૧૦. મારતજ્જનીયસુત્તવણ્ણના

૫૦૬. એવં મે સુતન્તિ મારતજ્જનીયસુત્તં. તત્થ કોટ્ઠમનુપવિટ્ઠોતિ કુચ્છિં પવિસિત્વા અન્તાનં અન્તો અનુપવિટ્ઠો, પક્કાસયટ્ઠાને નિસિન્નો. ગરુગરો વિયાતિ ગરુકગરુકો વિય થદ્ધો પાસાણપુઞ્જસદિસો. માસાચિતં મઞ્ઞેતિ માસભત્તં ભુત્તસ્સ કુચ્છિ વિય માસપૂરિતપસિબ્બકો વિય તિન્તમાસો વિય ચાતિ અત્થો. વિહારં પવિસિત્વાતિ સચે આહારદોસેન એસ ગરુભાવો, અબ્ભોકાસે ચઙ્કમિતું ન સપ્પાયન્તિ ચઙ્કમા ઓરોહિત્વા પણ્ણસાલં પવિસિત્વા પકતિપઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. પચ્ચત્તં યોનિસો મનસાકાસીતિ, ‘‘કિં નુ ખો એત’’ન્તિ આવજ્જમાનો અત્તનોયેવ ઉપાયેન મનસિ અકાસિ. સચે પન થેરો અત્તનો સીલં આવજ્જેત્વા, ‘‘યં હિય્યો વા પરે વા પરસુવે વા પરિભુત્તં અવિપક્કમત્થિ, અઞ્ઞો વા કોચિ વિસભાગદોસો, સબ્બં જીરતુ ફાસુકં હોતૂ’’તિ હત્થેન કુચ્છિં પરામસિસ્સ, મારો પાપિમા વિલીયિત્વા અગમિસ્સ. થેરો પન તથા અકત્વા યોનિસો મનસિ અકાસિ. મા તથાગતં વિહેસેસીતિ યથા હિ પુત્તેસુ વિહેસિતેસુ માતાપિતરો વિહેસિતાવ હોન્તિ, સદ્ધિવિહારિકઅન્તેવાસિકેસુ વિહેસિતેસુ આચરિયુપજ્ઝાયા વિહેસિતાવ, જનપદે વિહેસિતે રાજા વિહેસિતોવ હોતિ, એવં તથાગતસાવકે વિહેસિતે તથાગતો વિહેસિતોવ હોતિ. તેનાહ – ‘‘મા તથાગતં વિહેસેસી’’તિ.

પચ્ચગ્ગળે અટ્ઠાસીતિ પતિઅગ્ગળેવ અટ્ઠાસિ. અગ્ગળં વુચ્ચતિ કવાટં, મુખેન ઉગ્ગન્ત્વા પણ્ણસાલતો નિક્ખમિત્વા બહિપણ્ણસાલાય કવાટં નિસ્સાય અટ્ઠાસીતિ અત્થો.

૫૦૭. ભૂતપુબ્બાહં પાપિમાતિ કસ્મા ઇદં દેસનં આરભિ? થેરો કિર ચિન્તેસિ – ‘‘આકાસટ્ઠકદેવતાનં તાવ મનુસ્સગન્ધો યોજનસતે ઠિતાનં આબાધં કરોતિ. વુત્તઞ્હેતં – ‘યોજનસતં ખો રાજઞ્ઞ મનુસ્સગન્ધો દેવે ઉબ્બાધતી’તિ (દી. નિ. ૨.૪૧૫). અયં પન મારો નાગરિકો પરિચોક્ખો મહેસક્ખો આનુભાવસમ્પન્નો દેવરાજા સમાનો મમ કુચ્છિયં પવિસિત્વા અન્તાનં અન્તો પક્કાસયોકાસે નિસિન્નો અતિવિય પદુટ્ઠો ભવિસ્સતિ. એવરૂપં નામ જેગુચ્છં પટિકૂલં ઓકાસં પવિસિત્વા નિસીદિતું સક્કોન્તસ્સ કિમઞ્ઞં અકરણીયં ભવિસ્સતિ, કિં અઞ્ઞં લજ્જિસ્સતિ, ત્વં મમ ઞાતિકોતિ પન વુત્તે મુદુભાવં અનાપજ્જમાનો નામ નત્થિ, હન્દસ્સ ઞાતિકોટિં પટિવિજ્ઝિત્વા મુદુકેનેવ નં ઉપાયેન વિસ્સજ્જેસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા ઇમં દેસનમારભિ.

સો મે ત્વં ભાગિનેય્યો હોસીતિ સો ત્વં તસ્મિં કાલે મય્હં ભાગિનેય્યો હોસિ. ઇદં પવેણિવસેન વુત્તં. દેવલોકસ્મિં પન મારસ્સ પિતુ વંસો પિતામહસ્સ વંસો રજ્જં કરોન્તો નામ નત્થિ, પુઞ્ઞવસેન દેવલોકે દેવરાજા હુત્વા નિબ્બત્તો, યાવતાયુકં ઠત્વા ચવતિ. અઞ્ઞો એકો અત્તના કતેન કમ્મેન તસ્મિં ઠાને અધિપતિ હુત્વા નિબ્બત્તતિ. ઇતિ અયં મારોપિ તદા તતો ચવિત્વા પુન કુસલં કત્વા ઇમસ્મિં કાલે તસ્મિં અધિપતિટ્ઠાને નિબ્બત્તોતિ વેદિતબ્બો.

વિધુરોતિ વિગતધુરો, અઞ્ઞેહિ સદ્ધિં અસદિસોતિ અત્થો. અપ્પકસિરેનાતિ અપ્પદુક્ખેન. પસુપાલકાતિ અજેળકપાલકા. પથાવિનોતિ મગ્ગપટિપન્ના. કાયે ઉપચિનિત્વાતિ સમન્તતો ચિતકં બન્ધિત્વા. અગ્ગિં દત્વા પક્કમિંસૂતિ એત્તકેન સરીરં પરિયાદાનં ગમિસ્સતીતિ ચિતકસ્સ પમાણં સલ્લક્ખેત્વા ચતૂસુ દિસાસુ અગ્ગિં દત્વા પક્કમિંસુ. ચિતકો પદીપસિખા વિય પજ્જલિ, થેરસ્સ ઉદકલેણં પવિસિત્વા નિસિન્નકાલો વિય અહોસિ. ચીવરાનિ પપ્ફોટેત્વાતિ સમાપત્તિતો વુટ્ઠાય વિગતધૂમે કિંસુકવણ્ણે અઙ્ગારે મદ્દમાનો ચીવરાનિ વિધુનિત્વા. સરીરે પનસ્સ ઉસુમમત્તમ્પિ નાહોસિ, ચીવરેસુ અંસુમત્તમ્પિ નજ્ઝાયિ, સમાપત્તિફલં નામેતં.

૫૦૮. અક્કોસથાતિ દસહિ અક્કોસવત્થૂહિ અક્કોસથ. પરિભાસથાતિ વાચાય પરિભાસથ. રોસેથાતિ ઘટ્ટેથ. વિહેસેથાતિ દુક્ખાપેથ. સબ્બમેતં વાચાય ઘટ્ટનસ્સેવ અધિવચનં. યથા તં દૂસી મારોતિ યથા એતેસં દૂસી મારો. લભેથ ઓતારન્તિ લભેથ છિદ્દં, કિલેસુપ્પત્તિયા આરમ્મણં પચ્ચયં લભેય્યાતિ અત્થો. મુણ્ડકાતિઆદીસુ મુણ્ડે મુણ્ડાતિ સમણે ચ સમણાતિ વત્તું વટ્ટેય્ય, ઇમે પન હીળેન્તા મુણ્ડકા સમણકાતિ આહંસુ. ઇબ્ભાતિ ગહપતિકા. કિણ્હાતિ કણ્હા, કાળકાતિ અત્થો. બન્ધુપાદાપચ્ચાતિ એત્થ બન્ધૂતિ બ્રહ્મા અધિપ્પેતો. તઞ્હિ બ્રાહ્મણા પિતામહોતિ વોહરન્તિ. પાદાનં અપચ્ચા પાદાપચ્ચા, બ્રહ્મુનો પિટ્ઠિપાદતો જાતાતિ અધિપ્પાયો. તેસં કિર અયં લદ્ધિ – ‘‘બ્રાહ્મણા બ્રહ્મુનો મુખતો નિક્ખન્તા, ખત્તિયા ઉરતો, વેસ્સા નાભિતો, સુદ્દા જાણુતો, સમણા પિટ્ઠિપાદતો’’તિ.

ઝાયિનોસ્મા ઝાયિનોસ્માતિ ઝાયિનો મયં ઝાયિનો મયન્તિ. મધુરકજાતાતિ આલસિયજાતા. ઝાયન્તીતિ ચિન્તયન્તિ. પજ્ઝાયન્તીતિઆદીનિ ઉપસગ્ગવસેન વડ્ઢિતાનિ. મૂસિકં મગ્ગયમાનોતિ સાયં ગોચરત્થાય સુસિરરુક્ખતો નિક્ખન્તં રુક્ખસાખાય મૂસિકં પરિયેસન્તો. સો કિર ઉપસન્તૂપસન્તો વિય નિચ્ચલોવ તિટ્ઠતિ, સમ્પત્તકાલે મૂસિકં સહસા ગણ્હાતિ. કોત્થૂતિ સિઙ્ગાલો, સોણોતિપિ વદન્તિ. સન્ધિસમલસઙ્કટિરેતિ સન્ધિમ્હિ ચ સમલે ચ સઙ્કટિરે ચ. તત્થ સન્ધિ નામ ઘરસન્ધિ. સમલો નામ ગૂથનિદ્ધમનપનાળિ. સઙ્કટિરં નામ સઙ્કારટ્ઠાનં. વહચ્છિન્નોતિ કન્તારતો નિક્ખન્તો છિન્નવહો. સન્ધિસમલસઙ્કટિરેતિ સન્ધિમ્હિ વા સમલે વા સઙ્કટિરે વા. સોપિ હિ બદ્ધગત્તો વિય નિચ્ચલો ઝાયતિ.

નિરયં ઉપપજ્જન્તીતિ સચે મારો મનુસ્સાનં સરીરે અધિમુચ્ચિત્વા એવં કરેય્ય, મનુસ્સાનં અકુસલં ન ભવેય્ય, મારસ્સેવ ભવેય્ય. સરીરે પન અનધિમુચ્ચિત્વા વિસભાગવત્થું વિપ્પટિસારારમ્મણં દસ્સેતિ, તદા કિર સો ભિક્ખૂ ખિપ્પં ગહેત્વા મચ્છે અજ્ઝોત્થરન્તે વિય, જાલં ગહેત્વા મચ્છે ગણ્હન્તે વિય, લેપયટ્ઠિં ઓડ્ડેત્વા સકુણે બન્ધન્તે વિય, સુનખેહિ સદ્ધિં અરઞ્ઞે મિગવં ચરન્તે વિય, માતુગામે ગહેત્વા આપાનભૂમિયં નિસિન્ને વિય, નચ્ચન્તે વિય, ગાયન્તે વિય, ભિક્ખુનીનં રત્તિટ્ઠાનદિવાટ્ઠાનેસુ વિસભાગમનુસ્સે નિસિન્ને વિય, ઠિતે વિય ચ કત્વા દસ્સેસિ. મનુસ્સા અરઞ્ઞગતાપિ વનગતાપિ વિહારગતાપિ વિપ્પટિસારારમ્મણં પસ્સિત્વા આગન્ત્વા અઞ્ઞેસં કથેન્તિ – ‘‘સમણા એવરૂપં અસ્સમણકં અનનુચ્છવિકં કરોન્તિ, એતેસં દિન્ને કુતો કુસલં, મા એતેસં કિઞ્ચિ અદત્થા’’તિ. એવં તે મનુસ્સા દિટ્ઠદિટ્ઠટ્ઠાને સીલવન્તે અક્કોસન્તા અપુઞ્ઞં પસવિત્વા અપાયપૂરકા અહેસું. તેન વુત્તં ‘‘નિરયં ઉપપજ્જન્તી’’તિ.

૫૦૯. અન્વાવિટ્ઠાતિ આવટ્ટિતા. ફરિત્વા વિહરિંસૂતિ ન કેવલં ફરિત્વા વિહરિંસુ. કકુસન્ધસ્સ પન ભગવતો ઓવાદે ઠત્વા ઇમે ચત્તારો બ્રહ્મવિહારે નિબ્બત્તેત્વા ઝાનપદટ્ઠાનં વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તે પતિટ્ઠહિંસુ.

૫૧૦. આગતિં વા ગતિં વાતિ પટિસન્ધિવસેન આગમનટ્ઠાનં વા, ચુતિવસેન ગમનટ્ઠાનં વા ન જાનામિ. સિયા ચિત્તસ્સ અઞ્ઞથત્તન્તિ સોમનસ્સવસેન અઞ્ઞથત્તં ભવેય્ય. સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તીતિ ઇધાપિ પુરિમનયેનેવ અત્થો વેદિતબ્બો. યથા હિ પુબ્બે વિપ્પટિસારકરં આરમ્મણં દસ્સેતિ, એવમિધાપિ પસાદકરં. સો કિર તદા મનુસ્સાનં દસ્સનટ્ઠાને ભિક્ખૂ આકાસે ગચ્છન્તે વિય, ઠિતે વિય પલ્લઙ્કેન નિસિન્ને વિય, આકાસે સૂચિકમ્મં કરોન્તે વિય, પોત્થકં વાચેન્તે વિય, આકાસે ચીવરં પસારેત્વા કાયં ઉતું ગણ્હાપેન્તે વિય, નવપબ્બજિતે આકાસેન ચરન્તે વિય, તરુણસામણેરે આકાસે ઠત્વા પુપ્ફાનિ ઓચિનન્તે વિય કત્વા દસ્સેસિ. મનુસ્સા અરઞ્ઞગતાપિ વનગતાપિ વિહારગતાપિ પબ્બજિતાનં તં પટિપત્તિં દિસ્વા આગન્ત્વા અઞ્ઞેસં કથેન્તિ – ‘‘ભિક્ખૂસુ અન્તમસો સામણેરાપિ એવંમહિદ્ધિકો મહાનુભાવા, એતેસં દિન્નં મહપ્ફલં નામ હોતિ, એતેસં દેથ સક્કરોથા’’તિ. તતો મનુસ્સા ભિક્ખુસઙ્ઘં ચતૂહિ પચ્ચયેહિ સક્કરોન્તા બહું પુઞ્ઞં કત્વા સગ્ગપથપૂરકા અહેસું. તેન વુત્તં ‘‘સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તી’’તિ.

૫૧૧. એથ તુમ્હે, ભિક્ખવે, અસુભાનુપસ્સિનો કાયે વિહરથાતિ ભગવા સકલજમ્બુદીપં આહિણ્ડન્તો અન્તમસો દ્વિન્નમ્પિ તિણ્ણમ્પિ ભિક્ખૂનં વસનટ્ઠાનં ગન્ત્વા –

‘‘અસુભસઞ્ઞાપરિચિતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ચેતસા બહુલં વિહરતો મેથુનધમ્મસમાપત્તિયા ચિત્તં પતિલીયતિ પતિકુટતિ પતિવત્તતિ ન સમ્પસારિયતિ, ઉપેક્ખા વા પાટિકુલ્યતા વા સણ્ઠાતિ.

આહારે પટિકૂલસઞ્ઞાપરિચિતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ચેતસા બહુલં વિહરતો રસતણ્હાય ચિત્તં પતિલીયતિ પતિકુટતિ પતિવત્તતિ ન સમ્પસારિયતિ, ઉપેક્ખા વા પાટિકુલ્યતા વા સણ્ઠાતિ.

સબ્બલોકે અનભિરતિસઞ્ઞાપરિચિતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ચેતસા બહુલં વિહરતો લોકચિત્રેસુ ચિત્તં પતિલીયતિ પતિકુટતિ પતિવત્તતિ ન સમ્પસારિયતિ, ઉપેક્ખા વા પાટિકુલ્યતા વા સણ્ઠાતિ.

અનિચ્ચસઞ્ઞાપરિચિતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો ચેતસા બહુલં વિહરતો લાભસક્કારસિલોકે ચિત્તં પતિલીયતિ પતિકુટતિ પતિવત્તતિ ન સમ્પસારિયતિ, ઉપેક્ખા વા પાટિકુલ્યતા વા સણ્ઠાતી’’તિ (અ. નિ. ૭.૪૯) એવં આનિસંસં દસ્સેત્વા –

એથ તુમ્હે, ભિક્ખવે, અસુભાનુપસ્સી કાયે વિહરથ, આહારે પટિકૂલસઞ્ઞિનો સબ્બલોકે અનભિરતિસઞ્ઞિનો સબ્બસઙ્ખારેસુ અનિચ્ચાનુપસ્સિનોતિ. ઇમાનિ ચત્તારિ કમ્મટ્ઠાનાનિ કથેસિ. તેપિ ભિક્ખૂ ઇમેસુ ચતૂસુ કમ્મટ્ઠાનેસુ કમ્મં કરોન્તા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા સબ્બાસવે ખેપેત્વા અરહત્તે પતિટ્ઠહિંસુ, ઇમાનિપિ ચત્તારિ કમ્મટ્ઠાનાનિ રાગસન્તાનિ દોસમોહસન્તાનિ રાગપટિઘાતાનિ દોસમોહપટિઘાતાનિ ચાતિ.

૫૧૨. સક્ખરં ગહેત્વાતિ અન્તોમુટ્ઠિયં તિટ્ઠનપમાણં પાસાણં ગહેત્વા. અયઞ્હિ બ્રાહ્મણગહપતિકેહિ ભિક્ખૂ અક્કોસાપેત્વાપિ, બ્રાહ્મણગહપતિકાનં વસેન ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ લાભસક્કારં ઉપ્પાદાપેત્વાપિ, ઓતારં અલભન્તો ઇદાનિ સહત્થા ઉપક્કમિતુકામો અઞ્ઞતરસ્સ કુમારસ્સ સરીરે અધિમુચ્ચિત્વા એવરૂપં પાસાણં અગ્ગહેસિ. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘સક્ખરં ગહેત્વા’’તિ.

સીસં વો ભિન્દીતિ સીસં ભિન્દિ, મહાચમ્મં છિજ્જિત્વા મંસં દ્વેધા અહોસિ. સક્ખરા પનસ્સ સીસકટાહં અભિન્દિત્વા અટ્ઠિં આહચ્ચેવ નિવત્તા. નાગાપલોકિતં અપલોકેસીતિ પહારસદ્દં સુત્વા યથા નામ હત્થિનાગો ઇતો વા એત્તો વા અપલોકેતુકામો ગીવં અપરિવત્તેત્વા સકલસરીરેનેવ નિવત્તિત્વા અપલોકેતિ. એવં સકલસરીરેનેવ નિવત્તિત્વા અપલોકેસિ. યથા હિ મહાજનસ્સ અટ્ઠીનિ કોટિયા કોટિં આહચ્ચ ઠિતાનિ, પચ્ચેકબુદ્ધાનં અઙ્કુસલગ્ગાનિ, ન એવં બુદ્ધાનં. બુદ્ધાનં પન સઙ્ખલિકાનિ વિય એકાબદ્ધાનિ હુત્વા ઠિતાનિ, તસ્મા પચ્છતો અપલોકનકાલે ન સક્કા હોતિ ગીવં પરિવત્તેતું. યથા પન હત્થિનાગો પચ્છાભાગં અપલોકેતુકામો સકલસરીરેનેવ પરિવત્તતિ, એવં પરિવત્તિતબ્બં હોતિ. તસ્મા ભગવા યન્તેન પરિવત્તિતા સુવણ્ણપટિમા વિય સકલસરીરેનેવ નિવત્તિત્વા અપલોકેસિ, અપલોકેત્વા ઠિતો પન, ‘‘ન વાયં દૂસી મારો મત્તમઞ્ઞાસી’’તિ આહ. તસ્સત્થો, અયં દૂસી મારો પાપં કરોન્તો નેવ પમાણં અઞ્ઞાસિ, પમાણાતિક્કન્તમકાસીતિ.

સહાપલોકનાયાતિ કકુસન્ધસ્સ ભગવતો અપલોકનેનેવ સહ તઙ્ખણઞ્ઞેવ. તમ્હા ચ ઠાના ચવીતિ તમ્હા ચ દેવટ્ઠાના ચુતો, મહાનિરયં ઉપપન્નોતિ અત્થો. ચવમાનો હિ ન યત્થ કત્થચિ ઠિતો ચવતિ, તસ્મા વસવત્તિદેવલોકં આગન્ત્વા ચુતો, ‘‘સહાપલોકનાયા’’તિ ચ વચનતો ન ભગવતો અપલોકિતત્તા ચુતોતિ વેદિતબ્બો, ચુતિકાલદસ્સનમત્તમેવ હેતં. ઉળારે પન મહાસાવકે વિરદ્ધત્તા કુદારિયા પહટં વિયસ્સ આયુ તત્થેવ છિજ્જિત્વા ગતન્તિ વેદિતબ્બં. તયો નામધેય્યા હોન્તીતિ તીણિ નામાનિ હોન્તિ. છફસ્સાયતનિકોતિ છસુ ફસ્સાયતનેસુ પાટિયેક્કાય વેદનાય પચ્ચયો.

સઙ્કુસમાહતોતિ અયસૂલેહિ સમાહતો. પચ્ચત્તવેદનિયોતિ સયમેવ વેદનાજનકો. સઙ્કુના સઙ્કુ હદયે સમાગચ્છેય્યાતિ અયસૂલેન સદ્ધિં અયસૂલં હદયમજ્ઝે સમાગચ્છેય્ય. તસ્મિં કિર નિરયે ઉપપન્નાનં તિગાવુતો અત્તભાવો હોતિ, થેરસ્સાપિ તાદિસો અહોસિ. અથસ્સ હિ નિરયપાલા તાલક્ખન્ધપમાણાનિ અયસૂલાનિ આદિત્તાનિ સમ્પજ્જલિતાનિ સજોતિભૂતાનિ સયમેવ ગહેત્વા પુનપ્પુનં નિવત્તમાના, – ‘‘ઇમિના તે ઠાનેન ચિન્તેત્વા પાપં કત’’ન્તિ પૂવદોણિયં પૂવં કોટ્ટેન્તો વિય હદયમજ્ઝં કોટ્ટેત્વા, પણ્ણાસ જના પાદાભિમુખા પણ્ણાસ જના સીસાભિમુખા કોટ્ટેત્વા ગચ્છન્તિ, એવં ગચ્છન્તા પઞ્ચહિ વસ્સસતેહિ ઉભો અન્તે પત્વા પુન નિવત્તમાના પઞ્ચહિ વસ્સસતેહિ હદયમજ્ઝં આગચ્છન્તિ. તં સન્ધાય એવં વુત્તં.

વુટ્ઠાનિમન્તિ વિપાકવુટ્ઠાનવેદનં. સા કિર મહાનિરયે વેદનાતો દુક્ખતરા હોતિ, યથા હિ સિનેહપાનસત્તાહતો પરિહારસત્તાહં દુક્ખતરં, એવં મહાનિરયદુક્ખતો ઉસ્સદે વિપાકવુટ્ઠાનવેદના દુક્ખતરાતિ વદન્તિ. સેય્યથાપિ મચ્છસ્સાતિ પુરિસસીસઞ્હિ વટ્ટં હોતિ, સૂલેન પહરન્તસ્સ પહારો ઠાનં ન લભતિ પરિગલતિ, મચ્છસીસં આયતં પુથુલં, પહારો ઠાનં લભતિ, અવિરજ્ઝિત્વા કમ્મકારણા સુકરા હોતિ, તસ્મા એવરૂપં સીસં હોતિ.

૫૧૩. વિધુરં સાવકમાસજ્જાતિ વિધુરં સાવકં ઘટ્ટયિત્વા. પચ્ચત્તવેદનાતિ સયમેવ પાટિયેક્કવેદનાજનકા. ઈદિસો નિરયો આસીતિ ઇમસ્મિં ઠાને નિરયો દેવદૂતસુત્તેન દીપેતબ્બો. કણ્હ-દુક્ખં નિગચ્છસીતિ કાળક-માર, દુક્ખં વિન્દિસ્સસિ. મજ્ઝે સરસ્સાતિ મહાસમુદ્દસ્સ મજ્ઝે ઉદકં વત્થું કત્વા નિબ્બત્તવિમાનાનિ કપ્પટ્ઠિતિકાનિ હોન્તિ, તેસં વેળુરિયસ્સ વિય વણ્ણો હોતિ, પબ્બતમત્થકે જલિતનળગ્ગિક્ખન્ધો વિય ચ નેસં અચ્ચિયો જોતન્તિ, પભસ્સરા પભાસમ્પન્ના હોન્તિ, તેસુ વિમાનેસુ નીલભેદાદિવસેન નાનત્તવણ્ણા અચ્છરા નચ્ચન્તિ. યો એતમભિજાનાતીતિ યો એતં વિમાનવત્થું જાનાતીતિ અત્થો. એવમેત્થ વિમાનપેતવત્થુકેનેવ અત્થો વેદિતબ્બો. પાદઙ્ગુટ્ઠેન કમ્પયીતિ ઇદં પાસાદકમ્પનસુત્તેન દીપેતબ્બં. યો વેજયન્તં પાસાદન્તિ ઇદં ચૂળતણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તિસુત્તેન દીપેતબ્બં. સક્કં સો પરિપુચ્છતીતિ ઇદમ્પિ તેનેવ દીપેતબ્બં. સુધમ્માયાભિતો સભન્તિ સુધમ્મસભાય સમીપે, અયં પન બ્રહ્મલોકે સુધમ્મસભાવ, ન તાવતિંસભવને. સુધમ્મસભાવિરહિતો હિ દેવલોકો નામ નત્થિ.

બ્રહ્મલોકે પભસ્સરન્તિ બ્રહ્મલોકે મહામોગ્ગલ્લાનમહાકસ્સપાદીહિ સાવકેહિ સદ્ધિં તસ્સ તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા નિસિન્નસ્સ ભગવતો ઓભાસં. એકસ્મિઞ્હિ સમયે ભગવા બ્રહ્મલોકે સુધમ્માય દેવસભાય સન્નિપતિત્વા, – ‘‘અત્થિ નુ ખો કોચિ સમણો વા બ્રાહ્મણો વા એવંમહિદ્ધિકો. યો ઇધ આગન્તું સક્કુણેય્યા’’તિ ચિન્તેન્તસ્સેવ બ્રહ્મગણસ્સ ચિત્તમઞ્ઞાય તત્થ ગન્ત્વા બ્રહ્મગણસ્સ મત્થકે નિસિન્નો તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા મહામોગ્ગલ્લાનાદીનં આગમનં ચિન્તેસિ. તેપિ ગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા પચ્ચેકં દિસાસુ નિસીદિંસુ, સકલબ્રહ્મલોકો એકોભાસો અહોસિ. સત્થા ચતુસચ્ચપ્પકાસનં ધમ્મં દેસેસિ, દેસનાપરિયોસાને અનેકાનિ બ્રહ્મસહસ્સાનિ મગ્ગફલેસુ પતિટ્ઠહિંસુ. તં સન્ધાયિમા ગાથા વુત્તા, સો પનાયમત્થો અઞ્ઞતરબ્રહ્મસુત્તેન દીપેતબ્બો.

વિમોક્ખેન અફસ્સયીતિ ઝાનવિમોક્ખેન ફુસિ. વનન્તિ જમ્બુદીપં. પુબ્બવિદેહાનન્તિ પુબ્બવિદેહાનઞ્ચ દીપં. યે ચ ભૂમિસયા નરાતિ ભૂમિસયા નરા નામ અપરગોયાનકા ચ ઉત્તરકુરુકા ચ. તેપિ સબ્બે ફુસીતિ વુત્તં હોતિ. અયં પન અત્થો નન્દોપનન્દદમનેન દીપેતબ્બો. વત્થુ વિસુદ્ધિમગ્ગે ઇદ્ધિકથાય વિત્થારિતં. અપુઞ્ઞં પસવીતિ અપુઞ્ઞં પટિલભિ. આસં મા અકાસિ ભિક્ખૂસૂતિ ભિક્ખૂ વિહેસેમીતિ એતં આસં મા અકાસિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

પપઞ્ચસૂદનિયા મજ્ઝિમનિકાયટ્ઠકથાય

મારતજ્જનીયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પઞ્ચમવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.