૩. કિન્તિસુત્તવણ્ણના

૩૪. એવં મે સુતન્તિ કિન્તિસુત્તં. તત્થ પિસિનારાયન્તિ એવંનામકે મણ્ડલપદેસે. બલિહરણેતિ તસ્મિં વનસણ્ડે ભૂતાનં બલિં આહરન્તિ, તસ્મા સો બલિહરણન્તિ વુત્તો. ચીવરહેતૂતિ ચીવરકારણા, ચીવરં પચ્ચાસીસમાનોતિ અત્થો. ઇતિભવાભવહેતૂતિ એવં ઇમં દેસનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું નિસ્સાય તસ્મિં તસ્મિં ભવે સુખં વેદિસ્સામીતિ ધમ્મં દેસેતીતિ કિં તુમ્હાકં એવં હોતીતિ અત્થો.

૩૫. ચત્તારો સતિપટ્ઠાનાતિઆદયો સત્તતિંસ બોધિપક્ખિયધમ્મા લોકિયલોકુત્તરાવ કથિતા. તત્થાતિ તેસુ સત્તતિંસાય ધમ્મેસુ. સિયંસૂતિ ભવેય્યું. અભિધમ્મેતિ વિસિટ્ઠે ધમ્મે, ઇમેસુ સત્તતિંસબોધિપક્ખિયધમ્મેસૂતિ અત્થો. તત્ર ચેતિ ઇદમ્પિ બોધિપક્ખિયધમ્મેસ્વેવ ભુમ્મં. અત્થતો ચેવ નાનં બ્યઞ્જનતો ચાતિ એત્થ ‘‘કાયોવ સતિપટ્ઠાનં વેદનાવ સતિપટ્ઠાન’’ન્તિ વુત્તે અત્થતો નાનં હોતિ, ‘‘સતિપટ્ઠાના’’તિ વુત્તે પન બ્યઞ્જનતો નાનં નામ હોતિ. તદમિનાપીતિ તં તુમ્હે ઇમિનાપિ કારણેન જાનાથાતિ અત્થઞ્ચ બ્યઞ્જનઞ્ચ સમાનેત્વા અથસ્સ ચ અઞ્ઞથા ગહિતભાવો બ્યઞ્જનસ્સ ચ મિચ્છા રોપિતભાવો દસ્સેતબ્બો. યો ધમ્મો યો વિનયોતિ એત્થ અત્થઞ્ચ બ્યઞ્જનઞ્ચ વિઞ્ઞાપનકારણમેવ ધમ્મો ચ વિનયો ચ.

૩૭. અત્થતો હિ ખો સમેતીતિ સતિયેવ સતિપટ્ઠાનન્તિ ગહિતા. બ્યઞ્જનતો નાનન્તિ કેવલં બ્યઞ્જનમેવ સતિપટ્ઠાનોતિ વા સતિપટ્ઠાનાતિ વા મિચ્છા રોપેથ. અપ્પમત્તકં ખોતિ સુત્તન્તં પત્વા બ્યઞ્જનં અપ્પમત્તકં નામ હોતિ. પરિત્તમત્તં ધનિતં કત્વા રોપિતેપિ હિ નિબ્બુતિં પત્તું સક્કા હોતિ.

તત્રિદં વત્થુ – વિજયારામવિહારવાસી કિરેકો ખીણાસવત્થેરો દ્વિન્નં ભિક્ખૂનં સુત્તં આહરિત્વા કમ્મટ્ઠાનં કથેન્તો – ‘‘સમુદ્ધો સમુદ્ધોતિ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો ભાસતી’’તિ ધનિતં કત્વા આહ. એકો ભિક્ખુ ‘‘સમુદ્ધો નામ, ભન્તે’’તિ આહ. આવુસો, સમુદ્ધોતિ વુત્તેપિ સમુદ્દોતિ વુત્તેપિ મયં લોણસાગરમેવ જાનામ, તુમ્હે પન નો અત્થગવેસકા, બ્યઞ્જનગવેસકા, ગચ્છથ મહાવિહારે પગુણબ્યઞ્જનાનં ભિક્ખૂનં સન્તિકે બ્યઞ્જનં સોધાપેથાતિ કમ્મટ્ઠાનં અકથેત્વાવ ઉટ્ઠાપેસિ. સો અપરભાગે મહાવિહારે ભેરિં પહરાપેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચતૂસુ મગ્ગેસુ પઞ્હં કથેત્વાવ પરિનિબ્બુતો. એવં સુત્તન્તં પત્વા બ્યઞ્જનં અપ્પમત્તકં નામ હોતિ.

વિનયં પન પત્વા નો અપ્પમત્તકં. સામણેરપબ્બજ્જાપિ હિ ઉભતોસુદ્ધિતો વટ્ટતિ, ઉપસમ્પદાદિકમ્માનિપિ સિથિલાદીનં ધનિતાદિકરણમત્તેનેવ કુપ્પન્તિ. ઇધ પન સુત્તન્તબ્યઞ્જનં સન્ધાયેતં વુત્તં.

૩૮. અથ ચતુત્થવારે વિવાદો કસ્મા? સઞ્ઞાય વિવાદો. ‘‘અહં સતિમેવ સતિપટ્ઠાનં વદામિ, અયં ‘કાયો સતિપટ્ઠાન’ન્તિ વદતી’’તિ હિ નેસં સઞ્ઞા હોતિ. બ્યઞ્જનેપિ એસેવ નયો.

૩૯. ન ચોદનાય તરિતબ્બન્તિ ન ચોદનત્થાય વેગાયિતબ્બં. એકચ્ચો હિ પુગ્ગલો ‘‘નલાટે તે સાસપમત્તા પિળકા’’તિ વુત્તો ‘‘મય્હં નલાટે સાસપમત્તં પિળકં પસ્સસિ, અત્તનો નલાટે તાલપક્કમત્તં મહાગણ્ડં ન પસ્સસી’’તિ વદતિ. તસ્મા પુગ્ગલો ઉપપરિક્ખિતબ્બો. અદળ્હદિટ્ઠીતિ અનાદાનદિટ્ઠી સુંસુમારં હદયે પક્ખિપન્તો વિય દળ્હં ન ગણ્હાતિ.

ઉપઘાતોતિ ચણ્ડભાવેન વણઘટ્ટિતસ્સ વિય દુક્ખુપ્પત્તિ. સુપ્પટિનિસ્સગ્ગીતિ ‘‘કિં નામ અહં આપન્નો, કદા આપન્નો’’તિ વા ‘‘ત્વં આપન્નો, તવ ઉપજ્ઝાયો આપન્નો’’તિ વા એકં દ્વે વારે વત્વાપિ ‘‘અસુકં નામ અસુકદિવસે નામ, ભન્તે, આપન્નત્થ, સણિકં અનુસ્સરથા’’તિ સરિત્વા તાવદેવ વિસ્સજ્જેતિ. વિહેસાતિ બહું અત્થઞ્ચ કારણઞ્ચ આહરન્તસ્સ કાયચિત્તકિલમથો. સક્કોમીતિ એવરૂપો હિ પુગ્ગલો ઓકાસં કારેત્વા ‘‘આપત્તિં આપન્નત્થ, ભન્તે’’તિ વુત્તો ‘‘કદા કિસ્મિં વત્થુસ્મિ’’ન્તિ વત્વા ‘‘અસુકદિવસે અસુકસ્મિં વત્થુસ્મિ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘ન સરામિ, આવુસો’’તિ વદતિ, તતો ‘‘સણિકં, ભન્તે, સરથા’’તિ બહું વત્વા સારિતો સરિત્વા વિસ્સજ્જેતિ. તેનાહ ‘‘સક્કોમી’’તિ. ઇમિના નયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો.

ઉપેક્ખા નાતિમઞ્ઞિતબ્બાતિ ઉપેક્ખા ન અતિક્કમિતબ્બા, કત્તબ્બા જનેતબ્બાતિ અત્થો. યો હિ એવરૂપં પુગ્ગલં ઠિતકંયેવ પસ્સાવં કરોન્તં દિસ્વાપિ ‘‘નનુ, આવુસો, નિસીદિતબ્બ’’ન્તિ વદતિ, સો ઉપેક્ખં અતિમઞ્ઞતિ નામ.

૪૦. વચીસંહારોતિ વચનસઞ્ચારો. ઇમેહિ કથિતં અમૂસં અન્તરં પવેસેય્ય, તુમ્હે ઇમેહિ ઇદઞ્ચિદઞ્ચ વુત્તાતિ અમૂહિ કથિતં ઇમેસં અન્તરં પવેસેય્યાતિ અત્થો. દિટ્ઠિપળાસોતિઆદીહિ ચિત્તસ્સ અનારાધનિયભાવો કથિતો. તં જાનમાનો સમાનો ગરહેય્યાતિ તં સત્થા જાનમાનો સમાનો નિન્દેય્ય અમ્હેતિ. એતં પનાવુસો, ધમ્મન્તિ એતં કલહભણ્ડનધમ્મં.

તઞ્ચેતિ તં સઞ્ઞત્તિકારકં ભિક્ખું. એવં બ્યાકરેય્યાતિ મયા એતે સુદ્ધન્તે પતિટ્ઠાપિતાતિ અવત્વા યેન કારણેન સઞ્ઞત્તિ કતા, તદેવ દસ્સેન્તો એવં બ્યાકરેય્ય. તાહં ધમ્મં સુત્વાતિ એત્થ ધમ્મોતિ સારણીયધમ્મો અધિપ્પેતો. ન ચેવ અત્તાનન્તિઆદીસુ ‘‘બ્રહ્મલોકપ્પમાણો હેસ અગ્ગિ ઉટ્ઠાસિ, કો એતમઞ્ઞત્ર મયા નિબ્બાપેતું સમત્થો’’તિ હિ વદન્તો અત્તાનં ઉક્કંસેતિ નામ. ‘‘એત્તકા જના વિચરન્તિ, ઓકાસો લદ્ધું ન સક્કા, એકોપિ એત્તકમત્તં નિબ્બાપેતું સમત્થો નામ નત્થી’’તિ વદમાનો પરં વમ્ભેતિ નામ. તદુભયમ્પેસ ન કરોતિ. ધમ્મો પનેત્થ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ બ્યાકરણં, તેસં ભિક્ખૂનં સઞ્ઞત્તિકરણં અનુધમ્મો, તદેવ બ્યાકરોતિ નામ. ન ચ કોચિ સહધમ્મિકોતિ અઞ્ઞો ચસ્સ કોચિ સહેતુકો પરેહિ વુત્તો વાદો વા અનુવાદો વા ગરહિતબ્બભાવં આગચ્છન્તો નામ નત્થિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

કિન્તિસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.