપ્પથસુત્તવણ્ણના

૫૮. અટ્ઠમે રાગો ઉપ્પથોતિ સુગતિઞ્ચ નિબ્બાનઞ્ચ ગચ્છન્તસ્સ અમગ્ગો. રત્તિન્દિવક્ખયોતિ રત્તિદિવેહિ, રત્તિદિવેસુ વા ખીયતિ. ઇત્થી મલન્તિ સેસં બાહિરમલં ભસ્મખારાદીહિ ધોવિત્વા સક્કા સોધેતું, માતુગામમલેન દુટ્ઠો પન ન સક્કા સુદ્ધો નામ કાતુન્તિ ઇત્થી ‘‘મલ’’ન્તિ વુત્તા. એત્થાતિ એત્થ ઇત્થિયં પજા સજ્જતિ. તપોતિ ઇન્દ્રિયસંવરધુતઙ્ગગુણવીરિયદુક્કરકારિકાનં નામં, ઇધ પન ઠપેત્વા દુક્કરકારિકં સબ્બાપિ કિલેસસન્તાપિકા પટિપદા વટ્ટતિ. બ્રહ્મચરિયન્તિ મેથુનવિરતિ. અટ્ઠમં.

૯. દુતિયસુત્તવણ્ણના

૫૯. નવમે કિસ્સ ચાભિરતોતિ કિસ્મિં અભિરતો. દુતિયાતિ સુગતિઞ્ચેવ નિબ્બાનઞ્ચ ગચ્છન્તસ્સ દુતિયિકા. પઞ્ઞા ચેનં પસાસતીતિ પઞ્ઞા એતં પુરિસં ‘‘ઇદં કરોહિ, ઇદં માકરી’’તિ અનુસાસતિ. નવમં.

૧૦. કવિસુત્તવણ્ણના

૬૦. દસમે છન્દો નિદાનન્તિ ગાયત્તિઆદિકો છન્દો ગાથાનં નિદાનં. પુબ્બપટ્ઠાપનગાથા આરભન્તો હિ ‘‘કતરચ્છન્દેન હોતૂ’’તિ આરભતિ. વિયઞ્જનન્તિ જનનં. અક્ખરં હિ પદં જનેતિ, પદં ગાથં જનેતિ, ગાથા અત્થં પકાસેતીતિ. નામસન્નિસ્સિતાતિ સમુદ્દાદિપણ્ણત્તિનિસ્સિતા. ગાથા આરભન્તો હિ સમુદ્દં વા પથવિં વા યં કિઞ્ચિ નામં નિસ્સયિત્વાવ આરભતિ. આસયોતિ પતિટ્ઠા. કવિતો હિ ગાથા પવત્તન્તિ. સો તાસં પતિટ્ઠા હોતીતિ. દસમં.

જરાવગ્ગો છટ્ઠો.